(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Biodiversity Heritage Library | Children's Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "RevistaPaqjaNr.31dhe32"




WIM fc jy I ilR»][JiTfH>rn 




Lajme 2 

Demir Reshiti: Udha e Madhe e Kombit 3-4 

Fjalimi i presidentit amerikan Barack Obama ne 

Kajro te Egjiptit 4-9 

Interviste me prof. dr. Fadil Malokun 10-12 

Sead Ukani: Investimet e huaja - nevoje imediate.. 13 

Avni Avdiu: Maqedonine e zuri haku im 14-15 

Mevlude Zejnullahu: Duhani vret 15-16 

Florije Ademi: Fillon nisma u Mitrovicasit per Mitro- 

vicen" 16-17 

Sabri Halili: A jemi te afte te organizojme dhe 

menaxhojme zgjedhjet? 18-19 

Demir Reshiti: Reflektime nderkombetare per 

Kosoven 20-21 

Muhamed J. Kajolli: Qlirimi Egjiptit dhe vrasja e 

Omeritr.a 22-24 

Agim Fazliu: Zeri femijeror i vargjeve te Kur / anit..24 
Fatos Shala: Dhuna ne shkolla po merr permasa 

shqetesuese 25 

Ajni Sinani: Ahmed Davutogllu - ideolog i politikes 

se jashtme turke 26-27 

Ekrem Avdullahu: Servilet dhe servilizmi 28 

Osman D.Gashi: Kush po diskriminohet ne Kosove?..29 
Arber Ahmeti: Mic Sokoli - shembelltyre e luftes 

per liri 30-31 

Flamur Maloku: Teksti i vajit 32 

Esat Vatovci: Lajme nga kultura 33 

Jeton Isufi: Promovime librash 33 

Fitim Veliu: Panairi, sfida dhe suksesi 34 

Arben Atashi: Profesori ne hije i gjenerates se dyte 

te gazetarise 35-36 

Poezi 36 

Artan N.Bejta: Migrena 37-38 

M. Zejnullahu: Trimi i sukseseve dhe shpresave te 

medha 38 

Alban Bilalli: Kosova rrezikon t 7 i humbe kualifikimet 

per Euro 2012 39 

Fjalekryqi 40 




REVISTE MUJORE PERAKTUALITET, 

KULTUR^ARSIM^TIKE 

Viti IV/ Nr. 31-32 

19 qershor - 19 gusht 2009 

Botues 



OJ.Q."ZeriYne" 

Drejtor 
Muhamed Jusufi - KAJOLLI 

kajolli5@hotmail.com 

Redaktor pergjegjes 
Demir RESHITI 

demireshiti@hotmail.com 

Redaktor i kultures 
Flamur MALOKU 

flamurmaloku@hotmail.com 

Redaktor teknik/Grafika 
Osman D.GASHI 

osmangashi@msn.com 

Redaktore gjuhesore 
Mimoza SINANI 

e-mail: 

revistapaqja@gmail.com 

revistapaqja@hotmail.com 

http://www.zeri-yne.org 

Adresa: 

Rr.Xhavit Mitrovica, nr. 14, 

perballe teatrit Dodona, 

Prishtine, Kosove 



Njoftojme bashkepunetoret se 
do te merren ne konsiderim per 
botim vetem ato shkrime qe ar- 
rijne ne redaksi deri me daten 
8 te muajit! 




QePShOP'09/NP. 31-32 



Lajme 



PAQJA 




Sami Kurteshi ombudsperson i ri i 
Kosoves 

Sami Kurteshi eshte ombudspersoni i ri i Kosoves. Ai ka 
marre 65 vota nga deputetet e Kuvendit, kater me shume 
sa qe i nevojitej per t'u kurorezuar ne kete post. Kurteshi 
ka mposhtur dy kunderkandidatet e tij, Besnik Osmanin 
dhe Veton Vulen. 

Menjehere pas betimit, Kurteshi ka deklaruar per media 
se do te jete i perkushtuar ne mbrojtjen e te drejtave dhe 
lirive te qytetareve te vendit. 

Zgjedhja e avokatit te popullit, i ka dhene fund nje procesi te filluar para tre vjetesh, dhe eshte arritur 

pas 4 deshtimeve te mehershme te Kuvendit qe te arrije kete gje. 



Nju Jork 



OBSH shpall pandemine e gripit te 
derrave 

Organizata Boterore e Shendetesise, pas nje takimi 
urgjent, ka shpallur pandemine e gripit te derrave, 
duke e rritur alarmin ne nivelin e gjashte. Kjo do te 
thote se virusi i gripit po per hapet ne te pakten dy ra- 
I jone te botes. 

Veprimi u be per shkak te perhapjes ne rritje te gripit 
te derrave, i cili u zbulua ne Meksike dy muaj me pare 
dhe eshte perhapur ne 74 vende, ne Azi, Evrope si dhe ne Amerike. Sipas te dhenave zyrtare ne bote 
ka pasur 30 mije raste dhe 141 vete kane vdekur. Keto shifra po rriten. 

Shpallja e pandemise se gripit te derrave nga komiteti i eksperteve per emergjenca ne OBSH eshte e 
para e ketij lloji ne 40 vitet e kaluara. E fundit ne vitin 1968 shkaktoi vdekjen e rreth 1 milion personave. 





Reduktohet numri i trupave te 
NATO-s ne Kosove 

Ministrat e Mbrojtjes se NATO-s kane ven- 
dosur te reduktojne numrin e trupave ush- 
tarake nga 14 mije sa ka tash ne 10 mije. 
Lajmin e ka bere te ditur sekretari i pergjith- 
shem i NATO-s, Jap De Hop Schefer, ne nje 
konference per gazetare pas mbledhjes se 
ministrave te mbrojtjes. 
"Data nuk eshte vendosur ende. Do te mbesin rreth 10 mije trupa ne Kosove, nga 14 mije sa 
jane gjithsejte. Data mund te jete 1 janari, por dua te theksoj se nuk ka ndonje vendim zyrtar 
ende. Por ky vendim eshte arritur ne parim" - ka sqaruar Schefer. 



Paqja 



Editorial 



Nr.31-32/Qershor'09 



Udha e Madhe e Kombit 



Demir RESHITI 

Pasi arrita te hyj njehere ne 
kete tunel, edhe ne vdeksha 
nuk me ngelet merak se po 
mbetet pa u bere rruga e 
endrrave te mia" - thoshte 
haxhi Nuhe Hajrullahu nga 
Prishtina, i entuziazmuar nga puna qe 
po behej ne hapjen e tunelit me te gjate 
ne Ballkan... 

-Haxhi babe, me kesmet, sot nje 
vit, neper kete tunel do vemi bashke 
ne Durres - ia ktheu me nje qendrim 
shume bindes Furkani, kryeinxhinier i 
kompanise turke "Enka", i cili te prem- 
ten e fundit te qershorit te vitit 2008, po 
na shoqeronte mua, botuesin e revistes 
"Paqja" z. Muhamed Kajolli dhe vjehrrin 
e ketij te fundit Nuhe Hajrullahun drejt 
thellesive te nentokes, ku po hapej tuneli 
i endrrave shqiptare... 

Puna e madhe qe po behej aty dhe 
vetebesimi i kryeinxhinierit Furkan 
sikur na e thyen pak ate ndjenjen e 
pesimizmit qe po na percillte 
gjate gjithe rruges nga Prishti- 
na per ne Kukes ku teme e pa- 
shmangshme bisede ishte rru- 
ga Durres- Kukes-Morine... 

Dhe, nje vit prapa, derisa 
po e percillja ne transmetim 
te drejtperdrejte nepermjet 
televizionit ceremonine e 
shembjes simbolike te centi- 
metrave te fundit te shkembit 
ne tunel, me shfaqej perpara 
fytyra e qeshur e Furkanit 
dhe me rikujtoheshin fjalet 
e tij drejtuar haxhi Nuhes se 
nepermjet ketij tuneli nje vit 
me pas do te shkonim per ne 
Durres. 

* # * 

Diten e fundit te muajit 
maj, pas shpimit te centi- 
metrave te fundit te tunelit te 
Kalimashit, eshte hapur zyr- 
tarisht njeri krah i autostrades 
Durres-Kukes-Morine. 

Ne ceremonine festive te 
inaugurimit te hapjes se njeres 
pjese te autostrades Durres - 



Morine, ne tunelin e Kalimashit, i gjate 
5.6 kilometra, kane marre pjese zyrtare 
te larte te te dyja vendeve. 

Per ta percjelle nga afer kete ng- 
jarje te madhe historike, ate dite ne 
Kalimash kishin ardhur edhe shume 
qytetare nga Kosova dhe Shqiperia 
duke krijuar nje atmosfere vertete 
festive. Nder mysafiret e ftuar ne kete 
ceremoni ishin edhe ish-shefi i mis- 
ionit verifikues te OSBE-se ne Kosove 
gjate vitit 1998-99, ambasadori Wil- 
iam Walker, gruaja e ish-Presidentit 
Amerikan Heizenhouer, ambasadori i 
SHBA-se ne Tirane etj. 

Nje pllakat i madh, me mbishkrimin 
"Pergjithmone", ishte vene mbi tunel. 

Kryeministri i Shqiperise Sali Beri- 
sha e ka quajtur 'tuneli i bashkimit te 
kombit'. Homologu i tij nga Kosova, 
Hashim Thaci, ka thene se Prishtina dhe 
Tirana, si kurre me pare, jane me afer 
njera-tjetres. Fjale te medha u thane ne 
Kalimash. E verteta eshte se shqiptaret 
po afrohen me shume. 




Ne fjalimin e tij te mbushur me emo- 
cione, kryeministri Berisha, hapjen e 
tunelit ne Kalimash dhe rrugen ne teresi, 
e ka quajtur realizim te njeres prej en- 
drrave me te bukura. 

"Perjetuam shembjen jo te nje muri, 
por te nje mali. Perjetuam shembjen jo 
te nje muri, por te pamundesise. Sot, 
bashke me kryeministrin e Kosoves, 
inauguruam tunelin e Kalimashit, nje 
nga kryeveprat ne fushen e ndertimit 
ne Evrope dhe me gjere" - ka theksuar 
Berisha, duke shtuar se ky tunel bashkon 
edhe te gjitha kombet e rajonit, maqe- 
donas, serb apo bullgar. 

"Sot, Tirana dhe Prishtina jane si 
kurre ndonjehere me pare prane njera- 
tjetres dhe do te afrohemi edhe me tej. 
Tirana dhe Prishtina jane si kurre ndon- 
jehere prane njera-tjetres dhe keshtu 
do te jemi pergjithmone. Kemi qene te 
ndare me shekuj, por kurre nuk kemi 
qene larg njeri- tjetrit... Na ka ndare his- 
toria, padrejtesia, na ndanin bjeshket 
dhe malet. Sot, te gjitha keto pengesa 
jane zevendesuar me pune, 
vullnet, ideal, vizion. Kjo 
eshte rruga e bashkimit" - ka 
thene kryeministri i Kosoves 
Hashim Thaci. 

* * * 

Ajo qe nisi si nje ide ne 
vitin 1996 tashme eshte bere 
konkrete. Nje tjeter enderr 
e shqiptareve po realizohet! 
Kosova dhe Shqiperia, jane 
me prane ne saje te ketij kor- 
ridori qe nis ne portin e Dur- 
resit e qe do te perfundoje ne 
Prishtine. Rruga do te lidhe 
me lehte Shqiperine me rajo- 
nin dhe do t'i jape me shume 
rendesi strategjike kombit 
shqiptar ne Ballkan. 

Eshte ndertuar ne nje tra- 
jektore krejtesisht te re, pas 
rreth 28 muajsh qe nga nisja 
e punimeve. Perfundimi i saj 
po pritet me ankth, nga kom- 
panite ndertuese, por edhe 
nga porositesit e saj, qeveria 
shqiptare. 

Me 27 qershor do te jete 



Qershor'09/Nr. 31-32 



Editorial / Globale 



Paqja 



i gatshem per qarkullim njeri krah i 
tunelit 5,5 kilometra i gjate, sikurse edhe 
autostrada Fushe-Dukagjin-Rreshen. 
Puna me e rende ka mbetur te behet ne 
segmentin Kukes- Kolsh, pese kilometra 
te se ciles kryesisht do te kalojne mbi 
shtylla. Pjesa tjeter, Kukes - Morine do 
te jete gati, pos dy-tri urave qe mund te 
vonohen. 

* # * 

Rruga eshte nje aorte jetike per te 
lidhur dy pjese te kombit Shqiperine 
dhe Kosoven dhe per te shumefishuar 
shkembimet njerezore dhe tregtare mes 
dy vendeve. Vlerat e jashtezakonshme qe 
merr kjo rruge jo vetem ekonomike, por 
edhe kulturore jane te medha. Autostra- 
da Durres-Kukes-Morine do te bashkoje 
jo vetem territoret shqiptare por do te 
jete nje dalje e rajonit te Ballkanit ne 
Detin Adriatik dhe me tutje ne Evrope. 
Keshtu me nje rendesi te vecante cileso- 
het kryesisht per hapjen dhe rritjen e 
komunikimit me rajonin dhe me fqinjet. 

Nepermjet kesaj rruge, po vihet ne 
vend historia e nje kombi te ndare pa- 
drejtesisht. Kurre ne historine e kombit 
tone, nuk ka pasur nje lidhje kaq vitale e 
te denje sa ajo qe do te ngjase permes saj. 

Mbi te gjitha eshte Udha e Madhe e 
Kombit qe do te bashkoje realisht zemrat 
dhe endrrat shekullore te gjeneratave 
shqiptare! ■ 



Pasaporta e rruges: 

Gjatesia e autostrades Durres - 

Prishtine, 170 km. 

Lidh portin e Durresit me Morinen, 

ne kufi me Kosoven. 

Kompania Bechtel & Enka JV eshte 

ndertuesja e segmentit rrugor prej 

60.85 km, perfshire dhe nje tunel prej 

5.5 km, sipas kontrates se nenshk- 

ruar ne shtator 2006 me Qeverine 

Shqiptare. 

Tipi i rruges eshte me 4 korsi auto- 

strade, 2 korsi ne gdo drejtim. 

Shpejtesia e planifikuar: 80 -100 km 

ne ore. 

Ura te ketij segmenti gjithsej 29 

cope. Me e gjata eshte ura e Bisa- 

kut 360 m, kurse me e larta ura e 

Kalimashitmbi80m. 

Afro 4.5 km rruge do te jete mbi ura 

dhe struktura tejet artistike. m 



Obama i zgjat doren e bashkepunimit vendeve myslimane ne Kaj 

"Kemi fuqine te hi 



"E shkuara duhet hedhurpasper tefituar 
teardhmen qeduam"-ka theksuar presidenti 
i SHBA-se Barack Obama, gjate njefjalimi 
historik ne kryeqytetin egjiptian Kajro. Duke 
qene se kyfjalim eshte ne te njejten vije me 
misionin dhe emrin qe mban revista ejone, 
po e botojme ne teresi me shpresen se eshte 
me interesper lexuesin e respektuar. 

Pershendetja me assalaamu 
alaykum 

Jam i nderuar qe ndodhem ne qytetin 
e perjetshem te Kajros, iftuar nga dy insti- 
tucione shume tefamshme. Per rreth 1000 
vjet, Al-Azhar konsiderohet si nje fanar i 
dijes islame dhe per rreth 100 vjet Univer- 
siteti i Kajros ka qene burimi i perparimit 
te Egjiptit. Se bashku, ju perfaqesoni har- 
monine mes tradites dhe progresit. Ju jam 
mirenjohes per mikpritjen e popullit egji- 
ptian. Njeherazi jam krenar t'ju percjell 
vullnetin e mire te popullit amerikan dhe 
pershendetjen epaqes nga komunitetet mys- 
limane te vendit tim: assalaamu alakum. 

Po takohemi ne njeperiudhe tensionesh 
mes Shteteve te Bashkuara dhe myslima- 
neve kudo ne bote. Tension ky me rrenjet ne 
forca historike, qe shkojne pertej cdo debati 
te politikes aktuale. Marredhenia mes Is- 
lamit dhe Per endimit p erf shin shekuj te tere 
bashkejetese dhe bashkepunimi, por edhe 
konfliktesh dhe lufterash fetare. Sefundmi, 
tensioni eshte nxitur nga kolonializmi qe 
u mohoi te drejtat dhe mundesite shume 
myslimaneve, dhe nje lufte eftohte, ne te 
cilen shume vende me shumice myslimane 
u trajtuanpa iu marre parasysh aspiratat. 
Por, edhe ndryshimet rrenjesore qe solli mo- 
derniteti dhe glob alizmi bene qe myslimanet 
te vazhdonin ta shihnin dhe ta konsideronin 
Perendimin si armiqesor ndaj traditave te 
islamit. Ekstremistet e dhunshem i shfryte- 
zuan keto tensione ne nje komunitet te 
vogel, por tefuqishem myslimanesh. 

Sulmete 11 shtatoritlOOl dheperpjekjet 
e vazhdueshme te ketyre ekstremisteve per te 
shkaktuar dhune kunder civileve, kane bere 
qe disa njerez ne vendin tim ta konsiderojne 
Islamin pashmangshmerisht armiqesor e kjo 
jo vetem ndajAmerikes dhe vendeve peren- 
dimore, por edhe ndaj te drejtave te njeriut. 
Kjo ka gjeneruar shume frike dhe mosbesim. 
Persa kohe qe marredhenia j one do te vazh- 



doje te percaktohet nga ndryshimet, ne do t'i 
fuqizojme ata qe ne vend tepaqes shohin ur- 
rejtje dhe qepromovojne konfliktin ne vend 
te bashkepunimit per te ndihmuar njerezit 
te arrijne drejtesi e begati. 

Ky cikel dyshimesh dhe mosmarreveshjesh 
duhet te marre fund. Kam ardhur ketu ne ker- 
kim te njefillimi te ri mes Shteteve te Bash- 
kuara teAmerikes dhe myslimaneve kudo ne 
bote, njefillimi te bazuar ne inter esat e per- 
bashketa dhe respektin e ndersjellet, njefillim te 
bazuar mbi te verteten qeAmerika dhe Islami 
nuk jane ekskluzive dhe se nuk duhet tejene ne 
konkurrence. Perkundrazi, ato ndajneparime 
te perbashketa per drejtesine dhe progresin, 
tolerancen dhe dinjitetin e te gjitha qenieve 
njerezore. Kesisoj, une e kuptoj se ndryshimi 
nuk mund te ndodhe brenda nje nate. Nje 
fjalim i vetem nuk mund te crrenjose vite 
mosbesimi dhe une nuk mund tu pergjigjem 
menjehere te gjitha pyetjeve te nderlikuara 
mbi shkaqet qe na sollen ne kete situate. Por 
jam i bindur qeper te ecurperpara duhet t'i 
themi haptas gjerat qe deri tani i kemi thene 
pas dyerve te mbyllura. Duhet teperpiqemi ta 
degjojme njeri-tjetrin, te mesojme nga njeri- 
tjetri, terespektojme njeri-tjetrin dhe teshohim 
gjerat e perbashketa. Sic na meson edhe Kurani 
i Shenjte: "NdergjegjesohuperZotin dhe thuaj 
gjithmone te verteten ". Kete do te bej edhe une, 
do teperpiqem te them te verteten me sa mun- 
dem, kokulurpara detyrave qe kemiperpara 
dhe i bindur ne besimin tim se interesat qe 
ndajme si qenie njerezore, jane shume me te 
fuqishme seforcat qe' duan te na ndajne. 




Paqja 



Nr.31-32/Qershor'09 



ro te Egjiptit 



• • 00 "tf M 00 00 00 % 00 • ## ll 

;jme boten qe enderrojme 



Unejam ikrishtere, porim atei 

periuste njefdmiljeje keniane qe 

pry brezash tie tiere khte myslimane 

Nje pjese e bindjes sime i ka rrenjet neper- 
voj en personale. Unejam i krishtere, por im ate 
iperkiste njefamiljeje keniane qeprej brezash 
te tere ishte myslimane. Nefemijeri kam kaluar 
disa vite nelndonezi dhe kam degjuar shume 
shpesh thirrjen azgaan (thirrja myslimane per 
momentin e lutjes) ne agim dhe ne mbremje. 
Kur isha i ri, kam punuar ne komunitetet e 
Qkagos, ku shume njerez gjenin ne besimin e 
tyre mysliman dinjitetin dhepaqen. 

Si student i historise, e difort mire se sa 
ne borxh i eshte civilizimi yne Islamit. Ishte 
Iislami ne vende te tilla si Universiteti i Al- 
Azharit, qe percolli nga shekulli ne shekull 
driten e dijes, duke i hapur rrugen Rilindjes 
Evropiane dhe periudhes se drites. Ishin 
shpikjet ne komunitetet myslimane qe zh- 
villuan algjebren, qe sollen kompasin, apo na 
dhane mjetet e lundrimit, mjeshterine e penes 
dhe shtypjes; te te kuptuarit per shperndar- 
jen e semundjeve dhe sherimin e tyre. Kul- 
tura islame na ka dhene njepoezi qe iperket 
cdo kohe dhe muzike te mrekullueshme, nje 
kaligrafi elegante dhe vende magjepsese. 
Pergjate historise, Islami ka treguar permes 
punes dhe veprave mundesite e tolerances 
jetare dhe barazise racore. Kjo, gjithashtu, se 
Islami ka qene gjithmone pjese e historise se 
Amerikes. Kombi ipare qe njohu vendin tim 
ishte Maroku. Me nenshkrimin e Traktatit te 
Tripolit, te vitit 1796, Presidenti yne i dyte, 
John Adams, shkroi: "Shtetet e Bashkuara te 
Amerikes nuk kane nje karakter armiqesor 
ndaj ligjeve, feve apo qetesise se myslima- 
neve". Qe nga dita e themelimit te kombit 
tone, myslimanet e Amerikes i kanepasuru- 
ar Shtetet e Bashkuara. Ata kane luftuar ne 
lufterat tona, kane sherbyer ne qeveri, jane 
perpjekurper te drejtat e njeriut, kane nisur 
biznese, kane mesuar ne universitetet tona, 
kane shkelqyer ne arenen sportive, fituar 
cmime "Nobel", kane ndertuar ndertesat me 
te larta dhe kane ndricuar pishtarin olimpik. 
Kur myslimani ipare u zgjodh sefundmi ne 
Kongresin Amerikan, ai separi u betua qe te 
mbronte Kushtetuten mbi te njejtin Kuran 
te Shenjte qe nje nga eterit tane themelues, 
Thomas Xhefersoni, mbante ne biblioteken 
e tij personale. 



Una neAmerike eshte e pandashme 
nga Una per tepralctilaiarfene 

Une e kam njohur Islamin ne tri konti- 
nente, para se te vija ne rajonin ku ai lindi. 
Pervoja qe kam, drejton bindjen time, qe 
partneriteti mes Amerikes dhe Islamit duhet 
te bazohet ne ate cka eshte Islami, jo ne ate 
cka nuk eshte dhe nuk perfaqeson. Une e 
konsideroj pjese te pergjegjesise sime si Pres- 
ident i Shteteve te Bashkuara te Amerikes 
luften kunder stereotipave negative te Is- 
lamit, kudo ku ato shfaqen. Por i njejti 
parim duhet te aplikohet edhepersa iperket 
perceptimit qe duhet te kene myslimanet per 
Ameriken. Shtetet e Bashkuara kane qene 




nje nga burimet me te medha te progresit 
qe ka njohur bota ndonjehere. Ne lindem 
nga revolucioni kunder nje perandorie. Ne 
u themeluam si komb duke pasur ne thelb 
idealin se tegjithejane krijuar te barabarte 
dhe kemi derdhur gjak e luftuar per shekuj 
me radhe qe tujapim kuptim ketyrefjaleve 
brenda kufijve tane dhe kudo ne bote. Jemi 
formesuar nga kultura te ndryshme, nga 
cdo cep i botes. Ufol shume p erf aktin se nje 
afriko- amerikan me emrin Barak Husein 
Obama mund te zgjidhej President i vendit, 
por historia ime personale nuk eshte unike. 
Endrra e mundesise nuk eshte realizuarper 
te gjithe ne Amerike, por premtimi per te 
eshte nje mundesiper kedo qe vjen ne brigjet 
tona, qeperfshin edhe 7 milione amerikane 
te besimit mysliman ne vendin tone, te diet 
kane mundesi te edukohen dhe te kene te ar- 



dhura te nje niveli mbi mesataren. Liria ne 
Amerike eshte e pandashme nga liria per te 
praktikuar fene. Kjo eshte arsyeja qe ne cdo 
shtet ne kemi edhe xhami dhe numri i tyre 
brenda kufijve tane i kalon te 1200-at. Per 
kete qellim, qeveria amerikane ka shkuar 
ne gjykate per te mbrojtur te drejtat e grave 
dhe vajzave qe veshin hijab dhe denon ata 
qe e mohojne nje te drejte te tille. Per nje 
gje nuk duhet te kete asnje dyshim: Islami 
eshte pjese e Amerikes dhe besoj se Amerika 
mban brenda vetes te verteten qe, pavare- 
sisht races, fese, apo vendit ku ndodhesh, 
te gjithe ne ndajme te njejtat aspirata: nje 
jete ne paqe dhe siguri, arsimim dhe pune 
dinjitoze, dashuri per familjet, komunitetin, 
Zotin. Keto jane gjerat qe ne ndajme. 

Kjo eshte shpresa per gjithe njerezimin. 
Sigurisht, njohja e humanizmit qe na bash- 
kon eshte vetemfillimi i detyres sone. Fjalet 
e pashoqeruara nga veprimet nuk arrijne 
asnje qellim. Keto nevoja do te plotesohen 
vetem nese ne do te veprojme meguxim ne 
vitet e ardhshme dhe nese do te kuptojme 
se sfidat qe kemi per par a jane sfida teper- 
bashketa dhe deshtimi i kapercimit te tyre 
do te na lendonte tegjitheve. Kjo sepse kemi 
mesuar nga pervojat e meparshme, se kur 
nje sistem financiar dobesohet ne nje vend, 
begatia zbehet kudo. Kur nje virus i ri in- 
fekton njeqenie njerezore, te gjithe jemi ne 
rrezik. Kur nje komb merret me prodhimin 
e armeve berthamore, rreziku i nje sulmi 
berthamor shtrihet te tegjitha kombet. Kur 
nje ekstremist i dhunshem vepron ne nje 
segment te caktuar te planetit, rrezikohen 
te gjithe te tjeret, kudo qe ndodhen. Kur nje 
i pafajshem ne Bosnje apo Darfur vritet, e 
gjithe ndergjegjja jone kolektive lendohet. 
Per kete arsye, ne duhet ta ndajme boten 
ne kete shekull dhe te kemi pergjegjesi per 
njeri-tjetrin si qenie njerezore. Sigurisht, kjo 
eshte nje pergjegjesi e madhe dhe e veshtire. 

ffaredo qe te mendojme per 

te shkuar en, nuk duhet te 

burgosemi tek ajo 

Historia njerezore shpesh ka qene his- 
toria e kombeve, apo vendeve ne lufte me 
njeri-tjetrin per permbushjen e interesave 
te ngushta personale. Ne kete epoka te re, 
sjellje te tilla jane veteshkaterruese. Duke 
qenese te gjithe ndervaremi nga njeri-tjetri, 



Qershor'09/Nr. 31-32 



Globale 



Paqja 



c do rend boteror qe ngre nje komb apo grup 
njerezish mbi nje tjeter, do te deshtoje pa- 
shmangshmerisht. Keshtu qe cfaredo qe te 
mendojme per te shkuaren, nuk duhet te 
burgosemi tek ajo. Problemet tona duhet 
te zgjidhen permes partneritetit dhe per- 
parimi duhet te ndahet mes te gjitheve. 
Kjo nuk do te thote qe duhet te injorojme 
burimet e tensioneve. Perkundrazi, duhet 
here e kunderta: ne duhet t'i perballojme 
tensionet te bashkuar. Ne ketefryme, me 
lejoni teflas sa me paster dhe qarte ne lidhje 
me disa ceshtje specifike qe mendoj se ka 
ardhur koha t'i perballojme se bashku. E 
para syresh eshte perballja me ekstremiz- 
min e dhunshem ne te gjitha format e tij. Ne 
Ankara e bera te qarte qe Amerika nuk ka 
qene dhe nuk do tejete ne lufte me Islamin. 
Kjo nuk do te thote se nuk do t'i kundervi- 
hemi ekstremizmit te dhunshem qeparaqet 
nje kercenim te madh ndaj sigurise sone. 
Kjo, sepse ne jemi kunder asaj cka jane te 
gjithe njerezit: vrasjes se burrave, grave, 
femijeve te pafajshem. Edhe detyra ime si 
President eshte mbrojtja e amerikaneve. 

Situata ne Afganistan tregon qellimet 
e Amerikes dhe nevojen per te punuar se 
bashku. Rreth 7 vjet me pare, Shtetet e 
Bashkuara te Amerikes dolen kunder Al- 
Kaedes dhe talebaneve dhe u mbeshteten 
shume edhe nga komuniteti nderkombetar. 
Kjo nuk ishte rastesi, por nevoje. Jam i 
ndergjegjshem qe ka nga ata qe dyshojne 
apo justifikojne ngjarjet e 11 shtatorit, 
por le tejemi te qarte per dicka: Al-Kaeda 
vrau ate dite 3000 vete. Viktimat ishin gra, 
burra,femije te pafajshem nga Amerika dhe 
vende te ndryshme te botes qe nuk kishin 
demtuar askend. Megjithate, Al-Kaeda 
zgjodhi t'i vrase keta njerez ne menyre 
te pameshirshme, mori persiper sulmin e 
madje edhe tani thekson se eshte e vendosur 
qe te kryeje vrasje masive. Ata kane bashke- 
punetore ne shume vende dhe po perpiqen 
qe te zgjerohen. Kjo nuk eshte nje ceshtje 
e debatueshme, porfakt me te cilin duhet 
te perballesh. Le te mos gabojme: ne nuk 
duam qe te mbajme trupat tona ne Afgani- 
stan. Ne nuk po kerkojme baza ushtarake 
aty. Humbja e grave dhe burrave ne lufte 
eshte shume e rendeper Ameriken. Kjo ka 
kosto te madhe politike dhe materiale. Do 
te ishim shume te lumtur qe te kthenim 
ne shtepi te gjithe trupat tona, nese do te 
kishim besim se ne Afganistan dhe Pakistan 
nuk do te kishte ekstremiste te dhunshem, te 
vendosur qe te vrasin sa me shume njerez. 
Por e verteta nuk eshte keshtu. 



Nuk behetfjale ne kete rast. Per kete arsye 
kemi partneritet me 46 vende te ndryshme 
dhe pavaresisht kostos, zotimi i Amerikes 
nuk do te zbehet per asnje cast. Nefakt, 
askush nuk duhet t'i toleroje keta ekstrem- 
iste. Ata kane marrejeten e shume njerezve 
ne shume vende te ndryshme te botes. Kane 
marrejeten e njerezve nga besime te ndry- 
shme fetare dhe mbi te gjitha kane marre 
jeten e myslimaneve. Veprimet e tyre bien ne 
kundershtim me Kuranin e Shenjte, qe thote 
se ai qe vret nje te pafajshem, eshte njesoj 
sikur te kishte vrare gjithe njerezimin, dhe ai 
qe shpeton nje njeri te vetem, eshte njesoj si 
te kishte shpetuar gjithe njerezimin. Besimi i 
kaq shume njerezve eshte shume me i madh 
se urrejtja e disave. Islami nuk eshte pjese e 
problemit ne luften kunder ekstremizmit te 




dhunshem. Ai eshte nje pjese e rendesishme 
epromovimit tepaqes. Ne dime, gjithashtu, 
sefuqia ushtarake e vetme nuk mund ta 
zgjidhe problemin ne Afganistan dhe ne 
Pakistan. Kjo eshte arsyeja se perse kemi 
planifikuar qe te investojme 1.5 miliar de 
dollare cdo vit, gjate njeperiudhe 5-vjecare 
ne Pakistan, per ndertimin e shkollave dhe 
spitaleve, rrugeve dhe bizneseve, si dhe per 
te ndihmuar miliona vete qejane zhvendo- 
sur per shkak te luftimeve. Le te ndalemi 
edhe te ceshtja e Irakut. Ndryshe nga rasti 
i Afganistanit, lufta ne Irak ishte nje lufte 
zgjedhjeje, qeprovokoi shume kundershtime 
ne vendin tim dhe ne te gjithe boten mbare. 
Megjithate, une mendoj se irakianet tani 
jane me mire se nen regjimin e Sadam Hu- 
seinit dhe besoj se ato cka ndodhen ne Irak, 
i kujtuan Amerikes se sa e rendesishme eshte 



te perdoresh diplomacine dhe te marresh 
nje konsensus nderkombetar per zgjidhjen 
e problemeve. Per kete, mund te kujtojme 
fjalet e Thomas Xhefersonit: "Shpresoj se 
mencuria jone do te rritet paralelisht me 
pushtetin dhe do te na mesoje se sa mepak 
ta perdorim pushtetin, aq me i madh do te 
jeteai". Sot, Amerika ka njepergjegjesi tedy- 
fishte: te ndihmojelrakun qe tefarketoje nje 
te ardhme me te mire dhe ta lere ate ne duart 
e irakianeve. Ua kam here te qarte irakia- 
neve se nuk kemi ndermend te ngreme baza 
dhe te pretendojme pjese te territorit irakian, 
apo qofshin keto edhe burime. Sovraniteti 
i Irakut u takon irakianeve. Per kete arsye 
urdherova largimin e ushtareve tanegushtin 
e ardhshem. Per kete arsye do te respektojme 
marreveshjen tone me qeverine irakiane, te 
zgjedhur ne menyre demokratike per largi- 
min e te gjitha trupave luftuese nga Iraku 
ne korrik dhe largimin e te gjitha trupave 
ne pergjithesi deri ne vitin 2012. 

Ne do ta ndihmojme Irakun qe te tra- 
jnojeforcat e tij dhe te zhvilloje ekonomi- 
ne, por do te mbeshtesim nje Irak te sigurt 
dhe te bashkuar si nje partner dhe kurre 
ne pozicionin e nje shteti me te forte. Se 
fundmi, duke qene se Amerika nuk mund 
ta toleroje kurre dhunen nga ekstremistet, 
ne nuk duhet t'i ndryshojme kurre parimet 
tona. 1 1 shtatori ishte nje traume e madhe 
per vendin tone. Frika dhe inati qeprovokoi 
kjo ngjarje, ishte epacmuar, por ne disa ras- 
te na beri qe te sillemi ne kundershtim me 
idealet tona. Nepo marrim hapa konkrete 
per te ndryshuar. Une kam ndaluar plote- 
sisht perdorimin e tortures nga Shtetet e 
Bashkuara te Amerikes dhe kam urdheruar 
mbylljen e burgut te Guantanamos vitin e 
ardhshem. Kesisoj, Amerika do ta mbroje 
veten duke pasur respekt per sovranitetin 
e kombeve dhe ligjin. Kete do ta b'ejme ne 
partneritet me komunitetet myslimane, te 
cilat ndodhen gjithashtu te kercenuara. Sa 
me shpejt te izolohen ekstremistet, aq me 
te sigurt do te jemi. Burimi i dyte i madh 
i tensionit eshte nevoja per te diskutuar 
ne lidhje me situaten mes Izraelit, palesti- 
nezeve dhe botes arabe. Lidhjet eforta te 
Amerikes me Izraelin jane te njohura. Kjo 
lidhje eshte e pathyeshme. Ajo bazohet ne 
marredheniet kulturore dhe historike, si dhe 
nefaktin se aspirataper nje shtet hebre i ka 
rrenjet ne nje histori tragjike qe nuk mund 
te mohohet. Ne te gjithe boten, hebrenjte 
jane perndjekur prej shekujsh dhe neEvrope 
antisemitizmi kulmoi me Holokaustin. 



6 



Paqja 



Globale 



Nr.31-32/Qershor09 



Amerika nuk do t'ua ktheje 
kurrizin aspiratave te ligjshme 

te palestinezeve per dinjitet, 
mundesi dhe nje shtet te vetin 

Neser do te vizitoj Buhenvaldin, qe ishte 
pjese e nje rrjeti kampesh perqendrimi ku he- 
brenjte skllaveroheshin, torturoheshin, vr- 
iteshin dhe coheshin ne dhomat e gazit nga 
Rajhu i Trete. 6 milione hebrenj u wane, nje 
numer me i madh se ai i banoreve te Izraelit 
sot. Te mohosh kete tragjedi eshte e pabaze, 
eshte injorance dhe e urryeshme. Te kercenosh 
Izraelin me shkaterrim, apo te perdoresh 
sharje stereotipe ndaj hebrenjve, eshte thelle- 
sisht egabuar dhe kjo i sherben vetem risjelljes 
ne vemendjen e hebrenjve te kujtimeve te 
dhimbshme, duke ndaluar dhe mohuar 
njeherazi paqen qe kerkojne njerezit ne kete 
rajon. Myslimane dhe te krishtere kane vuaj- 
turper nje atdhe. Per me se 60 vjet ata kane 
duruar dhimbjen ezhvendosjes. Shume presin 
ne kampet e refugjateve ne Bregun Perendi- 
mor, Gaza dhe vendet fqinje, per njejete ne 
paqe dhe siguri, njejete qe nuk e kanepasur 
kurre. Ata durojne poshterimet e perditshme, 
te vogla e te medha, qe jane pjese epushtimit. 
Le te mos kemi me dyshimeper njefakt: situ- 
ata per palestinezet eshte tashme e patole- 
rueshme. Amerika nuk do tua ktheje kurrizin 
aspiratave te ligjshme te palestinezeve per 
dinjitet, I mundesi dhe nje shtet te ve- 
tin. Per 1 1 dhjetevjecare me radhe ka 
ndodhur \ nje katra- 
hure e ver- J I tete: 




dypopuj me aspirate te ligjshme, secili syresh 
me nje histori te dhimbshme. Eshte e lehte te 
tregosh me gisht dhe te gjykosh: per palesti- 
nezet te gjykojne hebrenjte, per zhvendosjet 
qe shkaktuan themeluesit e Izraelit dhe per 
izraelitet te gjykojne armiqesine e sulmeve te 
palestinezeve brenda dhe jashte kufijve te 
vendit. Por nese do ta shihnim kete konflikt 
vetem nga njera ane e tij, atehere do te ishim 
te verber ndaj te vertetes. E vetmja zgjidhje 
per te dyja vendet do te ishte ajo e dy shteteve, 
ku izraelitet dhe palestinezet te jetonin ne 
paqe dhe siguri. Kjo eshte ne interesin e Izra- 
elit, interesin e Palestines, ne interesin e 
Amerikes dhe ne interesin e botes mbare. Ja 
perse kam qellim qe personalisht ta ndjek kete 
rruge megjithe durimin qe kerkon nje detyre 
e tille. Detyrimet mbi te cilatpalet kane rene 
dakord ne planin per paqe, jane te qarta. 
Eshte koha per paqe, ne menyre qe te gjithe 
ne te mbajme pergjegjesite tona. Palestinezet 
duhet te braktisin dhunen. Rezistencapermes 
dhunes dhe vrasjeve eshte egabuar dhe epa- 
suksesshme. Per shekuj, zezaket ne Amerike 
kane vuajtur kamxhikimin dhe peruljen si 
skllever qe ishin, si dhe turpin e segregacion- 
it. Por ata nuk ifituan te drejtat e tyrepermes 
dhunes. Ishte kembengulja e vazhdueshme 
per idealet e tyre. E njejta histori mund te 
tregohet edheper njerezit e Afrikes dhe Azise 
Jugore: me dhune nuk shkohet askund. Dhu- 
na nuk eshte as shenje kuraje dhe aspushteti. 
Nuk eshte trimeri te vrasesh me raketafosh- 
njat ne gjume, apo te hedhesh ne ere grate 
neper autobuse. Autoriteti moral nukfitohet 
permes dhunes. Dhuna eshte dorezim. Tani 
palestinezet duhet tefokusohen ne ndertimin, 
dhe jo shkaterrimin. Autoriteti palestinez 
duhet te zhvilloje aftesine e vet qeverisese me 
institucione qe u sherbejne nevojave tepopul- 
lit. Hamaso gjen mbeshtetjen e disa palesti- 
nezeve, por edhe ai ka pergjegjesite e tij. Lu- 
ajtja e nje roli per permbushjen e aspiratave 
te palestinezeve dhe unifikimi i palestinezeve 
duhet te jete paresor per Hamasin, i 
cili nga ana e tij duhet te heqe dore 
prej dhunes, te njohe marrevesh- 
jet e se shkuares dhe mbi te 
gjitha te drejten e Izraelit per 
te ekzistuar. Ne te njejten 
kohe, Izraeli duhet te kup- 
toje qe ashtu sikurse ai ka 
te drejte te ekzistoje, 
edhe palestinezet 
kane te drejte per 
shtetin e tyre. 
| Shtetet e Bash- 
| kuara nukpranoj- 



ne legjitimitetin e vazhdimit te vendosjes se 
koloneve hebrenj ne tokat palestineze. Kjo 
dhunon marreveshjet e meparshme dheprish 
perpjekjet per arritjen epaqes. Kjo duhet te 
marre fund. Izraeli duhet qe te permbushe 
detyrimet e tij ndaj palestinezeve per ceshtjet 
epunesimit dhe zhvillimit te shoqerise se tyre. 
Kriza e vazhdueshme humanitare ne Gaza 
ka shkaterruar familjet palestineze dhe 
njeherazi kercenon vazhdimisht edhe vete 
sigurine e Izraelit. Perparimi nejeten e per- 
ditshme te palestinezeve duhet te jete pjese e 
rruges drejtpaqes dhe Izraeli duhet te nder- 
marre hapa konkrete per te mundesuar nje 
perparim te tille. Sefundmi, shtetet arabe 
duhet te kuptojne se iniciativa arabe per 
paqen ishte njefillim i rendesishem, por jo 
fundi i pergjegjesive. Konflikti arabo-izraelit 
nuk duhet te perdoret me per te shmangur 
vemendjen e njerezve nga probleme te tjera. 
Ai duhet te jete shkaku per veprim, per te 
ndihmuar palestinezet qe te zhvillojne insti- 
tucionet e tyre, qe do te mbeshtesin shtetin e 
ardhshem. Per njohjen e legjitimitetit teshtetit 
te Izraelit dhe zgjedhjen e progresit ndaj 
frymes veteshkaterruese te se shkuares. 
Amerika do te beje bashke politikat e saj me 
politikat e atyre qe synojne paqen dhe do t ( i 
thotepara tegjitheve ato qe ua thoteprivatisht 
hebrenjve dhe palestinezeve. Ne nuk mund ta 
imponojme paqen. Ne veten e tyre shume 
myslimane jane te bindur qe Izraeli do te 
ekzistoje, sikunder shume hebrenj jane te bin- 
dur se palestinezet do te kene nje shtet te tyren. 
Ka ardhur koha te veprojme e te realizojme 
ate qe te gjithe e mendojnesi te vertete. Shume 
lot jane derdhur. Shume gjak eshte derdhur. 
Te gjithe ne kemi pergjegjesi per te punuar 
per diten kur nenat e izraeliteve dhe palesti- 
nezeve do t ( i shohinfemijet te rritenpafrike, 
kur Toka e Shenjte e tri besimeve me te medha 
te planetit do tejete vendi ipaqes, vendi qe 
Zoti kishte ndermend te ishte, kur Jerusalemi 
do tejete nje shtepi e sigurtper myslimanet, 
hebrenjte e te krishteret dhe nje vend per te 
gjithe femijet e Abrahamit, nje vend ku ata te 
jetojne nepaqe e se bashku, si ne tregimin e 
Izras, ku Moisiu, Jezusi dhe Muhamedi (paq- 
ja qofte mbi te) luteshin se bashku. Qeshtja e 
trete ka qene njeshkak tensioni mes Shteteve 
te Bashkuara dhe Republikes Islamike te Ira- 
nit. Per shume vite, Irani e ka percaktuar 
qendrimin e tij pjeserisht permes opozites qe 
i ka bere vendit tim dhe mes te dyja vendeve 
ka nje histori te trazuar. Ne mesin e Luftes se 
Ftohte, Shtetet e Bashkuara te Amerikes lu- 
ajten nje rol te caktuar per permbysjen nga 
pushteti te nje qeverie iraniane te zgjedhur ne 



Qershor'09/Nr. 31-32 



Globale 



Paqja 



menyre demokratike. Qe nga Revolucioni 
Iranian, Irani ka luajtur rolin e tij ne aktet e 
dhunes apo pengmarrjeve ndaj qytetareve 
amerikane ushtarake, apo civile. Kjo eshte nje 
histori qe te gjithe e dime. For ne vend qe te 
qendroja i ngerthyer ne te shkuaren, une ua 
bera te qarte lidereve te Iranit dhepopullit te 
tij se vendi im eshte ipergatitur qe te eceper- 
para. Tani ceshtja eshte se cfare te ardhmeje 
kerkon te ndertoje Irani? Do t'ejete e veshtire 
qe te tejkalohen menjehere dhjetevjecaret e 
mosbesimit, por ne do te vazhdojme me 
kuraj'e, korrektesi dhe vendosmeri. Ka shume 
ceshtje per te diskutuar mes te dyja vendeve 
dhe nejemi tegatshem qe te ecim perpara pa 
parakushte ne bazen e respektit reciprok. Por 
eshte e qarte per te gjithe se kur behetfjaleper 
armet berthamore ne kemi mberritur ne nje 
pike vendimtare. Kjo nuk ka te b'eje vetem me 
inter esat amerikane. Kjo ka te b'eje meparan- 
dalimin e njegare te armeve berthamore ne 
Lindjen e Mesme qe do ta conte rajonin dhe 
mbare boten ne nje rruge shume 
te rrezikshme. Une i kuptoj ata 
qe protestojne ne lidhje mefak- 
tin qe disa vende kane arme 
berthamore e te tjera vende nuk 
kane. Asnje vend i vetem nuk 
duhet te vendose, apo te zgjedhe 
se cili vend duhet, apo nuk 
duhet te kete arme berthamore. 
Ja perse une rikonfirmoj zoti- 
min e Amerikes per nje bote ne 
te cilen asnje vend nuk ka arme 
berthamore dhe cdo vend, perf- 
shi Iranin, te kete te drejten e eksesit ne en- 
ergjine berthamore pa i perdorur ato per 
shkaqe luftarake. Ky zotim eshte ne thelbin e 
marreveshjes dhe jam i bindur qe te gjitha 
vendet ne rajon mund ta arrijne kete objektiv. 
C^eshtja e kat'ert ka qene kundershtia per pro- 
movimin e demokracise gjate viteve tefundit 
dhe kundershtia me e madhe ka te b'eje me 
luft'en ne Irak. Me lejoni t'ejem i qarte per 
dicka: asnje sistem qeverises nuk mund, apo 
nuk duhet t'i imponohet nje tjetri. Kjo nuk e 
zbeh aspak zotimin tim. C^do komb ijepjete 
ketijparimi ne menyren e tij origjinale, bazuar 
ne traditen epopullit te tij. Amerika nuk men- 
don se digjithcka qe eshte e mire per te gjithe, 
por jam i bindur se te gjithe njerezit, pavare- 
sisht vendit, kane mall per disa gj era: aftesine 
per tufolur me mendje dhe per tepasur zerin 
e tyre ne menyren e qeverisjes, besimit te ligji 
dhe administrimit te barabarte te drejtesise, 
nje qeverie transparente qe nuk vjedh nga 
populli Urine per tejetuarsipas asaj qe' zgjedh. 
Keto nuk jane vetem ide amerikane, ato quhen 



te drejta te njeriut dhe kjo eshte arsyejapse ne 
i mbeshtesim kudo qofshim. 

Qeverite qe mbeshtesin keto te drejta 
jane me te stabilizuara, me te suksesshme 
dhe te sigurta. Shtypja e ideve nuk sjell as- 
pak zhdukjen e tyre. Amerika respekton te 
drejten e gjithe zerave te paqt'e dhe pro ligjit 
qe te degjohen kudo ne bote, edhe nese ne 
mund te mosjemi dakord me ta. Ne do fi 
mirepresim te gjitha qeverite e zgjedhura 
ne menyre paqesore, me kusht qe ato te qe- 
verisin me respekt popujt e tyre. Kjo ceshtja 
efundit eshte e rendesishme, sepse ka disa 
qe b'ejn'e avokatin e demokracise, vetem kur 
nuk jane nepushtet. Sapo vijn'e nepushtet 
shnderrohen ne shtypes te pameshirshem 
te te drejtave te te tjereve. 

Islami ka nje tradite krenare 
tolerance 

(^eshtja tjet'er per te cilen dua te flas 
eshte liria e besimit. Islami ka nje tradite 




krenare tolerance. Kete e shohim ne his- 
torine e Andaluzise dhe Kordobes gjate 
periudhes se Inkuizicionit. Kete e kam pare 
edhe vete personalisht ne Indonezi, aty ku 
kristianet e devotshem adhuronin lirshem 
Zotin e tyre ne nje vend mysliman. Ky eshte 
shpirti qe na duhet sot. Njerezit ne cdo vend 
duhet te jene te lire te zgjedhin dhe te je- 
tojn'e besimin e tyre bazuar ne ate cka u 
thote zemra, mendja e shpirti. Kjo toler- 
ance eshte thelbesore per jene, por sfidohet 
ne menyra nga me te ndryshmet. Mes disa 
myslimaneve ka nje tendence shqetesuese 
per te matur devotshmerine e nje besimi me 
masen e denimit te nje besimi tjet'er. Pasuria 
e diversitetit tefeve duhet te mbetet. C^arjet 
duhet te mbyllen edhe mes vete myslima- 
neve, per shembull ato mes suniteve dhe 
shiiteve qe kane shkaktuar dhune e tragjedi, 
vecanerisht ne Irak. Liria e besimit eshte 
qendroreper njerezit per tejetuarse bashku. 
Ne duhet gjithmone te analizojme menyrat 
e mbrojtjes se saj. Per vendet perendimore 



eshte e rendesishme qe te shmangim pengi- 
min e myslimaneve per te praktikuar fene 
ashtu sikunder ata e kane me per mbare, per 
shembull ne rastin e veshjes. Nuk duhet te 
shfaqim armiqesi ndaj asnje feje ne emer te 
liberalizmit. Nefakt, besimi duhet te na b'eje 
bashke. Ja perse po farketojme projekte ne 
Amerike qe b'ejn'e bashke te krishteret, mys- 
limanet dhe hebrenjte. Ja perse mirepresim 
perpjekjet e Mbretit Saudit Abdullah per 
dialogun nderfetar dhe lidershipin e Turq- 
ise ne Aleancen e Civilizimeve. Ne te gjithe 
boten ne duhet ta shnderrojme dialogun ne 
njesherbim nderfetar, kesisoj do tevendosen 
urat mes njerezve. 

Qeshtja e gjashte ka te b'eje me te dre- 
jtat e grave. E di se ka debat ne lidhje me 
kete ceshtje. Une nuk jam me mendimin e 
disave ne Perendim, qe nje grua qe zgjedh 
te mbuloje floket nuk eshte e barabarte me 
nje tjet'er qe nuk e ben kete zgjedhje, por 
besoj se nje gruaje qe i mohohet shkollimi 
i eshte mohuar barazia. Dhe 
nuk eshte rastesi qe vendet ku 
grate jane te shkolluara mire 
jane me te begata nga ato ku 
grate shtypen. Tani me lejoni te 
jem i qarte: ceshtja e barazise 
se grave nuk eshte nje ceshtje 
vetem e Islamit. Ne Turqi, 
Pakistan, Bangladesh dhe In- 
donezi ne kemi pare shumicen 
myslimane qe te zgjedhe nje 
grua si lideren e tij. Nderkohe 
lufta per barazite mes burrit 
dhe gruas vazhdon edhe ne shume aspekte 
te jetes amerikane dhe ne vende te ndry- 
shme ne te gjithe boten. Bijat tona mund te 
kontribuojne ne shoqerine tone, sikunder 
edhe bijt'e dhe begatia jone e perbashket do 
te avancohej me shume nese burrat e grate 
do tejepnin gjithe potencialin efuqisesetyre 
pa kufizim. Une nuk mendoj se grate duhet 
te b'ejn'e te nj'ejtat zgjedhje si burrat per te 
qene te barabarta me ta. Dhe respektoj ato 
gra qe zgjedhin nje rol tradite per veten e 
tyre. Por kjo vetem ne rast se ato jane te 
lira ne zgjedhjen e tyre. Ja perse Shtetet e 
Bashkuara teAmerikes do te b'ejn'e partne- 
ritet me cdo vend me shumice myslimane, 
qe synon shkollimin e femrave dhe do te 
ndihmojne grate e reja te punesohen nepro- 
jektet e mikro-finances, e mbi te gjitha, do te 
ndihmojne njerezit te b'ejn'e realitet endrrat 
e tyre. Se fundi, dua te diskutoj zhvillimin 
ekonomik. 

E di seper shume glob alizimi eshte kon- 
tradiktor. Interneti dhe televizioni sjellin 



8 



Paqja 



Globale 



Nr.31-32/Qershor09 



dije dhe information, por edhe seksualitet 
te tepruar dhe shume dhune. Tregtia mund 
te te sjelle pasuri dhe mundesi, por edhe te 
ndryshoje shume komunitetet. Ne te gjitha 
kombet, perfshi kombin tim, ky ndryshim 
mund te sjelle fr ike. Frike se per shkak te 
modernitetit mund te humbasim kontrollin 
mbi zgjedhjet tona ekonomike, mbipolitiken 
dhe mbi te gjitha mbi identitetin tone. Keto 
gjerajane vlerat me te medha qe ndajme me 
komunitetet dhejamiljet tona. Por une e di 
gjithashtu se perparimi njerezor nuk mund 
te mohohet. Nuk duhet te kete kontradikte 
mes modernes dhe tradites, sepse vende si 
Japonia dhe Koreja e Jugut kane arritur nje 
zhvillim te madh ekonomik, duke ruajtur 
edhe traditat dhe kulturen e tyre. Kjo eshte 
e vertete edhe ne rastrin e Kuala Lumpurit 
apo Dubait. Ne lashtesi dhe ne kohen tone, 
komunitetet myslimane kane qene ne avan- 
garde te zhvillimit dhe shkollimit. Shume 
shtete te Gjirit Persik perjetojne nje pasuri e 
begati te madhe sipasoje e naftes se nentokes 
se tyre dhe disa vende te tjera po perqendro- 
hen nezhvillimin e metejshem. Por tegjithe 
se bashku duhet te jemi te vetedijshem se 
shkollimi dhe novacioni do tejene monedha 
e shekullit te 21-te. Ndersa ne te shkuaren 
Amerika kapasur me shume interes ne naf- 
ten dhegazin e vendeve te Gjirit, ne te ardh- 
men interesat do tejene me te medha. Persa 
i perket shkollimit, nedo te nisim programet 
e shkembimit dhe shtojme bursat e studimit, 
si ato qe sollen tim at nga Afrika ne Amerike 
per te studiuar dhe do te nxisim me shume 
amerikane te studiojne ne vendet mysli- 
mane. Do te investojme te mesuesit on line 
dhe do te krijojme nje rrjet te ri on line ne 
menyre qe adoleshentet e Kansasit te mund 
te komunikojne ne moment me ate te Kajros. 
Per sa i perket shkences dhe teknologjise do 
te lansojme nje fond te ri per te mbeshtetur 
zhvillimin teknologjik ne vendet me shumice 
myslimane dhe do 
te ndihmojme ne 




transferimin e ideve te tyre ne tregunpunes, 
ne menyre qe te krijohen vende pune. Do te 
hapim qendra shkencore neAfrike, Lindjen 
e Mesme dhe Azine Juglindore dhe do te 
caktojne te derguar te posacem per ceshtjet 
shkencore qe te bashkepunojne ne programet 
qe zhvillojne burime te reja energjetike, qe 
krijojne vende pune ekologjike etj. Sot po 
njoftoj per nje perpjekje te re globale me 
Organizaten e Konferences Islamike per cr- 
renjosjen e poliomielitit. Dhe do tezgjerojme 
edhe partneritetin me komunitetet mysli- 
mane per te promovuar shendetin e nenes 
dhefemijes. Te gjitha keto duhet te behen ne 
partneritet. Amerikanet jane tegatshem qe 
te bashkojneforcat me qytetaret dhe qeverite, 
organizatat e komunitetet, lideretfetare dhe 
bizneset e komuniteteve myslimane ne te 
gjithe boten per te ndihmuar njerezit per 
njejete me te mire. 

mm • •• • •••• •• •• m m B •• •• 

Kemi pergjegjesme per t'u here 
bashke ne emer te bates qe duam 

(^eshtjet qe pershkrova me siper nuk 
jane te thjeshta, por ne kemi per gjegjesine 
per t'u bere bashke ne emer te botes qe 
duam, nje bote qe nuk kercenohet nga 
ekstremistet dhe nje bote me trupat ameri- 
kane ne shtepi, nje bote ku hebrenjte dhe 
p ales tinezet jane te sigurt ne shtetet e tyre 
dhe energjia berthamore perdoret vetem 
per qellime civile, nje bote ku qeverite jane 
ne sherbim te qytetarit dhe ku respektohen 
te drejtat e tegjithe bijve teZotit. Keto jane 
interesat e perbashketa. Kjo eshte bota qe 
kerkojme dhe qe mund ta realizojme vetem 
se bashku. E di qejane te shumte ata, mys- 
limane ose jo, qe e vene ne dyshim kete 
fillim te ri. Disa jane te etur per flaket e 
ndarjes dhe i b'ejne prite progresit. Disa te 
tjere sugjerojne se nuk ia vlen perpjekja, 
sepse fati yne eshte mosmarreveshja dhe 
civilizimet jane te destinuara te perplasen. 
Te tjere ^ , jane thjesht 

mosbe- 



sues ne lidhje me ndryshimet. Ka shume 
frike, shume mosbesim, por nese zgjedhim 
te mbesim te lidhur me te shkuaren nuk do 
te mund te ecim kurre perpara. Une dua 
vecanerisht te them seju te rinjte e cdofeje, 
ne cdo vend, ju mbi te gjitha e keni aftesine 
e te berit te botes. Te gjithe e ndajme kete 
bote se bashku per nje periudhe te shkurter 
kohe. C^eshtja eshte nese kete kohe e kalo- 
jme te perqendruar tek ato qe na ndajne, 
apo tek ato qe na bashkojne, apo te zotimi 
per gj etj en e te perbashketave, tek e ardh- 
mja efemijeve tane dhe respekti per din- 
jitetin e gjithe qenieve njerezore. Eshte me 
e lehte te nisesh luftera se sa t ( i perfundosh 
ato. Eshte me e lehte tefajesosh te tjeret se 
te shohesh brenda vetes, te shohesh ate cka 
ke te perbashket me dike e pastaj kete ta 
ndash. Por ne duhet te zgjedhim rrugen e 
duhur, qe shpesh mund te mos jete me e 
lehta. Ka gjithashtu nje rregull qe ndod- 
het ne bazen e cdofeje, ajo qe ne duhet t'i 
bejme te tjereve ate qe do te donim te tjeret 
te benin per ne. Kjo e vertete nuk njeh kufij 
njerezish dhe kombesh. Eshte nje besim i 
vjeter, qe nuk eshte i bardhe, apo i zi, i 
krishtere, apo mysliman, apo hebre. Eshte 
nje besim qe kapulsuar qe ne djepin e civi- 
lizimit dhe qe rreh ende zemren e miliona 
veteve. Eshte besimi te te tjeret ai besim 
qe me solli sot ketu. Ne kemi pushtetin te 
ndertojme boten qe duam, por vetem nese 
kemi kurajen per te nisur nje fillim te ri, 
dukepasur ne mendje ate qe eshte shkruar. 
Kurani i Shenjte na thote: "O njereziml 
Te kemi krijuar neformen e mashkullit dhe 
femres dhe me kombe efise ne menyre qe 
te njihni njeri-tjetrin". Bibla na thote: "Te 
bekuar jane paqeberesit, sepse ata do te 
quhen bij te Zotit". Njerezit e botes mund 
tejetojne se bashku nepaqe. Ne e dime se 
ky eshte vizioni i Zotit. Tani, kjo duhet te 
jete detyra jone edhe ketu ne Tok'e. 
Jufalenderoj dhe paqja e Zotit qofte meju. ■ 
(Nentitujt jane te redaksise) 




Qershor'09/Nr. 31-32 



Intervista 



Paqja 



Interviste me prof. dr. Fadil Malokun, sociolog i globalizmit dhe anetar i Shoqates se' Sociologe 

Kosova po kalon neper nje pr 

• Kemi obligim te adresojme diagnoza dhe terapi shkencore e sociologjike; 

• Identiteti i Kosoves ne procesin e globalizimit; 

• Ministria e jashtme duhet te angazhohet me shume; 

• Anetaresimi i Kosoves ne OKB nje nga interesat strategjike. 
Intervistoi: Demir RESHITI - — 



Ne politiken globale, sot eshte e 
padiskutueshme tendenca e procesit te 
globalizimit, e cila si e tille, dalengadale 
por sigurt, eshte duke i mbizoteruar ko- 
rnizat e zhvillimeve dinamike politike 
ne bote me qellimin e margjinalizimit 
sa me te mundshem te formave tradicio- 
nale te organizimit dhe te menaxhimit 
te jetes se qytetareve, qe i dalin asaj si 
pengesa serioze ne galopimin e metejme 
te afirmimit. Ne kete kontekst, duket 
qe as trendi i kompetencave te reja qe 
burojne nga vlera e diskursit te sovran- 
itetit te shtetit, qe per globalistet eshte 
identifikuar si nje "rezervat" i tipit te 
vecante, apo sic do te thoshte Aristoteli, 
nje "zoom politikon-i", nuk bejne ndonje 
perjashtim karakteristik kur eshte ne 
pyetje procesi i shtimit te interesave glo- 
bale te tyre. Dilema me e madhe qe u 
sjell sot sociologeve te globalizmit, kur 
jane ne pyetje keto ndryshime marra- 
mendese, pa dyshim qe ka te bejne me 
rolin dhe perspektiven e institucionit te 
shtetit ne te ardhmen. 

Per te mesuar me per se afermi lid- 
hur me keto procese globale dhe ndi- 
kimin e tyre ne Kosove, zhvilluam nje 
interviste me sociologun e globalizmit 
dr. Fadil Malokun, anetar i Shoqates se 
Sociologeve Boterore. 

Kemi obligim te adresojme 

diagnoza dhe terapi shkencore 

e sociologjike 

PAQJA: Profesor,jujeni nder tepaktet, ne 
mos i vetmi sociolog qe merreni me tenia 
te nxehta globale, por duke mos i anash- 
kaluaras ato periferike. Na thoni cili eshte 
roli i sociologut neshoqerine tone? 

MALOKU: Kosova po kalon neper 
nje proces shume interesant dhe shume 
specifik dhe kujtoj qe ky eshte nje obligimi 
i yni jo vetem profesional (qe t'i detektojme 
shkaqet dhe pasojat e mundshme) por edhe 
shkencor qe t'i analizojme keto "fakte ' te 




Fadil Maloku eshte i lindur me 1958, ne Be- 
siane. Eshte profesor i Sociologjise se Glo- 
balizmit ne Universitetin e Prishtines dhe 
. ne kolegjin Universitar "Victory'.' Deri me 
tani ka shkruar mbi 300 shkrime dhe 
£*t ► analiza lidhur me diskurset politike, 
I etnike, demokratike, filozofike, fetare, 
sociologjike etj. Ka marre pjese ne 
shume konferenca, seminare dhe pan- 
ele shkencore brenda dhe jashte ven- 
dit. Eshte autor i ditarit te luftes te 
titulluar "Veg Zoti na shpetoi" 
botuar nga SHB "Gjur- 
ma" ne vitin 2008. 
Dr. Sci. Fadil Maloku 
eshte anetar i 
Shoqates se Soci- 
ologeve Boterore., 



gjalla dyrkemiane dhe te adresojme diag- 
noza dhe terapi shkencore e sociologjike. 
Kjo duhet bere ne menyre qe gjeneratat qe 
po vijne, te pakten ne vija te trasha, te kene 
informacionin se cfare ndodhi ne te vertete 
me keto dy dekadat e fundit. 

Pa modesti e them qe shkruajne edhe 
koleget e tjere, por dikush ka me shume 
e dikush me pakkohe. Kujtoj qe eshte ne 
pyetje koha dhe i gjithe procesi neper te 
cilin po kalojme, edhe si individ, edhe si 
familje e dhe si komunitet. Studenteve 
te mi shpesh u them, me qellim qe t'i 
inkurajoj, qe te shkruajne per keto dukuri 
dhe fenomene te paperseritshme, sepse 
ne, ne nje fare menyre, jemi mjeket e kesaj 
shoqerie. Kurse per koleget thashe se ata 
e bejne punen e tyre si duhet, megjithese 
ka edhe te tille qe jane inkorporuar ne 
politike dhe natyrisht nje pjese te mire 
te kohes ua merr angazhimi ne politike. 

PAQJA: Ju, me shkrimet tuaja, jeni 
shume i pranishem neper media. A 
planifikoni qe keto shkrime t'i p'erm- 
blidhni ne ndonje liber? 



I 

MALOKU: Po, po, gjithsesi, por 
koha nuk po me premton edhe gjithaq. 
Angazhimet e shumta edhe mua po me 
mar r in kohen e duhur per t'i finalizuar 
dy tekste qe qe sa kohe po presin ta 
shohin driten. Pergatitjet jam duke i bere 
dhe shpresoj se se shpejti, me ndihmen 
e Zotit, do ta shohin driten e botimit. 

PAQJA: A mund te na thoni per cfare 
botimesh eshte fjala? 

MALOKU: Jam duke pergatitur nje 
tekst universitar lidhur me globalizimin 
dhe identitetin e Kosoves ne kete pro- 
ces, si edhe nje tjeter per fenomenet dhe 
proceset neper te cilat ka kaluar Kosova 
ne dy dekadat e fundit. 

Identiteti i Kosoves ne procesin 
e globalizimit 

PAQJA: Permendet globalizimin. Ju e 
ligjeroni kete lend'e ne Departamentin 
e Sociologjise. A mund te na thoni ne 
pika teshkurtra cka eshte iky fenomen? 

MALOKU: Po si tu them, fjala eshte 
per nje koncept te ri ne boten akademike 



10 



Paqja 



Intervista 



Nr.31-32/Qershor'09 



ve Boterore 



oces shume specifik 



qe koheve te fundit eshte bere objekt 
i shume debateve dhe analizave, duke 
filluar qe nga ato ekonomike, politike, 
ushtarake e sidomos kulturore. Ne fakt, 
qe ne fillim duhet, sa per informim per 
lexuesit, te them se duhet bere nje dal- 
lim ne mes termave globalizem, glo- 
balizim dhe globalitet. Globalizmi, ne 
te vertete, nese nisemi nga analiza e 
vokacionit qe ai asocon ka te beje me 
diskurset qe nderlidhen me ideologjine 
dhe tendencen e dominimit boteror. Ai 
ne vetvete ngerthen peshen dhe synimin 
per t'u ngritur ne nivel te nje botekup- 
timi apo doktrine me permasa boterore, 
sic ishin kapitalizmi, fashizmi dhe ko- 
munizmi. E themi keshtu, per shkak se 
ai per te mbijetuar sfiden e kohes, sipas 
pervojave te ideologjive te mesiperme, 
patjeter i duhet mbulesa doktrinare qe 
sot eshte bere nje objekt i diskutimeve 
jo vetem akademike, por do te tho- 
sha (sidomos koheve te fundit!) edhe 
i atyre politike, ushtarake e ne vecanti 
ekonomike e kulturore. 

Globalizimi konsiston ne faktin qe 
njeriu i rendomte te fitoje nje pershtypje 
dhe shume me shume nje perceptim 
individual se shoqerite dhe shtetet apo 
vendet perreth tij jetojne ne nje ambi- 
ent shoqeror, do te thosha me permasa 
planetare, pra, ne nje civilizim dhe kul- 
ture te perbashket per te gjithe njerezit 
e botes, ku asnje vend, asnje shtet nuk 
do te mund te mbijetoje po qe se izolo- 
het dhe pretendon te ruaje vecantite e 
veta permes ekskluzivitetit te izolimit. 
Korniza e qendrimit qe individi permes 
pershtypjes se vetem ai eshte zoterues dhe 
kompetent per te perkufizuar rrethin e 
vete ekskluziv, ben qe ky qendrim dhe kjo 
pershtypje e tij, njekohesisht personale (e 
me vone edhe kolektive), te ndikoje ne 
shtrirjen apo globalitetin e globalizmit. 

Pra, nese e abstraktojme me dy tri 
fjali mund te thuhet se karakteristikat 
kryesore qe e adresojne fenomenin e 
globalizimit, gje qe edhe shumica e au- 
toreve pajtohen, do te mund te perm- 
blidheshin deri diku ne zhvillimin e 
jashtezakonshem te logjikes se kapi- 
talit; llojllojshmerine e akomodimit ne 
kushte dhe rrethana planetare; zhvilli- 
min ciklik te proceseve dhe ne mbijeti- 



min e tyre; dualitetin e institucionit te 
shtetit ne rrethanat e reja konkurruese 
me kompanite e medha transnaciona- 
le; gjithe perfshirjen dhe ne te njejten 
kohe heterogjenitetin; jo persosurine 
e procesit te identifikuar si demokra- 
ci neoliberale; institucionalizimin e 
skajshem te konkurrences; dominimin 
e rregullave te tregut mbi ato te institu- 
cionit te shtetit, etj. Dhe krejt ne fund, 
nese me lejoni globalizimi, mund te 
analizohet edhe permes interaksionit 
te sistemit te shteteve kombetare, eko- 
nomise boterore kapitaliste, ndarjes 
nderkombetare te punes, rendit te ri 
ushtarak boteror, si edhe globalizimit 
kulturor dhe atij te komunikimit masiv. 

PAQJA: Qf are mund te na thoni per 
vendin e identitetit te Kosoves ne ket'e 
proces kunderthenes? 

MALOKU: Kur eshte ne pyetje kon- 
teksti i debateve mbi diskursin e glo- 
balizimit, ende nuk eshte e qarte se cka 
eshte ne te vertete duke u globalizuar, e 
cka eventualisht do te duhej te proce- 
dohej si nevoje per t'u globalizuar. Kjo 
lloj dileme qe tash se voni ka depertuar 
edhe ne qarqet akademike boterore, 
qe ne start, krijon nje lloj paragjykimi 
per rrezikun qe shkakton apo mund 
te shkaktoje procesi i globalizimit ne 
formen e pretekstit: per gjoja fillimin e 
humbjes se identitetit kombetar, fetar, 
politik, kulturor, etj. 

Ndersa, kur eshte ne pyetje ^eshtja e 
diskutimit te konceptit mbi identitetin 



duhet thene qe ky ne rastin tone nuk 
eshte kuptuar dhe perdorur vetem si 
trajtim qe nenkupton raportin me tra- 
diten dhe trashegimine biologjike te 
grupeve te caktuara me prejardhje: et- 
nike, politike, kulturore, etj, por si sistem 
vleror jo vetem kulturor, por edhe etnik, 
kombetar, shteteror, politik, etj., pra nje 
pluralizem i mundesive per vlerat qe 
krijojne dhe i fuqizojne grupet e ndry- 
shme me kapacitete dhe me struktura 
heterogjene. 

Ministria e jashtme duhet te 
angazhohet me shume 

PAQJA: Jujeni an'etar i Shoqates se So- 
ciologeve Boterore. Cili eshte roli juaj 
ne ket'e shoqate dhe sa keni mundesi qe 
tejepni kontributin tuaj perkitazi me 
procesin e sensibilizimit te botes rreth 
njohjes se Kosoves? 

MALOKU: Kjo shoqate ka per- 
faqesine e vet qendrore ne SHBA, por 
ka nje qasje ne gjithe globin. Ne fakt, 
aty zhvillohet debat ne nivel boteror 
dhe shtjellohen tema aktuale nga te 
gjitha meridianet e botes, sic jane: lufta 
ne Irak, Afganistan, te drejtat e njeri- 
ut ne keto vende, fjalimi i Presidentit 
Obama, etj. Ajo cka e shquan kete fo- 
rum ka te beje se ketu debati eshte i 
hapur dhe pa paragjykime ideologjike, 
etnike, racore e as fetare. Une neperm- 
jet shkrimeve te mia angazhohem qe 
koleget e mi nderkombetare t'i njoftoj 
me realitetin e ri te krijuar ne Kosove 
dhe me proceset qe po zhvillohen ketu. 
Ideja eshte qe t'i ndihmohet vende ve te 
ndryshme te botes qe te shkojne ne ko- 
herence me nevojen e njohjes se shtetit 
te Kosoves. 




11 



Qershor'09/Nr. 31-32 



Intervista 



Paqja 



KRtZA GLOBAU 



<< 



cmP* 



cTP 



dTD 



c£> 







PAQJA: Si e shihni me dioptrine e nje sociologu procesin e 
njohjes se Kosoves, nga keto vende? 

MALOKU: Para se gjithash me duhet 
te them se per t'i diagnostifikuar keto 
ngjarje me "dioptrine" e nje sociologu 
sic; po theksoni ju, nevojitet nje kohe 
pak a shume me e gjate, ngaqe eshte nje 
rregull ne shkencat sociologjike se feno- 
menit apo dukurise, qe eshte ne zhvillim e 
siper me bioritmin e dhe dinamiken e saj 
shoqerore, i nevojitet te "konsolidohet" ne 
kuptimin e identifikimit te parametrave 
qe e shkaktuan dhe e dominuan ate ne 
tere kete proces. Ne rastin konkret, gjykoj 
qe atyre u nevojitej kohe pakez me e gjate 
per te analizuar si shkaqet, ashtu edhe 
pasojat e njohjes, qofte individuale apo 
ne grup te ketyre shteteve. Jam shume 
i bindur qe ministria perkatese ka bere 
pak ose te themi aspak per te njoftuar, 
sensibilizuar, apo te pakten kontaktuar 
zyrat diplomatike te ketyre vendeve ne 



mos per asgje bile per shkak se Ballkani ka disa milione njerez 
te kesaj perkatesie fetare qe nuk mund te anashkalohet ne 
asnje menyre. Ne realitet, punen me te madhe, sikurse edhe 
ne vendet e tjera qofte ne perendim apo qofte ne lindje, eshte 
duke e ndihmuar sidomos lideri i AKR-s, Behgjet Pacolli, i cili 
doren ne zemer eshte duke bere nje pune te madhe. Gjykoj 
qe eshte nje lloj precedence e papare kur dihet se cfare peshe 
con edhe nje njohje e vetme nga ana e ndonje shteti, cilido 
qofte dhe prej ngado qofte ai. 

Anetaresimi i Kosoves ne 0KB nje nga interesat 
strategjike 

PAQJA: Si do ta perceptonit interesin kombetar te Kosoves 
ne kete faze t'epas pavar'esis'e? 

MALOKU: Nje nder preokupimet qytetare ne kete faze te 
zhvillimit te identiteteve te gjithembarshme, permes te cilit do 
te mund te identifikoheshin qytetaret e Kosoves, para se te 
rrumbullakohej identiteti i tyre shteteror, padyshim qe eshte 
preokupimi i definimit te asaj qe te gjithe popujt e civilizuar 
e identifikojne si interes nacional te vetin. Per ne, si shtet i ri, 
kujtoj qe interes vital nacional do te mund te ishin: ndertimi i 
kapaciteteve demokratike, proceset integrative rajonale dhe ato 
evropiane, inkuadrimi i Kosoves ne institucionet me rendesi 
nderkombetare, sic jane aktualisht Kombet e Bashkuara. Nder- 
sa, ne planin e brendshem afirmimin sa me te madh te drejtave 
individuale, etnike, racore, e fetare te njerezve te Kosoves. 

PAQJA: Nefundy cili do te ishte mesazhi ijuaj per lexuesit 
tane? 

MALOKU: Ndjehem i privilegjuar qe nepermjet kesaj 
interviste po bashkekomunikoj me lexuesit e revistes 
'Paqja e cila kujtoj se ka bere nje vend te rendesishem ne 
mediet e shkruara ne Kosove. Juve si redaksi, gazetareve, 
bashkepunetoreve dhe te gjithe lexuesve u uroj shendet 
dhe mbaresi. Te punojme e lexojme sa me shume sepse 
vetem nepermjet arsimimit mund te haperojme me tren- 
det e botes bashkekohore. ■ 




12 



Paqja 



Ekonomi 



Nr.31-32/Qershor'09 



Investimet e huaja - nevoje imediate 




Sead UJKANI 




Investimet e huaja jane identifikuar 
si mundesia me e mire per daljen 
nga kriza dhe per stabilizimin eko- 
nomik te Republikes se Kosoves. 

Zgjidhja e statusit te Kosoves, res- 
pektivisht shpallja e pavaresise se 
saj, si dhe procesi i vazhdueshem 
i njohjeve nga shtetet me te fuq- 
ishme te globit, kane ndrysh- 
uar agjenden e shtetit tone ne 
rrugetimin e tij drejt stabilizimit dhe 
prosperitetit afatgjate. Ne kete kontekst, 
zhvillimi ekonomik, duke marre para- 
sysh rendesine e tij dhe situaten ne vend, 
eshte identifikuar domosdoshmerisht si 
preokupimi kryesor i qytetareve dhe ky 
preokupim, si i tille, duhet te jete pikenis- 
je e prioriteteve te qeverise se vendit. 

Ne pergjithesi, me gjithe ngecjet 
evidente dhe periudhen e tranzicionit 
te veshtire, e cila ka karakterizuar ven- 
din tone sidomos ne dekaden e fundit, 
shikuar ne teresi, Republika e Kosoves 
ka arritur progres te dukshem ne 
gjithe lemenjte edhe pse jo ne nivelin e 
kenaqshem dhe te duhur. 

Perderisa ne fillimvitet e pasluftes 
indikatoret ekonomike te vendit trego- 
nin nje sit 
uate te 




rende socio-ekonomike, vitet e fundit 
ka pasur levizje pozitive ne kete dre- 
jtim, ndonese gjendja e rende socio- 
ekonomike vazhdon edhe me tutje. 

Dhe duke shikuar zhvillimet dhe 
avancimet ne lemin e ekonomise dhe 
tere vendit ne teresi, ne te gjitha sferat, 
investimet e huaja jane identifikuar si 
mundesia me e mire per daljen nga kriza 
dhe per stabilizimin ekonomik te vendit. 
Qeveria e Republikes se Kosoves ka 
krijuar nje platforme per terheqjen e in- 
vestitoreve te jashtem dhe ky prioritet ze 
nje vend te rendesishem ne programin 
qeverises, mirepo, duke marre parasysh 
gjendjen e tanishme, cdo ngecje ne kete 
drejtim do te ishte shume e demshme 
per vendin tone, duke pasur parasysh 
nevojat e medha per investime te tilla. 
Konstituimi i agjencise per promovi- 
min e investimeve te huaja - element i 
rendesishem 

Vazhdimi i procesit te privatizimit, 
me gjithe te metat dhe debatet qe e kane 
karakterizuar, verehet si mundesi shume 
e mire e sjelljes se investitoreve te huaj. 
Inicimi i ndertimit te termocentralit 
"Kosova e Re", ndarja e nje shume prej 
rreth 1,3 miliarde eurosh per konstruk- 
timin dhe ndertimin e hekurudhave te 
reja, miratimi i ligjit per investime te 
huaja, reformat ne politiken fiskale, jane 
disa nga hapat e fundit te ndermarre qe 
kane karakterizuar realizimin e projek- 
teve kapitale dhe strategjine e joshjes 
se investitoreve te huaj. 

Konstituimi i agjencise 
per promovimin e investi- 
meve te huaja, ne kuader 
te Qeverise se Kosoves, 
me mision te qarte 
per terheqjen dhe 
sjelljen e investi- 
toreve ne vendin 
tone, vendosja e saj me 
perfaqesi edhe ne Vjene 
dhe promovimi i saj ne 
menyre elektronike eshte 
nje element tjeter qe ka 
karakterizuar procesin e 
terheqjes se investimeve 
te huaja ne vendin tone. 
Natyrisht, ndermarrja 
e hapave te lartcekur ka 
rendesine e vet, mirepo 



Jane katerfusha si me prioritare ne 
tere procesin e terheqjes se investi- 
meve te huaja, ne te cilat duhet vene 
theksi i vazhdueshem per permiresi- 
min e tyre: 1. Stabilizimi i furnizimit 
me energji elektrike, 2. Permiresimi 
i infrastruktures rrugore, 3. Sundimi 
i ligjit dhe zbatimi i duhur i ligjeve te 
miratuara ne Kuvend, dhe 4. Kon- 
solidimi i Sistemit Gjyqesor. m 



nevoja per nje pune kontinuale dhe an- 
gazhim te madh ne kete drejtim eshte 
edhe shume me domethenese meqe re- 
alisht nevoja per investime te tilla eshte e 
padiskutueshme dhe kruciale per vendin 
tone. Hapja e vendeve te reja te punes, 
avancimi dhe sjellja e teknologjise mod- 
erne jane disa nga perparesite kryesore 
te investimeve te huaja. 

Sistemi bankar dhe telekomunika- 
cioni - fushat me te preferuara per in- 
vestitoret e jashtem 

Deri me tani, sistemi bankar dhe 
telekomunikacioni kane qene fushat e 
preferuara per investitoret e jashtem. 
Mirepo aktualisht vendi yne ka nevoje 
me te madhe per investime kapitale ne 
lemin e prodhimit dhe mbi te gjitha, nga 
ketu, duhet te jete pikenisja per joshjen 
e investimeve te huaja qe do te ndiko- 
nin ne mase te madhe ne permiresimit e 
situates socio-ekonomike ne vend. 

Jane kater fusha si me prioritare ne 
tere procesin e terheqjes se investimeve 
te huaja, ne te cilat duhet vene theksi i 
vazhdueshem per permiresimin e tyre: 1. 
Stabilizimi i furnizimit me energji elek- 
trike, 2. Permiresimi i infrastruktures 
rrugore, 3. Sundimi i ligjit dhe zbatimi i 
duhur i ligjeve te miratuara ne Kuvend, 
dhe 4. Konsolidimi i Sistemit Gjyqesor. 

Elementet e lartcekura gezojne 
"privilegjet" kryesore te preokupimit 
dhe permiresimit te tyre dhe nuk eshte 
nevoja per shtjellime percjellese per te 
treguar rendesine e tyre per faktin qe 
keto si te tilla jane fundamentale edhe 
per funksionimin e mirefillte te vendit 
tone, edhe per krijimin e nje mjedisi te 
mirefillte per investitoret e jashtem, ne 
menyre qe ata mjetet e tyre t'i derdhin 
ne zhvillimin e ekonomise se Republikes 
se Kosoves. ■ 

13 



Qershor'09/Nr. 31-32 



Maqedoni 



Paqja 



Korrespodence nga Shkupi 



M aqedonine e zuri haku im 



Avni AVDIU 




rfHfc 



Eshte shkruar dhe eshte folur 
shume per qendrimin pezho- 
rativ te pales maqedonase ndaj 
shqiptareve. Behet fjale per nje 
periudhe rreth dy dekadash, 
pa llogaritur fare ate komu- 
niste. Zaten ajo periudhe here-here ne 
kujtesen e shumekujt mund te fanep- 
set edhe si me e ndritur per shqiptaret 
(gjuha shqipe ishte zyrtare ne nivel re- 
publikan, flamuri me shqiponje valonte 
pa pengesa ligjore, madje edhe kryetari i 
parlamentit ishte shqiptar etj.). 
Kur u mevetesuan maqedonasit 
nga ish-RSFJ, filluan ta ndiejne 
veten si dikushi. 

Duke mos dashur t'i perseris 
te gjitha ato qe i bene, dua te 
theksoj vetem faktin se te gjitha 
pushtetet paskomuniste maqe- 
donase cungimin e te drejtave 
te shqiptareve e llogariten si 
prioritet ne agjenden e politikes 
se tyre ditore. Atyre u dukej se 
sa me pak te drejta t'u jepeshin 
shqiptareve, aq me teper per- 
fitonin ata. Ne kete rrafsh vlen te 
ceken dy gjera: 1) Ata nj emend 
perfitojne, sepse e pervetesojne 
elektoratin maqedonas, tradi- 
cionalisht te disponuar kunder 
shqiptareve dhe 2) Mbase nuk e 
them gabimisht se £ sa me pak te 
drejta u jepeshin shqiptareve', sepse per- 
faqesuesit politik vasale te shqiptareve, 
u treguan aq inferiore saqe nuk diten t'i 
fitojne te drejtat ne menyre demokratike. 
Fatkeqesia e tyre, qe mjerisht mjerimi i 
mentalitetit qe kishin e konsideronte fat, 
ishte se avancim te pozites se shqiptareve 
e konsideronin punesimin e aktivisteve 
te tyre partiake. Bile c eshte me e keqja, 
duke i bere ligjerues universitare edhe 
njerezit gjysmanalfabete me £ dy dite 
shkolle. Keshtu e detyruan popullin t'i 
rroke armet. Dhe ceshte me e keqja edhe 
kjo s'beri pune. Betejat e fituara ne lufte 
po humbasin ne paqe. 



Ne ashtu e ju keshtu... 

Per t'i vrare te drejtat e shqiptareve, 
Gruevskit armen ia dhane dhe po ia 
mbushin partite shqiptare. Ato shtyhen 
me njera-tjetren se cila me pak se tjetra 
ishte qyqare. "Ne ashtu e ju keshtu" - 
eshte retorika boshe qe perhumbet ne 
vetedijet e uleta politikisht te papjekura 
te elektoratit, qe i harrojne te bemat e 
partive me ose pa vetedije. 

Partite shqiptare po te dinin te 
skuqeshin perpara se t ua kuqin te tjeret, 
do te duhej te kthjelleshin nga ethet e 
qeveriomanise. Top teme e tyre gjithnje 
eshte se cila do ta ndaje kulacin e qeverise. 

Kolumnisti Branko Gerovski ne te 
perditshmen 'Shpic thote se eshte e pa- 
besueshme se sa e adhurojne shqiptaret 




qeverine. Pas 'triumfit' te pare te PDSH- 
se ne zgjedhjet e vitit te shkuar, ne kon- 
ference per gazetare, lideri Menduh 
Thaci u shpreh: "Kjo eshte fitorja jone 
me e embel dhe me e mundimshme", 
ani pse ate dite u vra nje shqiptar dhe 
disa u plagosen. Ish-deputeti i PPD- 
se, Ismet Ramadani, duke e arsyetuar 
inkuadrimin e partise se tij ne qeverine 
Gruevski te 2006, para qytetareve te Ku- 
manoves theksonte: "Po na akuzojne se 
pse kemi hyre ne qeveri, thuajse BDI-ja 
nuk do te hyje ne qeveri. Edhe BDI-ja 
deshiron te hyje ne qeveri, bile leng goja 
po ju qet". Kjo ashtu edhe ndodhi. Ali 



Ahmeti kerkoi zgjedhje te parakohshme 
ne kohen kur Gruevski ishte ne kulmin 
e rejtingut te tij, duke i siguruar atij shu- 
micen e nevojshme per te mos i perfillur 
shqiptaret. Ato zgjedhje i kerkoi sepse 
nuk mund te duronte dy vjet pa hyre 
ne qeveri. Pas zerave se ne qeveri mund 
te perfshihet edhe DR e Imer Selmanit, 
ministri i pushtetit lokal Musa Xhaferi 
u deklarua: "Nuk dua te jem cinik, por 
ne sallen ku i mbajme mbledhjet, nuk 
ka mjaft vend, pasi eshte shume e vogeT. 
Nderkaq lideri i tij, Ali Ahmeti, duke 
u frikesuar se me veprimet e fundit te 
Gruevskit po lekundet pozicioni i tij ne 
qeveri, e shfaq krejtesisht jashte kontek- 
stit simptomen e fobise se tij me fjalet: 
"Koalicioni VMRO-BDI funksionon dhe 
po punohet ne vazhdimesi per te 
pasur realizime te programeve 
per te cilat ne i kemi premtuar 
elektoratit. Nuk mendoj se as 
zoti Sejdiu, as institucionet e 
Kosoves, e as ndonje tjeter mund 
te pajtohet qe BDI te braktise ko- 
alicionin qeverises dhe nuk do 
te ishte ne leverdi as te Kosoves 
dhe as te Maqedonise, por edhe 
me gjere". Jane te mjaftueshme 
keto prononcime per te ilustruar 
sekelldine per pushtet te politi- 
kaneve shqiptare. 

Pala maqedonase luan 

me partite shqiptare si 

macja me miun 

Ata qe jane ne qeveri kane 
siklet si te mbeten ose mos po 
u hyn ndermjet ndonje para- 
shutist i papritur, kurse ata qe s'jane 
mezi mbijetojne, sepse u ikin depu- 
tetet, anetaresia dhe detyrimisht u im- 
ponohet te shtiren me ekstrem, duke 
bere perpjekje qe te perfitojne masen 
ne ^faredo forme qofte. Ne vazhden e 
ketyre tentativave mund te inter preto- 
het edhe iniciativa e fundit e PDSH-se 
per te ashtuquajturen marreveshje te 
re shqiptaro-maqedonase. Njemend, 
Marreveshja e Ohrit eshte bere demode 
per shkak te zvarritjes se implementimit 
te saj, mirepo sado fisnike te jete kjo 
orvatje e re politike, shtrohet pyetja a 
do ta shtronte kjo parti kete po te ishte 



14 



Paqja 



Maqedoni / Me shkas 



Nr.31-32/Qershor09 



ne qeveri? Tekefundit shqiptaret s'po 
vuajne nga mungesa e marreveshjeve 
me maqedonasit, sepse 'marreveshje' 
ka sa te duash (1. Marreveshja e Ohrit 
2001; 2. Marreveshja e Majit 2007 
Ahmeti-Gruevski dhe 3. Marreveshja 
e Marsit 2008 Thaci-Gruevski), por e 
keqja eshte se ato jane shnderruar ne 
mosmarrveshje. Prej tyre pala maqe- 
donase blen kohe dhe luan me partite 
shqiptare si macja me miun. Edhe 
dicka. Para se te ulemi e te hartojme 
marreveshje eventuale me maqedonasit, 
do te duhej te ulemi e te merremi vesh 
ne mes vete. E domosdoshme eshte te 
arrihet nje marreveshje ne mes partive 
shqiptare, perpara se te shkohet me 
hapa te metutjeshem. Perderisa secila 
trembet prej tjetres se mos po ia fut 
thiken pas shpine, atehere perse valle 
e mashtrojme vetveten?! 

Edhe prefekti i Gostivarit, Rufi Os- 
mani, ka folur per domosdoshmerine 
e ndryshimit te kushtetutes, ndersa 
nga ana tjeter BDK e Hisni Shaqirit 
ka paralajmeruar protesta. Ate e ka 
mbeshtetur PPD e Sefedin Harunit 
dhe kryetari i Republikes se Ilirides 



Nevzad Halili. Ata jane te mendimit 
se duhet te fillohet me kete forme te 
shprehjes se pakenaqesise ndaj padre - 
jtesive te panumerta, si dhe gjendjes se 
rende te shqiptareve. Sa do te jete efekti 
i tyre, mbetet te shihet ne te ardhmen, 
ndonese edhe optimisti me i madh ne 
kete rast duhet te jete pesimist. Ajo qe 
dihet eshte se qeveria aktuale, gjegje- 
sisht kryeministri Gruevski, e ka dre- 
jtuar politiken e tij populiste jo vetem 
kunder shqiptareve perbrenda, por 
edhe ne politiken e jashtme. Rasti me 
i fresket perbrenda eshte rasti i Sopotit 
II, ku u denuan gjashte sopotas me 104 
vjet burg per shkak te gjoja venies se 
nje mine ne afersi te fshatit te tyre ne 
mars te vitit 2003, ku gjeten vdekjen 
dy ushtare polake te NATO-s. Te ind- 
injuar me keto denime drakonike, so- 
potasit kane bllokuar seline e BDI-se, 
ku kerkojne prej funksionareve te kesaj 
par tie te gjejne ndonje zgjidhje per ta, 
ose ta leshojne qeverine. Nga ana tjeter, 
rasti me i fresket ne politiken e jashtme 
eshte injorimi i dyfishte (mosftesa gjate 
inaugurimit dhe kthimi i fteses zyrtare 
ne private) nga ana e presidentit te Re- 



publikes se Maqedonise ndaj homo- 
logut kosovar. 

Ky sinkronizim i injorimit dhe de- 
gradimit te vazhdueshem te shqiptareve 
jashte e brenda kufijve, tregon mirefilli se 
maqedonasit e manifestojne krizen e tyre 
te identitetit me frustracione te mekaniz- 
mave te projeksionit, sipas stilit: mos pac 
cfare t'i besh gomarit, meshoj samarit'. 

Megjithekete, pushteti i Shkupit 
eshte gjithnje e me shume nen presionin 
nderkombetar per ta ndryshuar emrin. 
Vonese mund te kete, por shpetim jo. 
Emri duhet ndryshuar gjithqysh. Kur 
kthehem pak ne retrospektive, kujtoj se 
shteti maqedonas u ka ndryshuar shume 
shqiptareve mbiemrat dhe toponimet. 
Selimi u be Selimovski, Demiri u be 
Demirev, Rrahmani - Rrahmanov, 
Shkupi u be edhe shqip Skopje, fshati 
Qerkez - Qerkesko, e keshtu me radhe. 
Une sot e kesaj dite ne dokumente zyr- 
tare e kam mbiemrin Avdiji. Tashme 
kur Shkupi zyrtar gjendet pisk dhe e 
kuptoj seriozisht rrethanen e veshtire 
ne te cilen ndodhet, me c keqardhje' 
me duhet te them: "Maqedonine e zuri 
haku im". ■ 



Ne Kosove edhe pse ka ligj kunder duhanit, ai mund te pihet kudo 

Duhani vret jf 



Mevlude ZEJNULLAHU 



Dita Nderkombetare Kunder Duhanit e gjen Kosoven me rreth 600 mije duhanxhinj, apo gdo i pesti person 
llogaritet te jete duhanpires 

^^ ^e botanike duhani njihet me 5^° y^t ne bote f nga ICOIISlim- Li sta e paS ojave dhe te keqija te du- 

^ 1 emrin Nicotiana tabacum L. imi i dllhanit Vdesin rreth 5 hanit eshte shume e gjate dhe e mjaf- 

Eshte bime me lule te bukura, milione njerez tueshme per cdo individ apo shoqeri qe 



^^ ^Pe botanike duhani njihet me 
^ m emrin Nicotiana tabacum L. 
Eshte bime me lule te bukura, 
prandaj perdoret edhe si bime 
zbukuruese. Duhan eshte fjale 
arabe, qe do te thote tym. Fjala 
cigare rrjedh nga gjuha spanjolle cigarro, 
me te cilen shenohen fletet e mbeshtjella 
te duhanit. Francezet plasuan fjalen ciga- 
rette (cigare e vogel) me te cilen kuptohet 
duhan i grimcuar i mbeshtjell me leter 
te holle. Sot kjo forme e konsumimit te 
duhanit eshte me e shpeshta. 

Duhani mund te pertypet, nuhatet 
apo te konsumohet me cibuk (llulle). 
Te gjitha format jane te rrezikshme per 
shendetin. Filtrat e ndryshem e zvogelo- 
jne perqindjen e nikotines dhe te ka- 
tranit ne tymin e cigares, por e rrisin 
perqindjen e monoksidit te karbonit 
deri ne 30%. 



Studimet shkencore deshmojne lid- 



dhe disa semundjeve. Ata qe e pine du- 
hanin semuren me shpesh nga kanceri, 
semundjet e sistemit kardiovaskular, se- 
mundjet kronike obstruktive te mush- 
kerive e shume semundie te tjera. 



T'i grisim reklamat e du- 
I hanit!" - ishte motoja el 
sivjetme e Organizates 
Boterore te Shendetesise, 
ne Diten Nderkombetare I 
Kunder Duhanit. 



tueshme per cdo individ apo shoqeri qe 



Sipas hulumtimeve, nga duhani cdo 
vit, ne bote, vdesin rreth 5 milione njerez. 

Dita Nderkombetare Kunder Du- 
hanit e gjen Kosoven me rreth 600 mije 
duhanxhinj, apo cdo i pesti person llog- 
aritet te jete duhanpires. 

Parlamenti i Kosoves e ka miratuar 
ligjin per duhanin qysh ne vitin 2005 
dhe ai ka hyre ne fuqi ne janar te 2007- 
s. Mirepo, pikerisht me 31 maj, diten 
kunder duhanit, ministri i shendetesise 
Alush Gashi, kerkoi qe ligjit t'i behen 
disa ndryshime te nevojshme ne menyre 
qe te behet me i lehte zbatimi i tij. 

Me disa nisma organizatash joqe- 
veritare ne Prishtine eshte shenuar Dita 
Nderkombetare Kunder Duhanit. Ne 



15 



Qershor'09/Nr. 31-32 



Me shkas / Aktuale 



Paqja 




Aktivitete kunder pirjes se duhanit edhe ne Kosove 

Pikerisht ne kete dite, me qellim te informimit te popullates per pasojat 
e duhanit, Klubi i Rinise i Kryqit te Kuq te Kosoves ka shperndare molla ne 
kembim te nje, dy apo me shume cigareve nga perdoruesit e duhanit. Ata 
kane vendosur qe ne disa pjese te kryeqyteti te shperndajne molla falas. 

Po ashtu, me rastin e 31 majit, dites nderkombetare kunder duhanit, 
ne Biblioteken Kombetare Universitare te Prishtines, organizuar nga Par- 
lamenti Studentor ne bashkepunim me Fakultetin e Shkencave Islame, u 
mbajt nje tribune ku para te pranishmeve folen sociologu Fadil Maloku, 
teologu Lulzim Esati dhe dr. Ali Iljazi. Nga te gjithe u theksua nevoja qe 
institucionet dhe organizatat e ndryshme qeveritare dhe joqeveritare te 
Kosoves te bejne me shume per vetedijesimin e qytetareve, e sidomos rinise 
tone, qe t'a kuptojne demin qe sjell pirja e duhanit. 

Jo vetem ata qe e pine duhanin, por edhe te tjeret perreth tyre jane te 
rrezikuar. Pirja pasive e duhanit eshte fenomen shume i diskutueshem. 
Eshte vertetuar se kjo menyre e pirjes se duhanit rrezikon shendetin. Tymi 
i duhanit futet ne mushkerite e duhanxhiut, por nuk mbetet vetem aty. Nje 



kene edhe joduhanxhinjte, natyrisht pa asnje faj, vetem se jane te obliguar 
te jetojne apo te punojne afer duhanpiresve. Sigurisht, cdokush ka drejte 
te zgjedhe menyren e vet te sjelljes, por assesi duke e penguar dhe duke 
demtuar tjetrin. 

Ne shpresojme se Kosova, ne nje te ardhme te afert, do ta zbatoje 
ligjin kunder pirjes se duhanit, e po ashtu inspektoret, qe do te duhej te 
mbikeqyrin zbatimin e ligjit, te shihen me shpesh neper rruget e Kosoves, 
duke mos lejuar reklamimin e tij. Shpresojme te merret shembulli i qytetit 
kanadez Toronto, ku dyqanet qe shesin cigare i vendosin ato ne rafte qe 
nuk bien ne sy. 

Njafton vetem deshira dhe guximi per ta lene duhanin... 

Per te lene duhanin nevojitet vetem deshira dhe guximi per t'i bere 
hapat e pare. Duhet filluar me zvogelimin e numrit te cigareve ne dite. Kur 
personit i "vjen" deshira ta ndeze cigaren, duhet te haje peme ose embelsire 
ne vend te saj dhe duhet te merret me me shume aktivitete te ndryshme 
sportive. Keshtu ai do te filloje te kuptoje se mundet edhe pa dicka qe e 
demton dhe e shpenzon. 

Me lenien e duhanit, per disa dite, do te permiresohet aftesia e nuhatjes dhe 



kardit, kanceri dhe semundja obstruktive e mushkerive. Femrat qe pushojne 
pirjen e duhanit gjate shtatzenesise, posacerisht ne muajt e pare, zvogelojne 
rrezikun e lindjes se foshnjes me peshe te vogel. Kur duhani ka shkaktuar deme 
te pakthyeshme, si tek emfizema e mushkerive, perfitimet jane me te vogla: 
zvogelimi i progresionit te semundjes. Jeta do te jete me kualitative dhe me e 
gjate dhe permiresohet buxheti individual dhe familjar. ■ 



Ne Struge te Maqedonise eshte mbajtui 

Fillon nisnia 

"Mundesite e barabarta" bashkojne in- 
stitucionet, bizneset, OJQ-te dhe mediet 
ngatedyanete lumit Iber 




Duke konsideruar se deri me tani qyteti i 
Mitrovices i ndare ne dysh nga mbari- 
mi i luftes, sa i perket investimeve eshte 
anashkaluar si nga institucionet ven- 
dore ashtu edhe ato nderkombetare, 
perfaqesues institucionesh qendrore 
qe vijne nga ky qytet, perfaqesues te pushteteve 
lokale ne te dyja anet e Mitrovices, perfaqesues 
te shoqerise civile dhe medieve kane ndermarre 
nismen "Mitrovicasit per Mitrovicen'. 

Ne kuader te kesaj nisme, ne Struge te Maqe- 
donise eshte mbajtur konferenca me temen 
"Mundesite e barabarta", ne te cilen moren pjese 
perfaqesues te qeverise se Kosoves, institucioneve 
nderkombetare, perfaqesues lokale te Mitrovices, 
organizatave joqeveritare, perfaqesues te bizne- 
seve dhe medieve nga te dy anet e lumit "Iber". 

Vazhdimesi e Forumit te Bostonit 

Kjo konference eshte vazhdim i Forumit te 
Bostonit qe eshte mbajtur para disa muajve, ku 
pervec perfaqesuesve te shoqerise civile kane 
marre pjese edhe lidere politike te dy aneve te 
qytetit te ndare te Mitrovices, te cilet kane dis- 
kutuar per rruget qe mund te shpien ne nje te 
ardhme me te mire per kete qytet. 

Ne hapjen e konferences ne Struge, ministri 
i administrimit te pushtetit lokal, Sadri Ferati ka 
thene se deri me tani Mitrovica eshte anashkaluar 
si nga vendoret ashtu edhe nga nderkombetaret, 
por qe tani ne duhet t'i bindim ata se me mjete te 
donatoreve dhe mjete te institucioneve ia vlen te 
investohet ketu. "Permes institucioneve, shoqerise 
civile dhe medieve te provojme te deshmojme se 
ne, mitrovicasit, kemi ide per permiresimin e jetes 
ne kete qytet. Ka kaluar koha kur njerezit nuk jane 
takuar, kur nuk kane mundur te komunikojne 
dhe te shfaqin idete e tyre" - ka theksuar Ferati. 

Shefi i UNDPI-se, Maurice Dewulf, e ka 
vleresuar kete si nje nisme shume te mire, duke 
premtuar perkrahje. Kjo konference eshte fi- 
nancuar nga Qeveria e Norvegjise, e cila sipas 
Dewulfit eshte e gatshme edhe ne te ardhmen 
te financoje takime te tilla. 



16 



Paqja 



Aktuale 



Nr.31-32/Qershor'09 



konferenca me temen "Mundesite e barabarta* 



Mitrovicasit tier Mitrovicen 



** 



David Sline, shefi i zyres civile 
nderkombetare ne Mitrovice (ICO), ka 
thene se ne jemi te perkushtuar per te 
ndertuar nje Mitrovice te re. 

"ICO nuk e fsheh faktin se anga- 
zhohet per avancimin e pavaresise se 
mbikeqyrur te Kosoves, futjen e stan- 
dardeve evropiane, etj." 

Nderkaq nenkryetari i Komunes se 
Mitrovices, Ismajl Smakiqi, ka thene se 
mundesite per te punuar ne kete drejtim 
jane te medha, duke deshiruar qe cdonjeri 
ta shnderroje energjine individuale ne en- 
ergji kolektive pozitive per nje Mitrovice me 
te mire, nje rajon dhe nje bote me te mire. 

"Ideja qe une dhe Ferati e kemi diskutuar 
ne Boston ka qene qe te bashkojme bizneset 
te cilat mund te japin ide qe do te mund te 
realizohen ne Mitrovice, me qellim qe keto 
te lehtesojne jeten e qytetareve dhe komu- 
nitet te afrohen pa prapavije politike ' - ka 
thene udheheqesi i bordit per komunen e 
Mitrovices veriore (administrata e Kombeve 
te Bashkuara), Dragan Spasojeviq. 

Edhe Valdete Idrizi e Aleksander 
Stojanoviq, nga shoqeria civile qe ne fil- 
lim kane shprehur deshiren e tyre qe kjo 
konference te jete praktike e jo politike. 

Financohen projekte me vlere 
deri ne 400 mije euro 

Pas diskutimeve te shumta qe karak- 
terizuan diten e pare te konferences, ne 
diten e dyte, te gjitha grupet kane prezan- 
tuar idete e tyre permes te cilave mendo- 
het te ndryshohet per te mire Mitrovica. 

Bizneset kane prezantuar para dona- 
toreve, UNDPI-se, Komisionit Evropian 
dhe IOM-it, projekte ne vlere prej mbi 
40 milione euro, nderkaq shoqeria civile 
dhe mediet kane paraqitur idete e tyre per 
mundesine e realizimit te projekteve te 



shumta me karakter shumetnik ne te gjitha 
fushat e jetes, nga te cilat do te perfitonte 
Mitrovica dhe te gjithe qytetaret e saj. 

Pas prezantimit te ideve, drejtori 
i UNDPI-se ka premtuar sa per fillim 
200 mije euro per projekte te shoqerise 
civile dhe medieve. Ndersa perfaqesuesja 
e Komisionit Evropian ka thene se 1 mil- 
ion e 700 mije euro jane donacioni i ketij 
komisioni per projekte ne fushen e ambi- 
entit, per femijet me aftesi te kufizuara, 
festivale te femijeve etj, duke i ftuar te 
pranishmit te bejne projekte ne keto fu- 
sha. Ajo ka thene se cdo projekt i mire i 
perbashket do te kete mundesi te finan- 
cohet nga 15 mije deri ne 400 mije euro. 

Sa i perket sektorit te bizneseve, qe 
kerkojne pa dyshim mjete me te medha 
por qe ndikojne me shume ne zhvillimin 
ekonomik te Mitrovices, u tha se ne te ar- 
dhmen do te mbahet edhe nje takim tjeter 
me shprese se nga shtatori do te ndermer- 
ren hapa konkrete ne kete drejtim. 

Me pas eshte themeluar nje grup i 
perbere nga dy perfaqesues te kater fush- 
ave, institucioneve, bizneseve, OJQ-ve 
dhe medieve, kater shqiptare dhe kater 
serb, te cilet pervec se do te lobojne qe 
te investohet ne Mitrovice, ata gjithashtu 
do te angazhohen qe te gjitha investimet 
te kanalizohen ku dhe si duhet. 

Tri jave me pare nje takim i tille por 
me pjesemarrje me te vogel eshte mbajtur 
ne Oher, i cili ka pasur me teper karakter 
informues ne lidhje me iniciativen ne fjale. 

Ministri Ferati eshte shprehur i kenaqur 
me klimen, nivelin e diskutimeve, me idete 
qe jane prezantuar per te cilat eshte pritur 
nje kohe e gjate dhe me zotimin e te gjithe 
pjesemarresve se do te jene aktive ne proces 
pa dallime, duke vleresuar se kjo eshte nje 
mundesi e mire qe duhet te shfrytezohet. 




Disa nga konkluzionet e kon- 
ferences 

- Te krijohet nje fond qe do te 
mbeshtese idete e mira qe tani po 
lindin ne Mitrovice per krijimin e 
vendeve te punes, afrimin e bash- 
kejeteses dhe nje mesazh i mire 
qe Mitrovica mos te jete nje pike e 
zeze si deri me tani; 

- Te sigurohet nje asistence 
teknike dhe qe ne nje afat sa me 
te shkurter Mitrovica te kete lajme 
te mira per buxhet; 

- Qe te kene mbeshtetje te fuqishme 
projektet pozitive nga shoqeria civile; 

- Fuqizimi i mjeteve te informimit dhe 
mbeshtetja e tyre ne menyre qe ato 
teshkojne pertej lajmitetj... 



Tani, sipas tij, mund te realizohet 
plotesimi i deshirave te atyre njerezve 
qe vazhdimisht kane shprehur deshiren 
e tyre qe te jene qytetare te barabarte 
ne komunen e Mitrovices, te kene kon- 
takte me koleget e tyre, e qe pengese ka 
qene klima ne qytet, e sidomos presioni i 
lidereve nga qasja e politikave ekstreme. 

Dragan Spasojeviq, e konsideron 
si shume te rendesishem ekzistimin e 
vullnetit te mire te pjesemarresve, ku 
njerezit do ta kene nje qasje te ve^ante 
per zgjidhjen e problemeve, duke qene 
sa me praktik sidomos ne ceshtjet qe i 
mundojne ata e qe jane: qarkullimi i lire, 
siguria fizike, siguria ekonomike, etj. 

Ndonese sipas tij dallimet nderm- 
jet ketyre dy komuniteteve dihen, nese 
te gjithe do te jene te sinqerte ne kete 
proces, ai eshte i sigurt se ceshtjet e tra- 
jtuara, si investimet ne infrastrukture, 
zhvillim ekonomik, etj., kane mundesi 
te implementohen ne praktike, duke 
permiresuar jeten ne kete qytet. 

Nenkryetari i Komunes se Mitro- 
vices, Ismajl Smakiqi, konferencen e ka 
vleresuar si nje iniciative shprese per 
gjetjen e interesave te perbashketa te 
njerezve qe jetojne ne Mitrovice, sido- 
mos projekteve konkrete te cilat me 
perkrahjen e te gjitheve do te kene nje 
kuptim shume me te madh edhe te do- 
natoret per perkrahje. ■ 



17 



Qershor'09/Nr. 31-32 



Me shkas 



Paqja 



Sfidat e nje procesi zgjedhor 



A jenii te afte te organizojme dhe i 




Nje kohe te gjate ne media dhe 
ne forume opozita kerkon 
zgjedhje, konform Pakos se 
Ahtisarit. Pozita, kete ak- 
tivitet demokratik, e shikon 
vetem nga pozita kushtetuese 
dhe ligjore e Kosoves. Ne kete aspekt, 
ne horizontin politik shihet nje partne- 
ritet madje gati armiqesor ndermjet dy 
blloqeve politike dhe dy perceptimeve 
lidhur me zgjedhjet. Ne kete partne- 
ritet opinionit ata i pasqyrojne akuza, 
dyshime dhe mosbesime, gjegjesisht 
shfaqin drojen, sidomos blloku opozi- 
tar, per mundesine e manipulimit te 
zgjedhjeve nga partite ne pozite. Mu per 
kete, opozita ka kerkuar qe keto zgjed- 
hje te organizohen, te menaxhohen, te 
monitorohen dhe te certifikohen nga 
OSBE-ja. Kjo kerkese te le te kuptosh 
se gjendja e pergjithshme qe mbreteron 
ne relacionet nderpartiake, e qe afek- 
ton edhe ne raportet ndernjerezore, ne 
konfiguracionin politik te Kosoves, por 
edhe me gjere, eshte mjafte alarmante, e 
qe ne periudhen zgjedhore mund te jete 
edhe me e rende. 

Eshte per keqardhje ky mosbesim i 
hapur ne aftesite e vendesve per menax- 
himin e procesit zgjedhor, qe pasqyrohet 
nga nje bllok politik. Por edhe me desh- 
perues eshte fakti se nga te gjitha blloqet 
politike u jepet besimi blanko te huajve, 
ne cdo fushe te jetes ne Kosove. 

Kompetencat e qarta te ven- 
doreve... 

(^uditerisht, opozita therret haptas 
per shkeljen e Kushtetutes se Kosoves 
dhe te ligjeve, duke kerkuar qe te tjeret 
te menaxhojne procesin zgjedhor, i cili 
me Kushtetuten e Republikes se Kosoves, 
neni 65.1 dhe me Ligjin per Zgjedhjet e 
Pergjithshme, neni 59.2 dhe 64, i aprovuar 
nga qershori i vitit 2008, eshte ekskluziv- 
isht kompetence e institucioneve vendore. 

Eshte befasues edhe nje aspekt tjeter 
ne kete insistim. Kjo arsyetohet me nje 



zgjidhje apo kerkese nga Pakoja e Ahti- 
sarit, ku kerkohet qe procesi zgjedhor te 
menaxhohet "nga nje mision relevant 
nderkombetar". Te njejtet e dine se orga- 
nizimi i zgjedhjeve lokale behet ne baze te 
Kushtetutes se Republikes se Kosoves, per 
cka te gjitha partite tashme jane dakorduar. 
Blloku tjeter politik e quan kete 
kerkese te opozites si servilitet politik, 
duke rrahur gjoks per ekzistimin e nor- 
mave vendore, me te cilat percaktohet 
kompetenca e qarte e institucioneve ven- 
dore per menaxhimin dhe certifikimin e 
zgjedhjeve. Megjithate, edhe keta, fjalet 
dhe veprimet nuk i kane te njejta. Pas 
fjaleve te tyre, fshihet nje dukuri qe eshte 
e perhapur si nje virus gati ne te gjitha 
institucionet e Kosoves - dukuria e ser- 



vilizmit te fshehur ne raport me te huajt, 
qofte ata nga Afrika, nga Azia, Evropa. . . 
Mjerisht, kete dukuri, sidomos per- 
faqesues te partive politike ne KQZ, 
asnjehere nuk e kane shfaqur haptas. 
Por gjendja ne KQZ, ne Sekretariatin e 
KQZ-se dhe qendrimi nen hije i stafit 
vendor te OSBE-se dhe kompetencat 
ekskluzive dhe reale, qe ata i kane per 
Listen Votuese, edhe pse antikushtetuese 
dhe antiligjore, tregon se situata ne kete 
institucion eshte edhe me e mjegulluar 
dhe flet per nje pasiguri te vendesve per 
organizimin dhe menaxhimin e zgjed- 
hjeve. Pra, kjo gjendje eshte edhe me 
serioze se sa qe e paraqesin partite poli- 
tike ne opinion. Nga lista votuese afek- 
tojne edhe shume operacione te tjera 



5fl # A*v*yr* € nit 

\7E&f M f BfJ 3Q&1T* 
^$A TE&Otff V 






ruf j 



/ 




18 



Paqja 



Me shkas 



Nr.31-32/Qershor'09 



nenaxhojme zgjedhjet? 



zgjedhore, si: operacioni i votimit me 
poste, votimi me nevoja te vecanta, etj., 
te cilat, ligjerisht, asnjehere nuk kane 
kaluar tek institucionet vendore. Me e 
keqja eshte se KQZ asnjehere nuk eshte 
marre deri tashti me seriozisht me kete 
ceshtje kruciale, perkunder faktit se neni 
7 i Ligjit per Zgjedhjet e Pergjithshme ne 
Kosove, e rregullon qarte kompetencen 
e KQZ-se per keto operacione zgjedhore 
dhe per kete proces zgjedhor. 

Pse partite politike nuk e dine 
gjendjen reale ne KQZ? 

Se sa e njohin partite politike gjen- 
djen reale ne KQZ, nuk eshte edhe aq e 
qarte, edhe pse mund te paragjykohet 
se ato nuk e njohin. Per te deshmuar 
kete do e ilustrojme me nje shembull 
shume te fresket. Kohe me pare, nje 
udheheqes i larte i nje partie politike 
te pozites, deklaroi: "Kosova i ka insti- 
tucionet e konsoliduara te cilat kane 
mundesi te bejne organizimin e duhur 
te zgjedhjeve te sivjetme lokale". Por, per 
te dhene nje konstatim te tille zyrtaret 
partiak duhet ditur se OSBE-ja, vetem 
per Listen Votuese, ne zgjedhjet e vitit 
2004 kishte mbi 25 zyrtare, ndersa krejt 
Sekretariati i KQZ-se ka pak me shume 
se 20 zyrtare. Valle, a e di ky zyrtar dhe te 
tjeret, se zyrtari qe duhet te menaxhoje, 
azhurnoje dhe organizoje listen votuese, 
duhet qe te trajnohet se paku disa vjet, 
per te arritur qe ta kryeje kete pune me 
sukses, ne periudhen zgjedhore? 

Per kete partite politike i kane 
anetaret e tyre ne KQZ dhe me siguri 
se ndonjehere u kane treguar se kjo 
ceshtje nuk eshte bere asnjehere, sepse 
ata nuk e kane bere punen per interesa 
te pergjithshme, madje ne disa raste as 
per interesin e partive te tyre, por kane 
bere punen e djallit! 

Dhe, po te ishte cdo gje ne rregull 
ne kete shoqeri, partite politike duhej 
t'i pyesin anetaret e tyre ne KQZ, se cili 
eshte suksesi i tyre i deritashem ne KQZ? 
Se paku nje sukses ne ngritjen dhe kon- 
solidimin e ketij institucioni shume te 
rendesishem per demokracine e brishte 
te Kosoves. Per te qene cdo gje ne rregull 
me kete institucion do te duhej qe te 
kishim nje KQZ te fuqishme, nje KQZ te 



konsoliduar, profesional dhe me kompe- 
tenca te plota per organizimin e zgjed- 
hjeve. Tashti per kete nuk mund te themi 
se eshte ashtu. Perkundrazi. Megjithate, 
eteri dhe letra duron gjithcka, e mund 
te shkruajme e te flasim kot, sa per ta 
mashtruar vetveten dhe opinionin. 

Zyrtaret e painformuar partiake 
thone se OSBE-ja duhet te jete vetem 
vezhguese ne kete proces, sepse "ne i 
kemi institucionet tona. . .". Por, ata nuk e 
dine se edhe me tej njerez nga OSBE-ja e 
udheheqin, nen hije, KQZ-ne dhe Sekre- 
tariatin. Kjo e argumenton te kunderten 
nga ajo cka flasin zyrtaret e partive poli- 
tike, te cilet nuk e dine se c'kane as ne 
oborrin e vet, e lere me larg. 

Lista Votuese dhe refleksionet 
ne procesin zgjedhor 

Lista Votuese eshte boshti kurrizor 
i cdo procesi zgjedhor. Shihet qarte se 
partite politike nuk e dine se si eshte 
gjendja as ne kete segment aq te rende- 
sishem, e sigurisht nuk e di as opinioni 
i gjere. E verteta eshte se Lista Votuese 
ende mbahet, menaxhohet dhe pas- 
trohet nga OSBE. Kete e di Ministria 
e Puneve te Brendshme, kete e dine, 
ose duhet ta dine edhe perfaqesuesit 
e partive politike ne KQZ, te cilet deri 
tashti nuk kane bere asgje qe ta perga- 
tisin stafin vendor, te krijojne kushte 
per bartjen e kesaj kompetence ne stafin 
vendor, ashtu sic; e kerkon edhe ligji, qe 
nga qershori i vitit 2008. OSBE-ja, me 
listen votuese, i ka ne dore te gjitha op- 
eracionet zgjedhore, me perjashtim te 
koordinimit ne terren dhe certifikimin 
e partive politike. 

Nga kjo gjendje aktuale ne KQZ 
eshte e qarte se ka nje mosnjohje totale, 
apo neglizhence, se pari te anetareve te 
KQZ-se, sa i perket faktit se cka eshte ne 
te vertete lista votuese. Shume prej tyre 
mendojne se lista votuese eshte Regjistri 
Civil. Dhe, pasi qe ky eshte ne kompe- 
tence te Ministrise se Puneve te Brend- 
shme, "ate e marrim kur te na duhet". 
Edhe ketu pasqyrohet neglizhenca 
dhe injoranca profesionale e anetareve 
te KQZ-se. Por, ua perkujtoj se Lista 
Votuese eshte vetem ekstrakt i Regjis- 
trit Civil, ndersa procesi i finalizimit te 



Gjendja ne KQZ, ne Sekretariatin 
e KQZ-se dhe qendrimi nen hije i 
stafit vendor te OSBE-se dhe kom- 
petencat ekskluzive dhe reale, qe 
ata i kane per Listen Votuese, edhe 
pse antikushtetuese dhe antilig- 
jore, tregon se situata ne kete in- 
stitucion, eshte mjaft e mjegulluar 
dhe f let per nje pasiguri te vendesve 
per organizimin dhe menaxhimin 
e zgjedhjeve. Nga lista votuese 
afektojne edhe shume operacione 
te tjera zgjedhore, si: operacioni i 
votimit me poste, votimi me nevoja 
teveganta, etj 

listes votuese eshte nje proces i gjate e 
i mundimshem, ne te cilin ngerthehen 
njohuri te larta profesionale ne lemin e 
teknologjise informative dhe ne bazen e 
te dhenave. Paraprakisht, per kete pro- 
ces duhet pergatitur nje, ose me shume 
persona, te cilet ne periudhat operacio- 
nale do te jene te gatshem te perballen 
me sfidat qe jane te shumta dhe teper 
te medha. 

Dite me pare, Presidenti i Kosoves 
tha se do te kerkoje nga partite politike 
qe te bejne pastrimin e listes votuese 
nga personat e vdekur dhe te tjere. Edhe 
ketu shihet se Presidenti i Kosoves ende 
nuk e ka te qarte situaten ne terren, 
sepse nuk eshte i informuar ne menyre 
te duhur per kete gjendje vicioze qe e 
ka percjell kete segment, qe nga zgjed- 
hjet e dyta ne Kosove dhe asnjehere 
nuk eshte vepruar ne mase te duhur 
dhe ne menyre te duhur, nga zyrtare te 
duhur, per ndryshimin e kesaj situate. 
Me e keqja eshte se anetaret e KQZ-se 
nuk kane bere gjithe te munduren, per 
ta zgjidhur kete lemsh, te cilin e kane 
krijuar piker isht ata, ndaj te cileve keta 
anetare te KQZ-se, gjithnje kane shpre- 
hur ne heshtje nje servilitet te papare. 

Se ne kete segment nuk eshte bere 
ajo qe eshte dashur te behet, flet qarte 
edhe raporti i OSBE-se me seli ne Vjene, 
i vitit 2007, ku kritikohet misioni i saj ne 
Kosove, se ka bere shume pak ne ngritjen 
e kapaciteteve vendore per organizimin e 
zgjedhjeve. Nuk e di nese kete raport ua 
kane dhene per ta lexuar padronet e tyre 
nga OSBE-ja, anetareve te KQZ-se, edhe 
pse eshte dashur. Edhe kjo e arsyeton 
gjithe ate qe u tha me lart, apo jo? ■ 



19 



QePShOP'09/NP. 31-32 



Kosove 



PAQJA 



Reflektime nderkombetare ner Kosoyen 



Kenektime naerkpmbetare ner Kosoven 

Dy rezoluta dhe dy njohje gjate muajit maj 



Demir RESHITI 

Pranimi ne Fondin Monetar 
Nderkombetar (FMN) ka 
bere qe Kosova te vazhdoje 
te jete e pranishme ne agj en- 
den e qendrave me te rende- 
sishme nderkombetare te 
vendimmarrjes. Bordi Ekzekutiv i FMN- 
se, duke certifikuar voten e bordit te gu- 
vernatoreve, i ka ofruar edhe zyrtarisht 
Kosoves anetaresimin ne kete organizate. 
Gjate muajit maj, edhe dy vende te 
tjera (Unioni i Komoreve dhe Mbreteria 
e Bahrejnit) e kane bere publike njohjen 
e Republikes se Kosoves, duke e cuar ne 
60 numrin e vendeve qe tashme e kane 
njohur pavaresine e saj. 

Nje ngjarje e rendesishme qe ka re- 
flektuar pozitivisht per Kosoven, gjate 
muajit maj, eshte miratimi ne menyre 
unanime i nje rezolute per Kosoven nga 
57 vende anetare te Konferences Islamike. 
Kjo rezolute e hartuar nga qeveria e Shq- 
iperise, eshte miratuar ne sesionin e 36-te 
te organizates se Konferences Islamike, 
qe eshte mbajtur ne Damask te Libise... 
Ne vazhdim po paraqesim nje kro- 
nologji te ngjarjeve dhe deklaratave me 
te rendesishme lidhur me Kosoven, gjate 
muajit maj 2009. 

(4 maj) Internacionalja Liberate 
miraton rezolute per Kosoven 

Vankuver - Komiteti Ekzekutiv i In- 
ternacionales Liberale, i cili ka zhvilluar 
punimet ne Vankuver te Kanadase, ka 
aprovuar njezeri nje rezolute per Kosoven. 
Nepermjet kesaj rezolute, te paraqitur nga 
PLK-ja, apelohet te vendet te cilat ende 
hezitojne ta njohin pavaresine e Kosoves 
qe ta dinamizojne kete proces i cili eshte 
legjitim dhe i pakthyeshem si dhe faktor 
kyc per paqen dhe stabilitetin ne raj on. 



(5 maj) Lajcak: Sllovakia nuk ndry- 
shon qendrimin ndaj Kosoves 

Bratisllave - Ministri ijashtem, Miro- 
slav Lajcak, ka thene se qendrimi i Sllo- 
vakise ndaj pavaresise se Kosoves, nuk 
do te ndryshoje. "Kjo nuk eshte ceshtje 
e asaj apo e kesaj qeverie. Ekziston qen- 
drimi i parlamentit, qe shpreh mendimin 
e gjithe spektrit politik, me perjashtim te 
koalicionit te hungarezeve" - i ka deklaru- 
ar ministri Lajcak, gazetes Pravda. 





GJND 4 



(6 maj) Kosachev: GJND-ja do te 
duhej te shpallte te paligjshme pa- 
varesine e Kosoves 

Bruksel -Shefi i delegacioni rus ne 
Keshillin e Evropes, Konstantin Kosa- 
chev, ka deklaruar se Gjykata Nderkom- 
betare e Drejtesise do te duhej ta shpallte 
te paligjshme pavaresine e Kosoves. Ko- 
sachov ka vleresuar se "ekziston munde- 
sia qe Gjykata Nderkombetare serish te 
filloje te luaje lojera politike dhe te sjelle 
vendime qe nuk kane baze ligjore" 

(7 maj) Sllovenia ka dorezuar ne 
GJND mendimin ne mbeshtetje te 
pavaresise se Kosoves 

Lubjane - Sllovenia konfirmoi 
se i ka dorezuar Gjykates Nderkom- 
betare te Hages (GJND) mendimin per 
mbeshtetjen e pavaresise se Kosoves. Zed- 
henesi i Ministrise se Jashtme te Sllovenise 
ka thene per mediet sllovene se Sllovenia 
ka vepruar keshtu ne harmoni me vendi- 
min per njohjen e pavaresise se Kosoves. 

(9 maj) Fondi Monetar Nderkombetar 
zyrtarizon anetaresimin e Kosoves 

Uashington - Fondi Monetar 
Nderkombetar ka njoftuar mbi pranimin 
e Kosoves ne kete institucion financiar 
nderkombetar, duke i ofruar edhe zyrtar- 
isht anetaresimin. Kete e ka konfirmuar 




Fondi Monetar Nderkombetar 4 



ne nje kumtese te dhene mbreme Bordi 
i Ekzekutiv i Fondit i cili ka certifikuar 
voten e bordit te guvernatoreve. Kumtesa 
e FMN-se theksonte me tej se Kosova 
do te behet zyrtarisht anetare atehere 
kur perfaqesuesi i saj do te nenshkruaje 
nenet e marreveshjes ne Uashington, ku 
gjendet edhe selia e FMN-se. 

(12 maj) Margallo: Ne nje moment 
eshte shqyrtuar edhe mundesia e 
njohjes se pavaresise se Kosoves 

Madrid - Spanja ka investuar ne te 
arriturat ne Kosove dhe do te vazhdoje te 
kontribuoje per zhvillimin e saj. Kete do 
ta beje pavaresisht se nuk e ka njohur pa- 
varesine e Kosoves - ka thene per radio 
Kosoven anetari spanjoll i Parlamentit 
Evropian, Hose Manuel Garcia Margallo. 

(13 maj) Thompson: BE - aleati i 
domosdoshem per shtetin e Kosoves 
Prishtine - Kosova duhet te shohe si aleat 
kryesor te saj BE-ne, ndersa SHBA-ja duhet 
te vazhdoje mbeshtetjen ushtarake dhe diplo- 
matike per Kosoven shtet. Nuk ka rrezik qe 
Kosova te shnderrohet ne shtet te deshtuar, 
por lidershipit te Kosoves i duhet shume 
durim dhe angazhim per zgjidhjen e prob- 
lemeve ne vendosjen e autoritetit ne pjesen 
veriore te vendit - ka thene ne nje interviste 
per Radio Kosoven, eksperti i amerikan per 
ceshtje evropiane, Wayne C. Thompson. 

(15 maj) Mesiq: Pavaresia e Kosoves 
eshte realitet 

Prage - Shpallja e pavaresise se 
Kosoves eshte realitet dhe, Serbia nese 
nuk do, mund te mos e njohe, "por duhet 
te mundesoje komunikimin e njerezve 
dhe qarkullimin e kapitalit, qe edhe kjo 
pjese te funksionoje si pjeset e tjera te 
Evropes" - i ka thene radios Evropa e 
Lire, presidenti i Kroacise, Stipe Mesiq. 



20 



Paqja 



Kosove 



Nr.31-32/Qershor'09 




Unioni i Komoreve 4 



(19 maj) Unioni i Komoreve njeh 
Republiken e Kosoves 

Moroni - Ministria e Puneve te 
Jashtme e Kosoves ka marre konfirmim 
zyrtar per njohje nga Unioni i Komoreve. 
Unioni i Komoreve eshte vendi i 59 qe e 
ka njohur Kosoven. Eshte shtet islamik 
ishullor qe gjendet ne Oqeanin Indian, 
dhe kufizohet nga ujerat e Mozambikut 
dhe Madagaskarit. Kryeqyteti i saj eshte 
Moroni, nderkaq perbehet prej tre ishujve 
me siperfaqe mbi 1.862 kilometra katror 
dhe popullate prej 800 mije banore. 




Mbreteria e Bahreinit 4 



(20 maj) Mbreteria e Bahrejnit 
njohu shtetin e Kosoves 

Manama - Eshte konfirmuar edhe nje 
njohje tjeter e pavaresise se vendit tone. 
Mbreteria e Bahrejnit ka bere publike njo- 
hjen e Republikes se Kosoves shtet, duke 
rritur numrin e vendeve qe tashme e kane 
njohur pavaresine ne 60-te. Ne nje deklarate 
te Ministrise se Puneve te Jashtme te ketij 
vendi thuhet se "Mbreteria e Bahrejnit njof- 
ton se njeh Republiken e Kosoves shtet te 
pavarur". Mbreteria e Bahrejnit, e cila e ka 
fituar pavaresine ne vitin 1971, eshte ishull 
ne gjirin Persik. Ne perendim, Mbreteria 
e Bahrejnit kufizohet me Arabine Saudite, 
ndersa ne jug me Katarin. 

(21 maj) AFP: Biden eshte pritur 
si nje hero 

Paris - Vizita e nenpresidentit ameri- 



kan Joseph Biden eshte percjelle me in- 
teresim edhe nga shume media boterore. 
Shumica nga keto media fokus te ve^ante 
i kane kushtuar pritjes madheshtore qe i 
eshte bere Biden-it ne Kosove. 'Eshte pri- 
tur si nje hero' - eshte vleresimi i Agjen- 
cise Franceze te Lajmeve - AFP e cila ka 
theksuar se mijera qytetare me flamuj te 
Kosoves dhe SHBA-se kishin dale ne kolo- 
ne per te pritur nenpresidentin amerikan. 

(22 maj) Petersen: Biden ka percak- 
tuar se si te sillet Serbia ndaj Kosoves 
Londer - Ish-shefi i misionit te 
OKB-se ne Kosove, Soren Jessen Peters- 
en ka thene se nenpresidenti amerikan 
Joseph Biden ka percaktuar "nje vije te 
qarte te kuqe" se si duhet te sillet Serbia 
ne raport me Kosoven. Ne nje interv- 
iste per BBC-ne, Petersen ka thene se 
Biden ka lene te kuptohet se pret nga 
Serbia qe te ndaloje minimin e pavare- 
sise se Kosoves. Sipas tij, administrata 
e Obames e pranon se Serbia nuk e 
njeh pavaresine e Kosoves, por ne anen 
tjeter Serbia duhet ta pranoje interesin 
legjitim te SHBA-se, se ato qendrojne 
fuqishem prapa pavaresise se Kosoves. 



DIE@WEU 



jter Manager zu jjp«| Gelassenheit und inr 



* 
**•* 




Die Welt i 



(24 maj) Die Welt: Rusia zbut qen- 
drimin ndaj Kosoves 

Berlin - Pas nje viti bojkot, Rusia 
eshte kthyer ne uleset e Grupit te Kon- 
taktit per Ballkanin. Diplomate perendi- 
more jane te bindur se rikthimi i Rusise 
eshte tregues se ajo ka ndryshuar qen- 
drimin ndaj Kosoves. Ne shenje revoke 
ndaj shpalljes se pavaresise se Kosoves, 
Rusia kishte braktisur ulesen ne kete 
grup. Diplomatet perendimore jane te 
bindur se kthimi i Rusise tregon se ajo 
ka hequr dore nga kundershtimi i ashper 
i politikes se perendimit per Ballkanin. 
"Ne qarqet e diplomacise evropiane 
thuhet se kthimi i Federates Ruse ne 
ulesen e Grupit te Kontaktit, eshte nje 



tregues se ngaterresat qe jane paraqitur 
per Kosoven, Moska deshiron t'i ven- 
dose ne sirtare dhe te mos merret me 
to dhe te ndertoje perseri bashkepunim 
konstruktiv me perendimin" - thuhet ne 
nje artikull te gazetes gjermane Die Welt. 

(25 maj) Konferenca Islamike mi- 
raton rezoluten per Kosoven 

Damask -57 vende anetare te Kon- 
ferences Islamike ne sesionin e 36-te, 
te mbajtur ne Damask te Libise, kane 
miratuar ne menyre unanime rezoluten 
per Kosoven, e cila eshte hartuar nga 
qeveria e Shqiperise. Ministri i jashtem i 
Shqiperise, Lulezim Basha, e cileson mi- 
ratimin e saj si lajm te jashtezakonshem 
per Kosoven. Ai ka shprehur bindjen se 
pas miratimit te kesaj rezolute shume 
shpejt pritet nje bum i njohjeve te reja. 

Per here te pare ne menyre te ter- 
thorte, por te qarte, dhe me unanimitet 
te plote, Organizata e Konferences Is- 
lamike mbeshtet Republiken e Kosoves. 

(28 maj) Christopher Dell emerohet 
ambasador i ri i SHBA-se ne Kosove 
Uashington - Diplomati amerikan 
Christopher Dell do te jete ambasadori 
i ri i Shteteve te Bashkuara te Amerikes 
ne Kosove. Lajmi eshte njoftuar nga 
Shtepia e Bardhe ne Uashington. Am- 
basadori Dell do te zevendesoje amba- 
sadoren e deritashme Tina Kaidanov. 

(29 maj) Miratohet vazhdimi i pra- 
nise se trupave gjermane ne Kosove 
Berlin - Parlamenti gjerman ka miratu- 
ar vazhdimin e pranise se trupave gjermane 
ne Kosove per periudhen e ardhshme 12 
mujore - njofton agjencia e lajmeve DPA. 
Deputetet, te cilet votuan per vazhdimin e 
mandatit, kane thene se situata ne Kosove, 
ndonese eshte stabilizuar, eshte ende shume 
e brishte per te terhequr trupat. 

(30 maj) Martak: (^ekia nuk do t'i 
reduktoje trupat ne Kosove 

Prage - Republika e Qekise nuk pl- 
anifikon qe vitin e ardhshem ta zvogeloje 
numrin e ushtareve te vet ne Kosove - ka 
deklaruar ministri i Mbrojtjes i ketij shteti, 
Martin Bartak. "Brenda dy javesh ministrat 
e NATO-s do te takohen dhe do te vendo- 
sin per zvogelimin gradual te njesiteve te 
KFOR-it" - ka thene Bartak, duke shtuar 
se planifikohet qe numri i ushtareve nga 
33 vende te reduktohet ne 10 mije trupa.B 



21 



Qershor'09/Nr. 31-32 



Histori 



Paqja 



Histori Islame (31) 

Clirimi Egjiptit dhe vrasja e Omerit r.a. 

V All-llah, jam plakur e dobesuar dhe ata per te cilet duhet te kujdesem 
jane shtuar, ndaj ma men shpirtin pa ua humbur te drejtat epae tepruar. " 

(Omeri r.a., Emiri i besimtareve) 




Sic theksuam ne numrat e kaluar, 
prijesi i besimtareve Omeri r.a., 
ne saje te pjesemarrjes se tij ne 
shume beteja, kishte perfituar 
nje pervoje te madhe ushta- 
rake. Njekohesisht qendrimi i 
tij i gjate me Pejgamberin s.a.v.s dhe me 
Ebu Bekrin e kishin bere nje politikan 
te shkelqyer. 

Pervec clirimit te Kudsit (Jerusale- 
mit) dhe Shamit me qender Damaskun 
prej territoreve te Bizantit dhe clirimin 
e te gjitha tokave te perandorise perse, 
perfshire ketu Armenine, Azerbajx- 
hanin, Taxhikistanin e Afganistanin, 
Omeri sikur e pa te nevojshme qe te 
pushonte pak dhe te mos merrte eks- 
pedita per zgjerimin e metutjeshem te 
territoreve te reja. Shkak i ketij vendimi 
ishte frika. Ai sikur verejti nje bumerang 
te mundshem te ketyre sukseseve. 

Pas marrjes se Kudsit - qytetit te 
shenjte te krishtereve dhe te cifuteve, 
ai sikur po ndiente nje clirim te brend- 
shem, sepse kishte futur ne dore nje 
hapesire te gjere te territoreve bizan- 
tine, te cilat gjeografikisht e kishin ndare 
ne dy pjese perandorine e stermadhe 
te Bizantit. Lidhjet e Aleksandrise 
dhe Kostandinopojes tani e tutje do te 
beheshin vetem me ane te detit. 

Mirepo, ndersa Omeri r.a. gjendej 
ne nje takim (ne Konferencen e quajtur 
Konferenca e Xhabijes), ishte takuar atje 
me Amer Ibn Asin. Ai i ishte lutur gjate 
qe Kalifi ta aprovonte kerkesen e tij qe 
ushtria e tij te vazhdonte marshimin per 
ne Egjipt. Ai i kishte treguar per cdo detaj 
te situates se Egjiptit, dhe vleresimi i tij 
ishte se muslimanet do te korrnin fitore 
te madhe me nje ushtri shume te vogel. 
Pas shume perpjekjeve, Amri kishte 
arritur qe ta bindte Omerin r.a, por, ai 
i kujtoi atij se kjo leje nuk do te thoshte 
se ishte perfundimtare: "Do te te dergoj 
nje leter. Nese e merr dhe urdherohesh 
qe te largohesh nga Egjipti para se te 
kesh hyre atje kthehu, e po qe se je futur, 
vazhdo perpara dhe lutju All-llahut te 

22 



Lartemadheruar te te ndihmoje" (Hasan 
Ejub: f. 136) Amri ishte nisur nga qyteti 
bregdetar Kajsarije, i cili eshte larg Kud- 
sit rreth 60 km ne veri perendim. Ush- 
tria e tij nuk numeronte me shume se 
3500 forca. 

Nga ky qytet ishte nisur ne vitin 18 
hixhri, ose 639 gregorian. Rrugetimi 
tij per ne Egjipt ishte i teri bregdetar. 
Pra, nga Kajsarije kishte shkuar ne Jafa, 
Askalan, Gaza, Rafah dhe Arish. Ne 
lidhje me dergimin e letres se Omerit 
ka spekulime te ndryshme. Thuhet se 
letra e tij i kishte shkuar derisa ushtria 
e Amrit paska qene ne Rafah, ndersa ne 
dore i paska ra nderkohe qe ushtria e tij 
paska arritur ne Arish. Distanca midis 
ketyre dy qyteteve eshte mbi 100 km!? 
Sido qe te kishte ndodhur, Amri ishte 
futur ne Egjipt. Arishi edhe sot eshte 
vija ndarese midis Egjiptit dhe Shamit 
(Lindjes se Mesme te atehershme). 

Ushtria e Amrit arriti deri ne Farma 
(ose Pelusiun sipas gjuhes romake), nje 
qyteze e cila kishte nje port detar te vogel. 
Deri ketu, ushtria e Amrit nuk hasi ne 
asnje rezistence. Ndersa kjo distance nga 
Kajserije mund te kete rreth 250 kilo- 
metra. Prej ketij qyteti, ushtria e Amrit 
iu drejtua jugut. Mbase strategjia e tij ka 
qene qe t'i shmangej rezistences se mund- 
shme te ushtrise egjiptiane (romake) afer 
Aleksandrise. Per here te pare, pas afro 
600 km rrugetim, ushtria e Amrit tako- 



het me ushtrine e nje garnizoni te vogel 
romak ne qytetin Balbis, te cilen e ko- 
mandonte Arteoni. Nga ky qytet fillon 
delta e lumit me te gjate ne bote, Nilit. 
Ky garnizon nuk arriti t'i rezistoje gjate 
ushtrise se Amrit dhe u dorezua. 

Egjipti ne kete kohe ishte shtet vasal 
romak dhe sic eshte e njohur per studi- 
uesit fetare krishterimi ishte ndare ne 
shume sekte te medha. Disa mendonin se 
Krishti ishte vete Zoti, disa mendonin se 
ishte biri i Zotit, ndersa te tjere mendonin 
se ishte qenie njerezore sikurse te gjithe te 
tjeret. Egjiptianet mendonin ndryshe nga 
qendra per poziten e Krishtit ne shoqeri, 
prandaj edhe raportet me Kostandinopo- 
jen nuk ishin te kenaqshme. 

Per kete arsye Herakli kishte derguar 
patriarkun Cyrus-in, per njeriun e pare 
fetar ne Egjipt, origjina e te cilit ishte 
nga Palestina. Ndersa nder egjiptianet, 
Mukavkisi ishte njeriu i respektuar dhe 
i degjohej fjala. Ai ishte me origjine nga 
Dumjati, qytet afer Kajros. Mukavkisi, 
pervec kredos se tij qe gezonte tek pop- 
ulli kopt, respektohej edhe per shkak te 
dy vellezerve te tij fetare te cilit sherbenin 
ne Aleksandri. Keto te dhena na bejne te 
mesojme se Muhammedi s.a.v.s. ka pasur 
informacion te sakte se, cili ishte ose cili 
do te duhej te ishte i pari i Egjiptit. 

Kur ai po ju dergonte mesazhet e tij 
mbreterve te botes, popullit te Egjiptit 
i ishte drejtuar permes Mukavkisit, te 



*H 


W • 1 




* 


■ t 


_|_ § 




H HI i til 1 


JL 

\m m 


iWi 


1 




■ 1 


1 


' '-ML \ 


III 


^F ^^^^^1 






Bf 


^B^'lf^* 












^Hk 




BB^^^^^nf^^Rw^^M 





Paqja 



Histori 



Nr.31-32/Qershor09 



cilin e kishte quajtur "Te madhit te Kopteve". E nuk i 
kishte shkruar te madhit te Egjiptit, sepse ne kete rast 
ne mesazhet e tij do te kishim emrin e Cyrus-it. 

Pas futjes se ushtrise muslimane dhe ^lirimit te 
Egjiptit, Mukavkisi do te behej personi i cili do t'i pre- 
zantonte kerkesat e popullit, sepse Cyrus-i nuk kishte 
me vlere. Kur ushtria arriti ne vendin e quajtur Babilon, 
Amri verejti se ushtria e tij ishte shume me e vogel per- 
balle asaj romake, prandaj dergoi urgjentisht korrieret 
e tij per ne Medine tek Kalifi. Ai kerkoi nga Omeri r.a. 
perforcime dhe Omeri i dergoi menjehere katermije 
ushtare te tjere. Tani me kete numer ushtaresh, ai arriti 
qe ta thyente ushtrine romake edhe pse ata ishin me te 
shumte ne numer. Thuhet se ata ishin afro njezetmije. 

Mukavkisi kur e verejti se ushtria bizantine ne Babi- 
lon u thye, u bind se qe aty ushtria e Amrit, do te mar- 
shonte drejt Aleksandrise - kryeqyteti i atehershem i 
Egjiptit. Pa humbur kohe, si i zgjuar qe ishte ai, kerkoi 
prej Amrit armepushim. Prijesi ushtarak i muslimaneve 
e pranoi oferten e tij, sepse Mukavkisi kishte thene se 
deshironte te mesonte me shume per Islamin dhe mus- 
limanet. Mukavkisi e shfrytezoi kete armepushim per 
te perfituar kohe, sepse ai kerkoi nga Herakli ndihma 
urgjente ushtarake. 

Pas mbarimit te armepushimit, ushtria e Am- 
rit u drejtua drejt Aleksandrise. Gjate rruges per ne 
kryeqytet, Amri nuk hasi ndonje rezistence te madhe, 
me perjashtim te disa vendeve, te cilat i jane te njohura 
historise vendase. Ushtaret e garnizoneve bizantine 
po i linin qytetet e lira. Ata po grumbulloheshin ne 
Aleksandri. Kur Amri rrethoi qytetin, ndihma nga 
Kostandinopoja ende nuk kishte arritur. Ushtria mus- 
limane qendroi perreth mureve te qytetit kater muaj. 
Omeri po e ndiqte situaten nga Medina. Ai nuk bindej 
assesi se ushtria e Amrit do te duhej te priste akoma 
nje situate me te volitshme per te sulmuar. Nje dite, u 
zemerua ne strategjine e Amrit dhe u dha urdher nga 
Medina ushtareve muslimane qe te sulmohet qyteti. 
Kur Amri e mori urdhrin, ai caktoi Ibadete bin Samit 
qe ta udhehiqte kete sulm. Pas nje sulmi te rrufeshem, 
ushtria muslimane arriti te futet ne qytet, ndersa Mu- 
kavkisi pranoi kushtet e kapitullimit. Kjo ngjarje ka 
ndodhur ne vitin 20 te hixhretit, ose 641. Marreveshja 
vlente vetem njembedhjete muaj. 

Thuhet se, sapo ishte futur ushtria e Ibadetes ne 
qytet, kishte arritur edhe ndihma e trupave bizantine te 
cilat ishin derguar nga Herakli. Por edhe ai kontingjent 
nuk u ndihmoi, sepse u thyen shpejt nga muslimanet. 
Pas stabilizimit te gjendjes ne qytet, Amri u kthye ne 
Babilon. Vendasit kete vendbanim e quanin Fustat. 
Shkuarja e Amrit ne Fustat ishte me urdher te Emirit 
te besimtareve, Omerit r.a. 

Ne kohen e sundimit te djalit te Heraklit, Konstan- 
dinit, ne 23 dhe 25 te hixhretit (643 dhe 645) u bene 
disa perpjekje per ta rikthyer Egjiptin, por me kot. 
Keshtu Egjipti filloi te behet qender e muslimaneve. 
Gjate kohes se Amrit, ushtria muslimane u vendos deri 
ne tokat me veriore te deltes se lumit Nil. 



Kronologji e slikurter e curimevete 1 qyteteve nga muslimane^ dnengiarjeT me 1 

kryesoreqe'ngavEit 13 u./ 634 derin£ fund tSvUH 2} h.'644 gregorian 
(jpertaidbQ esundinut it Qmem r,a,) 


NT. 


vsti 

uixhi 
dhee.p.s 


Ngjarjamee rendeslshniedhe 
emrat e qyteteve le^uruara 


Meuyra e 

■;li:in:M 


01. 


13^634 


Vdekja e EbuBekriL Gjate periudbes setij 

jan-e^liruar sbuiueqyTefe (ecilal i kemi 
thcksuar ne" numrai e kalvar 




02. 


14/633 


Damasku 
Humus L BaJbeku 
Basra, EbJa 


Pjeserishi tne 

lufte 
Pa lufte 


03. 


15/636 


t *e:e Jordania. Jemuiku dhe Kadis ijaine 

Sofia 

Taberija- ne Jordani 

Ibn^eriri thole: Ne ketf vit Omeri r.a. i beri 

te^tyrueshnieobligirneE fetare 


Mejufte 
Pa lufte 


04. 


16/637 


Eh vazi dne Medain (try eqytel i p m)> pas 

fitores s£ niusliinaneve ne" vendm Xhelulai 

dhehumbjes perfiindimlarcte Jazdcrabid 

Seadie fall namapn c parelc\humas£nc 

paUatiTicKi&rase. 

TikntHi. kudstii HalebiOr Antakine.Karltisija 

K-iLJJ §et 11 L] 1 . S l'l '.;>.] ill 1 


Meluitt 
Pa lufte: 
Me lufte 


05 


17/63S 


Omeri Jc^ts v it *ne snume eshse man* tnt 
rrtgullimin e bxtEidslvSiH, ka shkuiu c:^ l-hixji. 
PerfuiidimLstit Elivazi f lirohei 


Pa lufte 


06. 


15/639 


Xhttndy Jesabur, Riha. 5cmisal. NasibiivNj^ 

Hilvan. Mosul me rretlitiie 

Ke^<^ vil mu^lLman^t jan? perballur me 

epidemtn^eiijflhumie emrin Epideuiiae 

Amvas-ir 


Pa lufte 
Me lufte 


07, 


19 640 


Ket^vH e^bTe ^liruar Kajserije 


Me lufte 


05 


M rill 


Sh^mica e rcrrirortv* i? Egjiptit, mt 
p^rja jhEim t* Alcksandris e, jane ^liiuar pa 

Pas EodLtjeve q^ e ^ ' orietHiian B Lzanlin n5 
Sham, pjrsaper^imareeEgjipriti 
gjithashm, konsiderdliei njegodiijcijetef e 
rfr'nde. A Leksandrta dlic p Lramidat i$hm 
krenfliiaeperandori^ rootake. HerakLi i$bte 
dorezuaxqS h.er-31 fc por edhe i btri i tij. k^ru. i 
humb shptesal e riklbimir f&territoie^ r *t3 
perandtftise, 


Fa lufte 
Mrtufifc 


03. 


21 Euxhri 
•'janai- 

mar&G42 


<j.'Ltiohet j>ei fuudimislit AEeksandna. 

Neli a 1 - end i. l.h:iii[i. Semrete. Hamadaudlie 

Aslahan. 

Me ^lirim In e Aleks andrisS dhe Neba^endit, 

pustiti»estl ehuaj nuk konsiderone&hinme 

flhumtee ne shield e tyre. 

Amftr bin As filloi ndiHtimitiexbamiseuF 

Kajro 

Omeri e liion nga detyra Seadm . NS ^^end le 

tij e tfmerdnMiig.irr bin ShoubtrUv Nt kete vil 

vdts edhe Halid bin Vejjd 


Mehifte 


10. 


22hJ 
j&nar 
645 


Rrelhinii i Berkas, bauOifl el>Te kapslulEojii* 
dwke pranuar s hizjen 
Tarablus (Tripolin), Hirat. Meimiez (keiu 
thy net JarzdenthedLPa&iaj Rej (Teheraai i 
soteni). AzfiTbejs.baiiL, Asker dhe Kum 


Pa lufte 
Mehifte 


11. 


23 tiixbri 

/ 
644 


Karaman, sixhiiian, Aibahanme rreihine. 
Affiii hapesirai eidkavetnidii SiliT dheEJetit 
tSkuq i cniajti Terrilorere Emiri? te 
besinilaieve 

Nemoshen 63 vje?,. me 2^.10.644 vdes 
Omeri r.a- pa$ ptage^ j c t^ mans dy d iie m# 
h^ier up rgbi i Mu^jres Fcjrvs,. i njohm si 
Lu H ]u. Qendroi siKahfi fnustiinauevedhjete! 
vjel . gja sbJ e; muaj e kateY dit?. 




Per kronologjitiF knm percUsrur: ('Tarihul Hixhrije* leMuhtaritdne 'Tarihul 
Hulfa n leSujutLC 



23 



QePShOP'09/NP. 31-32 



Histori / Portrete 



PAQJA 



Vrasja e Omerit 

Rreth Emirit te besimtareve, Omerit 
r.a. eshte shkruar shume. Faktin se ai 
ishte nje Kalif shume i madh e arsyeton 
edhe koha jone sepse, edhe sot, studi- 
ues te gjeneratave tona po merren me 
studimin e periudhes se sundimit te tij 
dhjetevjecar. Ser Tomas Arnold shprehet 
keshtu: "Shkaku i suksesit te shpejte te 
arabeve, para se gjithash, eshte sjellja e 
mire e tyre, gje qe u mundesoi pritjen e 
mire te te krishtereve, te cilet e urrenin 
sundimin bizantin qe karakterizohej nga 
pushteti i padrejte si dhe sjellja e keqe e 
teologeve te fraksionit Jakubit..." 

Fatkeqesisht dhe padrejtesisht disa 
historiane ia atribuojne Omerit r.a. 
djegien e bibliotekes se Aleksandrise. 
Meqenese djegia e kesaj biblioteke nuk 
eshte tema jone, themi se kjo ishte nje 
shpifje e kulluar e atyre qe duan ta zbe- 
hin rolin dhe kontributin e Omerit bren- 
da shoqerise muslimane dhe vendosjen 
e rregullave nderkombetare. Ai ishte ith- 
tar i dijes dhe kurrsesi nuk kishte per ta 
lejuar nje gje te tille. Ai vazhdimisht e 
luste All-llahun e Lartemadheruar qe 
te mbante drejtesi per te gjithe dhe, kur 
fiziku i tij filloi te dobesohej, ndersa ter- 
ritoret po zgjeroheshin me te shpejte, i 
frikesuar se nuk do te mbante drejtesi, 
filloi ta shpeshtonte lutjen e tij per te 
vdekur sa me pare. "O All-llah, jam 
plakur e dobesuar dhe ata per te cilet 
duhet te kujdesem jane shtuar, ndaj ma 
merr shpirtin pa ua humbur te drejtat e 
pa e tepruar." (Hasan Ejub, f 144) 

Per shkak se ishte i tille, shume 
qytetare hipokrite ose ithtare te feve te 
tjera mendonin se si ta vrisnin ate. Me 
se miri kete smire, arriti ta realizoje nje 
rob i Mugires (mekembesit te Kufes). Ai 
kishte shkuar tek Omeri per t'u ankuar 
per zoterine e tij, ndersa Omeri i kishte 
premtuar se do te merrej me rastin e tij 
dhe kerkoi nga Mugirja qe te sqarohej 
rreth tij. Ne pritje te pergjigjes Lu'lu- 
ja po shetiste neper rruget e qytetit te 
Medines. Nje dite te namazit te sabahut, 
kishte hyre i armatosur ne xhami. Me 
te filluar namazi e goditi ate me thike 
te helmuar., ne ikje e siper theri edhe 
trembedhjete te tjere shumica e te cileve 
vdiqen menjehere. Para se te dilte nga 
xhamia njeri nga xhemati e hodhi xhy- 
ben e vet dhe e ngaterroi nga kembet. 
Ne kete moment ai verejti se nuk kishte 
nga t'ia mbathte dhe vrau veten. ■ 



Hafezet e rinj te Llapit 



hT## £*00 00 

Zen iemijeror i ^ 
vargjeve te Kur'anit 




f^ uad Imeri eshte krejtesisht i qete 
kur e lexon Kuranin. Djaloshi 
nuk e ndien shume ate drojen 
e zakonshme te lexuesve te li- 
brit te shenjte: mos po gaboj 
dicka, mos po e shtremberoj 
tingellimen e ndonjeres prej fjaleve te 
All-llahut. Zeri i tij ka ngjyre. Ka nje 
dridherime qe duket e shkaktuar nga 
emocionet, por nuk eshte e tille. Nuk 
ka treme. Eshte ze femijeror. 

Ne memorien e djaloshit 14-vjecar 
nga Llapashtica e Ulet e Besianes eshte 
regjistruar "programi" me fisnik i kesaj 
bote. Ai eshte hafez, e di permendesh te 
gjithe Kur anin. Kete dhunti e ka arritur 
ne gusht te vitit 2007, pasi ka mesuar dy 
vjet ne Tetove, te mesuesi i 220 hafezeve, 
Mahmud Asllani. 

Fuadi dhe vellai i tij dy vjet me i ri, 
Usame, jane hafezet e vetem ne gjithe 
rajonin e Llapit. Babai i tyre, Xhevahir 
Imeri, thote se kishte enderruar gjith- 
mone qe t'ua mundesonte djemve ta 
fitonin nje grade te tille. "Eshte sakrifice 
sublime te vendosesh te behesh hafez. 
Duhet shume pune per ta arritur kete. 
Pastaj, duhet perpjekur shume per ru- 
ajtur kete dije, per mos ta harruar gjate 
gjithe jetes". 

(^do dite, hafezet e rinj u duhet ta 
lexojne nga nje "xhuz" te Kuranit. Pastaj 
u duhet ta recitojne permendesh ate para 



prinderve. Keshtu, derisa e lexojne fund 
e krye. Eshte ky ritual heroik. Perpjekje 
dinjitoze per te ruajtur graden sublime. 

Xhevahiri thote se ka investuar 
shpirterisht dhe materialisht per keto 
synime. Familja Imeri jeton ne Zvicer. Ai 
ka udhetuar shpesh per ne Tetove, per ta 
ndjekur nga afer procesin e te mesuarit. 
Por, eshte ndier krenar kur e ka verejtur 
se djemte e tij ishin prej nxenesve me 
te mire... 

Por, ky investim shpirteror eshte 
reflektuar ne Zvicer. Mesuesi i Fuadit, 
Herr. Erzinger eshte mahnitur nga sjellja 
e djaloshit. E ka verejtur si kishte dicka 
qe nuk e kishin femijet e tjere. Ishte me 
i vetepermbajtur. Nuk lazdrohej. Ishte 
shume i moralshem. "Disa here me ka 
thene mesuesi: A sikur t'i kisha bere 
edhe femijet e tjere sikur djali yt" - tre 
gon Xhevahir Imeri. 

Ai eshte krenar qe ka arritur t'i beje 
djemte shembelltyre per tua pasur lak 
mi. Tash e tutje, eshte duke menduar 
per drejtimin arsimor qe ata mund te 
marrin. Nuk merzitet shume per shkol 
len laike qe ndjekin ne Zvicer. E ndien si 
obligim moral per t'i udhezuar djemte 
qe ta ndjekin me tej rrugen e nisur. "Ki- 
sha pas qejf qe te behen muhadithe, ko- 
mentues te porosive te Muhamedit a. s. 
Per me u be hafeze i kam shty une, per 
muhadithe, do te vendosin vete '. 




24 



Paqja 



Me shkas 



Nr.31-32/Qershor'09 



Dhuna ne shkolla po merr 
permasa shqetesuese 

Polica e Kosoves vetem gjate tre muajve te ketij viti ka zene ne duart e nxenesve rreth 90 arme, prej te 
cilave 30 arme zjarri dhe 59 arme te ftohta 




Statistikat e Policise se Kosoves 
per numrin e armeve te zena ne 
duart e adoleshenteve, gjegjesit 
te nxenesve te shkollave, eshte 
alarmante. Policia e Kosoves 
vetem gjate tre muajve te ketij 
viti ka thene se ne duart e nxenesve jane 
zene rreth 90 arme, prej tyre 30 arme 
zjarri dhe 59 arme te ftohta. 

Perkunder faktit se qe me shume 
se nje vit ka filluar implementohet nje 
memorandum i nenshkruar nga Min- 
istria e Arsimit, Ministria e Puneve 
te Brendshme, Ministria e Drejtesise, 
Ministria e Punes dhe Mireqenies So- 
ciale, Keshilli Gjyqesor i Kosoves, si dhe 
Policia e Kosoves, per shtimin e sigurise 
neper shkolla, situata vazhdon te jete 
alarmante. 

Beka: Gjendja eshte alarmante... 

Prej shtatorit te vitit te kaluar e deri 
ne fund te prillit te sivjetme jane regjis- 
truar 505 denoncime per sjellje sociale, 
numer ky dukshem me i larte se sa ne 
vitin paraprak shkollor, kur ishin rapor- 
tuara rreth 300 sosh. 

"Nga shtatori i ketij viti jane lajmeru- 
ar 84 lendime te lehta e 12 lendime te 
renda trupore, po ashtu jane eviden- 
tuar 64 raste te prishjes se rendit dhe 
qetesise publike, 63 incidente nxenes- 
nxenes, nxenes-profesor, ose nxenesve 
me qytetare te tjere, si dhe 43 vjedhje" 
- ka thene Arber Beka, zyrtar per in- 
formim ne Policine e Kosoves. Ai me tej 
ka shtuar se numri i armeve te zena ne 
duart e adoleshenteve eshte alarmante." 

"Statistikat e Policise se Kosoves per 
numrin e armeve te zena ne duart e nxe- 
nesve flasin per shifra alarmante. Polica 
e Kosoves vetem gjate tre muajve te ketij 
viti ka zene ne duart e nxenesve rreth 90 



arme, prej te cilave 30 arme zjarri dhe 59 
arme te ftohta" - eshte shprehur Beka. 

Dhuna ne shkolla shihet si problem 
i madh dhe mjaft shqetesues edhe nga 
sociologu Shemsi Berisha. Ai thote se 
shkollat dhe Ministria e Arsimit tash 
e tutje duhet te mendojne shume me 
teper, jo vetem per kualitetin ne mesim, 
por edhe per sigurine e nxenesve. 

"Neper shkolla duhet te instalohet 
nje sistem sigurie, qofte me ndihmen 
e shkollave, qofte me ndihma te tjera 
nga institucionet gjegjese. Por nje 
siguri duhet te behet gjithsesi" - u 
shpreh Berisha, duke shtuar se edhe 
prinderit duhet te angazhohen me 
shume. "Natyrisht se edhe komuniteti 
i prinderve duhet ta jape maksimu- 
min e vet ne kete drejtim" - ka per- 
funduar Berisha. 

Edhe arsimtaret ndihen te 
rrezikuar 

Hajrush Beqiraj, arsimtar ne shkol- 
len "28 Nentori", tregon se ka qene edhe 
vete pjese e ketyre ngjarjeve. Ai thote se 
disa here nxenesve te kesaj shkolle u jane 
zene arme te ftohta. Po ashtu, ai thote 
se policia eshte vene ne dijeni per keto 
raste dhe per raste te tjera. 



"Shume here kemi identifikuar 
nxenes qe kane bartur arme te ftohta 
dhe kemi lajmeruar policine. Madje, 
kemi qene edhe vete te kercenuar nga 
nxenesit" - tregon Beqiraj. Ai ju ben 
thirrje te gjithe organeve kompetente, 
e ne vecanti Policise se Kosoves, qe te 
ndermarrin di^ka sa me pare sa nuk 
eshte bere teper vone. 

Tituj si: "Nxenesit shqiptare me thika 
ne shkolla", "Nxeneset me kozmetike ne 
canta", "Nxenesi i ngul thiken shokut" - i 
hasim shpesh neper ballinat e gazetave 
tona. Vertet, kjo eshte per t'u shqetesuar. 
Sikur nuk mjaftojne problemet e tjera 
qe sot ka arsimi ne Kosove (mungesa 
e objekteve shkollore dhe kushteve ku 
mesojne nxenesit, etj.) por cdo dite lexo- 
jme se si nxenesit shqiptare po bejne 
marrezira ne shkolla. 

Shkolla eshte institucion i kri- 
juar nga shoqeria per interesat e vete 
shoqerise. Por, kjo shoqeri, a kontribu- 
on ne funksionimin si duhet te ketij 
institucioni? Ketu e kemi fjalen per 
arsimtaret dhe prinderit qe nuk mund 
fi kontrollojne femijet dhe nxenesit e 
tyre. Dhe, pa dyshim, qe shkolla e gjith- 
nje e me teper po e humbet kuptimin e 
nje institucioni edukativ. ■ 




25 



Qershor'09/Nr. 31-32 



Gjeopolitike 



Paqja 



Ahmed Davutogllu - ideolog i pol 

Ne muajin maj, kryeministri Rexhep Tajip Erdogan ka realizuar ndryshimin e pritur ne qeverine turke duke 
sjelle nente emra te rinj ne kabinetin qeverises. Analistet vleresojne se ndryshimi me i rendesishem ne 
listen e publikuar nga kryeministri Erdogan ka qene emerimi i kryekeshilltarit te tij, Ahmet Davutogllu, i 
cili nuk eshte deputet, ne postin me te larte te politikes se jashtme 




Shume tituj i jepen Ahmed Davu- 
togllu. Ai ne korridoret e politikes 
se jashtme njihet si "eminenca 
gri", "njeriu ne hije", "intelektual 
siperor me ndikim te madh", 
kurse dashamiret e tij e therra- 
sin "hoxha" ose "mesues". Larg 
titujve, emerimi i Davutogllut per 
Minister te Puneve te Jashtme te 
Turqise, terheq vemendjen jo 
vetem se eshte rast i rralle ne jeten 
politike turke, qe emerohet nje 
minister jashte parlamentit, por, 
cka eshte me me rendesi, sepse ai 
eshte ideologu i pare per politiken 
e jashtme turke qe ka ndjekur 
Partia per Drejtesi dhe Zhvillim 
(AKP), qe ka forcuar rolin rajonal 
te Turqise, madje e ka vendosur 
ate ne qender te ngjarjeve rajonale 
ne Lindjen e Mesme. 

Davutogllu ka lindur ne 
1959, ne qytetin Konia. Ne vitin 
1999 ai ka marre shkallen "pro- 
fesor" ne shkencat e marred- 
henieve nderkombetare. Ai ka 
punuar ne shume universitete 
ne Turqi dhe jashte saj, me i 
rendesishmi eshte Universiteti 
islamik ne Malajzi. Ai gjithash- 
tu ka kryesuar Departamentin 
e Marredhenieve Nderkom- 
betare ne Universitetin privat 
turk "Bilkent", para se Erdogan ta 
zgjidhte keshilltar te politikes se jashtme, 
per te mbikeqyrur funksionimin dhe per 
te monitoruar dhe planifikuar procesin 
e filluar per nje politike te re te jashtme 
te vendit, pasi AKP fitoi zgjedhjet par- 
lamentare dhe formoi qeverine turke. 

Parimi i thellesise strategjike 
dhe trashegimia osmane 

Pozita prej keshilltari per politiken 



e jashtme i ka mundesuar Davutogl- 
lut qe te ndikoje ne menyre direkte ne 
politiken e jashtme te Turqise ne nivelin 
me te larte, dhe ne zbatimin e teorise 
se tij per politiken e jashtme neperm- 
jet parimit te ashtuquajtur "thellesia 
strategjike" - "Strategic Depth" qe e 
ka elaboruar ne librin e botuar ne vi- 
tin 2001, me titull "Stratejik Derinlik, 
Tiirkiye'nin Uluslararasi Konumu", (The 
Strategic Depth: The Turkish Interna- 
cional Location). 




Davutogllu ne librin e tij ben thirrje 
ne domosdoshmerine e nje ripercak- 
timi te politikes se jashtme te Turqise, 
ne perputhje me ate qe ai e quan parimi i 
"thellesise strategjike", ku ideja kryesore 
eshte perqendruar rreth asaj se vlera e 
cdo shteti ne marredheniet nderkom- 
betare, rrjedh nga pozita e tij gjeostrat- 
egjike dhe nga thellesia e tij historike. 
Sipas ketij parimi, Turqia shquhet per 
"thellesine gjeografike" (geographical 



depth) dhe per "thellesine historike" 
(historical depth). 

Ne lidhje me thellesine gjeografike, 
Davutogllu e konsideron Turqine si nje 
vend me pozite "qendrore" dhe, per kete 
arsye, ajo sipas tij "nuk duhet te shihet si 
nje vend ure qe lidh vetem dy pika dhe 
as si nje shtet ne kufi, apo si nje shtet i 
rendomte qe bie ne skaj te botes islamike, 
ose ne skaj te botes perendimore". 

Turqia, sipas Davutogllut, eshte nje 
vend "qendror" per shkak te faktit te 
pozites se saj unike gjeografike, 
sepse: "Gjeografia i jep Turq- 
ise poziten e nje shteti qendror 
unik, ndryshe nga shtetet e 
tjera qendrore te Evropes. Per 
shembull, thote ai, Gjermania 
eshte nje vend qendror ne Ev- 
rope, por gjeografikisht eshte 
larg nga Afrika dhe Azia. Rusia 
eshte gjithashtu nje vend qen- 
dror ne Evrope dhe Azi, por 
gjeografikisht eshte larg nga Af- 
rika. Edhe Irani eshte nje vend 
qendror ne Azi, por gjeografiki- 
sht eshte larg nga Evropa dhe 
Afrika. Prandaj, konstaton Da- 
vutogllu, me nje veshtrim me te 
gjere, Turqia ruan nje pozite me 
te mire se shtetet e permendura 
per shkak te te qenit te saj nje 
shtet evropian dhe aziatik ne te 
njejten kohe. Ajo, gjithashtu, 
eshte afer me Afriken neperm- 
jet Detit Mesdhe. Si rrjedhim, 
Turqia mban nje pozite unikale 
si vend qendror. 

Turqia, sipas tij, sikurse qe 
ka "thellesi gjeografike", ajo ka gjithash- 
tu edhe "thellesi historike", dhe kete Da- 
vutogllu e shpjegon me trashegimine 
osmane te saj, kur Perandoria Osmane 
ishte nje nga qendrat e terheqjes globale, 
gje qe reflektohet mbi Turqine e sotme, 
e cila ka nje perzierje te elementeve te 
ndryshme te Ballkanit, te Kaukazit, te 
Lindjes se Mesme dhe Anadollit, el- 
emente te cilat takohen nen ombrellen 
e shtetit te sotem turk. 



26 



Paqja 



Gjeopolitike 



Nr.31-32/Qershor'09 



itikes se jashtme turke 



Si rezultat i kesaj thellesie gjeografike 
dhe historike te Turqise, qe Davutogllu 
i permbledh ne "thellesine strategjike", 
Turqia, sipas pikepamjes se Davutogllut, 
eshte nje shtet me multi-identitete ra- 
jonale, identitete qe i perkasin rajoneve 
te ndryshme te tilla si Lindja e Mesme, 
Ballkani, Kaukazi, Azia Qendrore, Deti 
Kaspik, Deti Mesdhe dhe Deti i Zi dhe 
nuk mund te identifikohet me nje iden- 
titet te vetem. 

Prandaj, vlereson Davutogllu, "Turqia 
te qenit e saj si nje shtet i rendomte per- 
iferik duhet ta konsideroje si pjese te se 
kaluares dhe duhet te nise nje politike te 
jashtme te re, ne menyre qe te siguroje 
stabilitet jo vetem per veten e saj, por edhe 
fqinjet e saj. Ajo per te siguruar sigurine e 
saj kombetare dhe stabilitetin e vet, duhet 
te luaje nje rol me aktiv dhe ndertues per 
sigurimin e sistemeve te sigurise dhe sta- 
bilitetit me shtetet qe e rrethojne ate". 

Si rezultat i ketij veshtrimi te ri, te 
iniciuar nga Davutogllu, Ankaraja ka 
vendosur parime te reja per politiken e 
saj te jashtme ku shquhet zgjidhja e mos- 
marreveshjeve me vendet fqinje, duke 
avancuar bashkepunimin me to. Parimet 
e reja kerkojne gjithashtu nje zhvendosje 
dhe ndryshim te politikes se jashtme te 
Turqise drejt Lindjes se Mesme, pas nje 
kohe te gjate te fokusimit te politikes se 
saj vetem ne drejtim te Perendimit. 

Ndryshimi ne politiken turke 

Ndryshimi ne politiken e jashtme turke 
eshte rezultat i zbatimit te parimit unik te 
"thellesise strategjike" qe ka zhvilluar Da- 
vutogllu duke perfshire disa ^eshtje: 



Afrimi me Sirine 

Marredheniet e Turqise me Sirine 
jane permiresuar nen udheheqjen e 
AKP-se, sidomos me viziten e presiden- 
tit sirian Bashar El- Assad ne Turqi, ne 
janar 2004, qe eshte pasuar nga nje vizite 
e presidents turk, Nexhdet Sezer-it, ne 
te njejtin vit. Ky ka qene nje shkembim 
i vizitave, i pari i ketij lloji ne historine 
e marredhenieve midis dy vendeve. Te 
dy palet kane nenshkruar protokolle te 
bashkepunimit ne fusha te ekonomise, 
turizmit dhe shkembimet arsimore. 
Madje, e gjithe kjo eshte bere ne kohen 
kur Siria po i nenshtrohej nje izolimi te 
rende nderkombetar te imponuar nga 
Shtetet e Bashkuara te Amerikes dhe 
kur Damasku akuzohej nga Uashingtoni 
se "po pranonte ish-zyrtaret e Irakut, 
dhe po i lejonte ata te organizonin rez- 
istencen irakiane ne territorin sirian, 
madje edhe duke e financuar ate 5 . 

Afrimi me Iranin 

Afrimi i Turqise me Iranin ka ar- 
dhur si rrjedhim i zbatimit te parimit 
te "thellesise strategjike", te Davuto- 
gllut. Turqia gjate luftes se ftohte ka 
qene kunder Iranit, madje e ka akuzuar 
ne menyre te perseritur gjate viteve 
nentedhjete per mbeshtetje te PKK-se. 
Nderkaq, ajo ka forcuar lidhjet e saj me 
Teheranin nen sundimin e AKP-se. Ne 
korrik 2004, Erdogan beri nje vizite 
ne Teheran, gjate se ciles ai nenshkroi 
nje marreveshje bashkepunimi shume- 
palesh me zyrtaret iraniane, qe perfshiu 
shume nga marreveshjet ekonomike, si 
shtese e angazhimit te perbashket te sig- 



urise te bashkepunimit ne luften kunder 
PKK-se. 

Edhe presidenti iranian Ahma- 
dinexhad ka bere nje vizite zyrtare ne 
Turqi, ne gusht te vitit 2008. Turqia ka 
mbeshtetur, gjithashtu, te drejten e Ira- 
nit per te poseduar energji berthamore 
per qellime paqesore. Gjithe ky afrim 
Turqi-Iran eshte realizuar gjate kohes 
se izolimit nderkombetar te imponuar 
nga Shtetet e Bashkuara te Amerikes mbi 
Iranin, madje ne mes te krizes bertham- 
ore te Iranit. 

Qendrimi i Turqise ndaj 
$eshtjes palestineze 

Qendrimin i Turqise ndaj ^eshtjes 
palestineze ka pasur nje avancim te thek- 
suar nen udheheqjen e AKP-se, e cila 
gjithmone lidhjet e saj strategjike dhe 
ushtarake me Izraelin i kishte si prioritet 
kryesor ne Lindjen e Mesme. Mirepo nje 
prioritet i tille ka ndryshuar me zbatimin 
e parimit te "thellesise strategjike". 

Ne nje kohe kur Perendimi vuri nje 
bllokade financiare ndaj Hamasit, kur ai 
formoi qeverine pas fitores ne zgjedh- 
jet legjislative te vitit 2006, Turqia e ftoi 
Halid Meshalin, kreun e Hamasit, ne 
Ankara. Ky veprim shkaktoi zemerimin 
e amerikaneve dhe izraeliteve. 

Mbeshtetja e Turqise ndaj ^eshtjes 
palestineze u duk qarte gjate luftes 
se fundit ne Gaze, kur Erdogan me 
nje gjuhe te ashper e akuzoi Izraelin 
per kryerjen e krimeve te luftes ne 
Gaze, madje ai mbrojti edhe levizjen 
Hamas. Ajo qe do te kujtohet dhe qe 
eshte regjistruar ne memorien tone, 
pa dyshim, eshte largimi i famshem i 
Erdoganit ne menyre demonstrative ne 
Samitin e Davosit. / ■ 



v 




Qershor'09/Nr. 31-32 



Dukuri 



Paqja 



Servilet dhe servilizmi 




Themi per dike: eshte servil! E dime 
se cka do te thote kjo? Me siguri se po. 
Njerezit behen servile zakonisht ngaqe 
ia kane nevojen dikujt. Dhe ai dikushi 
eshte i fuqishmi, i pushtetshmi, i pa- 
suri. Dhe mund te jete i frikshmi. Por 
njerezit nuk jane servile vetem ndaj 
njerezve. Jane edhe ndaj sistemeve, apo 
edhe ndaj ideologjive. Servilet jane me 
te shumte atehere kur nje popull apo 
ambient shoqeror jeton ne skamje, ne 
varferi, ne roberi dhe nen frikesim. Ser- 
vilet nuk kane besim as ne veten e tyre, 
as tek rrethi i tyre shoqeror, as tek fuqia 
e popullit te tyre. Servilet jane krejte- 
sisht inferiore. Prandaj ata edhe perulen 
ndaj te fuqishmeve, ndaj funksionareve, 
qeveritareve, ndaj boseve te ndryshem. 
Servilizmi ne fakt eshte nenshtrim. 

Servileve u mungon Uni per- 
sonal 

Disa behen servile edhe pa pasur ar- 
sye te shumta nenshtrimi, pos nga shkaku 
i thj eshte se kane shpirt servili e zemer 
frikacaku. Mbi te gjitha, servileve u mun- 
gon uni personal. Nuk kane besimin as 
ne vetvete, as ne rrethin e vet, bile as ne 
kombin e vet. Keshtu, ne mendjen e ser- 
vileve te fuqishmit, te pasurit, sundim- 
taret, qeveritaret, pushtuesit jane gjigante 
dhe, per pasoje, nga ata mund te shpe- 
tosh dhe nga ata mund te perfitosh vetem 
duke u shtrire si zvarranik para tyre, me 
fjale te tjera duke u nenshtruar apo duke 
u vene ne sherbim. Servilizmi nderkaq 
eshte nje ves shoqeror dhe nje deformim 
psikologjik qe vjen nga thellesite e histo- 
rise dhe ka shtrirje ne tere boten, nder te 
gjithe vendet dhe ne te gjitha kombet. 

Servilizmi njeh disa periudha kur ai 
lulezon me shume apo me pak. Shqiptaret 
kane njohur momente te servilizmave te 
skajshem, sidomos ne kohe pushtimesh 
apo rrojtjesh nen diktatura. Keshtu ne 
kemi pasur njerez qe kane qene servile 
ndaj Kralevines se Serbise, servile ndaj 
pushtetit ushtarak komunist jugosllav 
te vendosur ne Kosove menjehere pas 



Servilizmi eshte nje ves shoqeror dhe nje deformim psikologjik qe 
vjen nga thellesite e historise... Servilizmi njeh disa periudha kur ai 
lulezon me shume apo me pak. Shqiptaret kane njohur momente te 
servilizmave te skajshem, sidomos ne kohe pushtimesh apo rrojtjesh 
nen diktatura 



Luftes se Dyte Boterore. Servilet jane 
pergjithesisht njerez te ligj, prandaj ata 
edhe pranojne te bien aq poshte. 

Servilet jane hyzmeqare, 
puthadore... 

Nuk do te harrohen dy momente 
qe njeh historia e Kosoves, kur servi- 
lizmi kulmoi ne tradhti kombetare. Nje 
asamble te perzgjedhurish ne Prizren, 
menjehere pas Luftes se Dyte Boterore, 
pas votimit te pare per bashkim me Shq- 
iperine, ne votimin e dyte pati votuar 
per bashkimin e Kosoves me Serbine, 
gje qe popullit te tyre i kushtoi edhe 
gjysme shekulli pushtim te eger. Ser- 
vilet shqiptare edhe nje here kaluan ne 
tradhti kombetare, ne mars 1990, kur 
pavaresisht deklarimit gjithepopullor 
KUNDER, votuan PER ndryshimin 
e Kushtetutes se Kosoves. Keshtu ata 
rikthyen vendin e popullin e tyre nen 
nje perqafim edhe me te hekurt serb. 
Shembuj te servilizmit apo te servileve 
ekstreme dhe te perjetshem historia e 
Kosoves njeh tek figurat e politikaneve 
komuniste te saj, si: Ali Shukria, Kole 
Shiroka, Sinan Hasani, Rrahman Mo- 
rina. Servilizmat e tradhtite e tyre ishin 
flagrante. Perndryshe neper komuna te 
Kosoves pushteti serb kishte servilet e 
vet, te diet ishin veshur me pushtet si 
sekretare komitetesh, kryetare komu- 
nash, udheheqes sindikatash, te Lidhjes 
Socialiste, te Rinise Socialiste, drejtore 
ndermarrjesh, fabrikash, shkollash... 
Keta udheheqes, per shkak te karrier- 
izmit te tyre ishin te nenshtruar plote- 
sisht ndaj eminencave gri serbe, sun- 
dimtareve te vertete, te cilet ne Kosove 
me ndihmen e servileve te tyre shqiptare 
zbatonin politiken antishqiptare te Beo- 
gradit. Populli keta i quante hyzmeqare, 
zagare, puthadore deri edhe bythelepires. 

Shume servile shqiptare iken 

nga Kosova bashke me forcat 

serbe para nje dekade 

Servilizmat ne jeten tone shoqerore 



dhe kombetare, nderkaq, jane te per- 
ditshme dhe jane te dukshme brenda 
fushash te ndryshme. Bie fjala, nje 
gazetar i dobet behet servil i ud- 
heheqesit te mediumit, duke blere 
vendin e punes permes pergojimit 
te kolegeve te tij. Servilet me punet e 
tyre te mbrapshta krijojne atmosfere 
pasigurie ne komunitete te tilla sa kjo 
u mundeson "shefave te medhenj" qe 
te kene ne dore jo vetem njerezit, po 
edhe mendjet e tyre. Nga atmosfera 
te tilla pune gjithmone jane krijuar 
kushte te padurueshme orveliane. 
Gazetaret e tille u sherbejne shefave te 
tyre qe nganjehere te nenshkruhen ne 
tekstet te cilat ata nuk i kane shkruar, 
apo qe te shkruajne tekste me porosi 
te caktuar qe ne te shumten e rasteve 
nenkupton shkrime qe kane per qellim 
te nxijne rivalin mediatik, ekonomik 
apo politik. 

Fati i servileve, ketyre hyzmeqareve 
te zellshem ne pune te keqija, zakon- 
isht eshte i zi. Ata nuk shkojne ne ate 
dynja pa u diskredituar nga koha dhe 
ndryshimet qe sjell ajo. Per shembull, 
sot ke mjaft nga gazetare qe kane sher- 
byer me aq zell regjimin titist-stalinist 
jugosllav, ose terhiqen ne anonimitet 
te thelle ose behen qesharake duke 
u "shpernderruar" ne "demokrate" 
dhe "atdhetare". Ndersa, jo pak nga 
hyzmeqaret, te nenshtruarit dhe ser- 
vilet shqiptare ne organet e brendshme 
te shtetit serb-jugosllav, punonjes te 
prokurorive, te gjykatave, sot sorol- 
laten krejtesisht te humbur per shkak 
te ndergjegjeve te tyre te vrara dhe per 
shkak te deshtimit ne kalkulimet se 
kungulli do t'u shkoje gjithmone mbi 
uje. Nuk duhet harruar se shume nga 
ata jane terhequr nga Kosova bashke 
me terheqjen e forcave ushtarake dhe 
policore serbe, ngaqe ata as nuk mund 
te imagjinonin dot qendrimin e tyre ne 
Kosoven e lire, kunder se ciles ishin 
perpjekur aq shume me zellin e tyre 
prej hyzmeqaresh. ■ 



28 



Paqja 



Ese 



Nr.31-32/Qershor'09 



Kush po diskriminohet ne Kosove? 




Inxitur nga nje vleresim si mi- 
nus i javes, ne nje nga gazetat 
tona ditore, aktin e ngrirjes se 
borxheve te KEK-ut te serbeve 
te Anamoraves, ndersa ne anen 
tjeter, nderprerja e plote e rrymes 
elektrike si pasoje e mospagimit te borx- 
heve banoreve shqiptare te Krushes se 
Madhe e te Vogel, me beri qe te hulum- 
toj per nje diskriminim qe po behet 
tash e gati nje dekade, qe nga mbarimi 
i luftes, shumices shqiptare ne Kosove. 
"Kur e vret shyta kapricen vaj halli 
per shumicen!" ose "Me shume po ze 
strajca se thesi!" - jane dy thenie nga 
thesari i pasur i popullit. Diskriminimi 
i shumices, qofte nga jashte apo qofte 
edhe nga brenda nga pakica (duke u 
mbeshtetur nga "i forti"), s eshte gje 
tjeter pos imponim me dhune. 

Mosperfillja e shumices shqiptare ne 
Kosove, qe dihet se perben rreth 95% te 
popullates, tregon per nje diskriminim 
absurd dhe te papranueshem per nje 
person qe mendon dhe logjikon ne 
menyre te arsyeshme. Kur thuhet dis- 
kriminim ndaj shumices kihet per qel- 
lim jo cenimi i te drejtave te pakicave 
te tjera qe jetojne ne shtetin e Kosoves, 
por jo edhe te vepruarit negativisht ne 
kurriz te shumices ne emer te "demokra- 
cise dhe respektimit te te drejtave" te 
komuniteteve. 



Ka qene deri diku e kuptueshme qe 
para luftes, nen pushtimin dhe sundi- 
min e Serbise, sic thote populli atehere 
kur "s'te ka vet kush kah i ke dajt" edhe 
pse ke qene shumice ne Kosove, por nuk 
mendoj qe tani si shtet i pavarur qe jemi 
ende mos e kemi ate qe e meritojme. 

Rasti i ngrirjes se borxheve nga KEK- 
u per serbet e Anamoraves eshte me i 
fresketi qe po na kujtohet, por ka edhe 
raste te tjera qe jane edhe me te papran- 
ueshme ne nje vend normal demokratik. 
Nje nga arsyetimet qe trumbetohet me se 
shpeshti eshte: jemi nefazen e tranzicionit 

Ne rastin e KEK-ut, nuk mund te 
evitohen edhe pasojat e mundshme, 
sepse mund te shkohet edhe deri te 
cimentimi i bindjes se qytetareve per 
mospagesen e rrymes elektrike, sepse 
s'kane pse paguajne kur KEK-u po t'i 
"falka" borxhet, apo 'shpenzo rryme sa 
te duash, por prape te falur e ke.' 

Qasja e tille diskriminuese ndaj shu- 
mices shqiptare, ne emer te integrimit te 
pakicave "me zor" e me theks te vecante 
asaj serbe, ne shoqerine te cilen para nje 
dekade e kane perdhosur, luftuar, perd- 
hunuar, djegur e vrare, eshte si ajo puna 
e femijeve qe paradite zihen, e pasdite ai 
femija me i dobet dhe me i ngrate e fton ate 
me te fortin dhe i thote 'hajde lozim bashke. 

Kemi edhe mjaft raste te tjera qe mund 
t'i marrim si shembuj per te ilustruar dis- 
kriminimin negativ qe i behet shumices 
ne Kosove, e me e keqja eshte se kjo behet 
ne emer te demokracise dhe emancipimit. 

Besoj se eshte mjaft ilustrativ shem- 
bulli i sigurimit te njezet vendeve per 
deputetet e komuniteteve te tjera ne Ku- 



vend ende pa dale ne zgjedhje, ne baze 
te "Kornizes per Mbrojtjen e te Drejtave 
te Komuniteteve ne Kosove", gje qe po te 
analizohet hollesisht, i thyen parimet baze 
te demokracise. Edhe ky rast ka pasur 
pasojat e veta, pasi ne te gjitha zgjedhjet 
qe jane mbajtur ne Kosove deri me tani, 
ka pasur nje demotivim te qytetareve per 
pjesemarrje ne votim, e nje nder arsyet 
ka qene edhe fakti i mesiperm. 

Shembulli i trete i diskriminimit te 
shumices ishte edhe perberja e Komis- 
ionit te Pavarur te Mediave qe ishte 
edhe me zemergjere: ajo parashihte 
qe ne komisionin peseanetaresh, dy 
anetare te jene shqiptare, nje serb, nje 
nga komunitetet e tjera pakice dhe nje 
nderkombetar. Nga kjo matematike, nuk 
eshte zor te kuptohet se kush mund te 
jete pakice ne kete komision, si dhe te 
merret me mend sesi do te hartohen e 
si do te zbatohen politikat e mediave ne 
kete vend. 

Perfundimisht, sa i perket diskri- 
minimit te shumices, mund te flasim 
me shume duke u mbeshtetur ne fakte 
te pamohueshme dhe reale, por duhet 
qe te kihet parasysh nje gje: rregulli i 
shumices. P.sh. ne Kuvend, kur voto- 
het nje gje, votohet me shumice, qe 
nenkupton se duhet te respektohet 
vullneti i shumices per vendosjen e nje 
drafti, ne menyre qe ai te hyje si proce- 
dure e rregullt ligjore. Shtrohet pyetja: 
pasi parimi demokratik i rregullit te 
shumices, ku duhet te respektohet vull- 
neti i saj, po vlen ne teori, pse mos te 
vleje edhe ne praktike, ne jeten tone te 
perditshme?! ■ 



NO DISCRIMINATIO 



Qershor'09/Nr. 31-32 



Kulture 



Paqja 



Ne pervjetorin e 128 te renies heroike te Mic Sokolit 



Mic Sokoli - shembelltyre e lul 



Arber AHMETI 

Kur flasim per historine e kom- 
bit tone, hasim ne figura qe 
tere veprimtarine dhe jeten 
e tyre ia kane kushtuar atd- 
heut. Populli yne ka dhene 
nga gjiri i tij shume emra te 
cilet qellim te vetem e kishin clirimin e 
atdheut dhe, ne kete drejtim, prej ketyre 
patrioteve dikush luftonte me pushke 
e dikush me pene, sidoqofte keto dyja 
plotesojne njera-tjetren dhe kjo gje na u 
vertetua gjate epokes se Lidhjes Shqip- 
tare te Prizrenit. Tashme jemi ne 128 vje- 
torin e betejave te lavdishme te Lidhjes 
Shqiptare te Prizrenit kunder forcave 
osmane dhe po ashtu ne 128 vjetorin e 
renies se heroit kombetar Mic Sokolit. 

Mic Sokoli, i biri i Sokol Rames, lindi 
ne vitin 1839 ne lagjen Fang te fshatit 
Bujan, ne Males ine e Madhe. Babai i tij 
ishte nje nder prijesit e Malesise, i cili se 
bashku me xhaxhane e tij, Binak Aline, 
udhehoqi dhe organizoi kryengritjet 
kunder reformave te Tanzimatit, qe do 
te thote se kishte kontribuar edhe ne 
krijimin e Lidhjes se Prizrenit edhe pse 
u vra disa dekada para se te behej ajo. E 
them kete sepse kryengritjet dhe revoltat 
e shumta kunder reformave te Tanzi- 
matit, si kryengritjet e Dibres (1833, 
1836, 1838-39, 1844, 1855, 1860, 1872, 
1876-77), te Prishtines dhe te Vuciter- 
nes (1834-1835, 1837), kryengritja e 
Myzeqese (1837), e Beratit (1839), kry- 
engritjet e Prizrenit (1839, 1843, 1847), 
ato te Gjakoves (1845, 1862, 1864, 1867- 
69), kryengritja e Jugut (1833), ajo e 
nente krahinave toske (1834-35), kry- 
engritjet e Mirdites (1862, 1876-77), e 
Shkodres (1835, 1862, 1863, 1869, 1871), 
kryengritjet e Prizrenit, e Pejes (1864, 
1869), kryengritja e madhe fshatare e 
vitit 1847, kryengritja e Matit (1869) si 
dhe revoltat e Korces (1850) dhe e Ti- 
ranes (1869), krijuan elitat udheheqese 
dhe frymen liridashese perkrah pervojes 
ushtarake qe ishin themeli i krijimit te 
Lidhjes Shqiptare te Prizrenit. Keto kry- 
engritje, krahas luftetareve te shumte, 
vecuan edhe emra si Tafil Buzi, Hamez 
Kazazi e "Sheh Shamia", Alush Frakulla, 
Balil Hesho, Dervish Cara, Binak Alia 

30 



e Sokol Rama, Zenel Gjoleka e Rrapo 
Hekali, Hodo Nivica, Hasan Capari dhe 
prijes dhe luftetare te tjere qe u bene 
burim frymezimi per brezat qe do vinin. 

U frymezua qe ne femijeri 

nga legjendat dhe kenget per 

kreshniket 

Mic Sokoli u frymezua qe ne femijeri 
nga legjendat dhe kenget per kreshniket, 
nga bemat e trimave te ndryshem, te 
cilat paten ndikim te madh ne krijimin 
e personalitetit te tij. Nje ngjarje tjeter 
qe do ndikonte ne jeten e Mic Sokolit 
ishte vrasja e babait, kur ai ishte vetem 7 
a 8 vjec. Edukimi sipas dokeve te Male- 
sise, ku urtesia dhe trimeria rrinin te 
pandara, i dhane Micit natyre te rrepte. 
Arsyeja se ishte i vetmi burre ne shtepi 
e beri te burrerohej para kohe. Po ashtu, 
puna qe bente cdo dite per te siguruar 



mbijetesen, zhytjet ne lumin e Valbones 
per te zene peshq, ngjitjet ne Malin e 
Hekurave dhe ne stanet e larta, bene qe 
Mici te kishte trup plot muskuj. Ndesh- 
jet e para me armikun Mici i pati qysh ne 
moshe te re. Pritat qe u bente turqve dhe 
lufta perkrah malesoreve te tjere kunder 
agresoreve malazeze, qysh ne moshen 16 
vjecare, i dhane Micit mesimet e para 
per luften dhe e veshen ate me trimeri 
edhe me te madhe. Ai burrerohej cdo 
dite dhe perhere e me shume i shtohej 
deshira per te luftuar, perderisa i shihte 
cetat e Sef Koshares tek bredhin neper 
Malesi dhe nuk i linin turqit te endeshin 
lirshem. Ne moshen 19 vjecare, tashme i 
pergatitur me trimeri dhe i ushqyer me 
artin ushtarak popullor, u fut ne cetat e 
komiteve te cilat kryenin sulme kunder 
postave ushtarake turke, ekspeditave te 
ndryshme etj. 




Paqja 



Aktualitet 



Nr.31-32/Qershor'09 



ties per liri 

Ne krye te 3 mije kaloresve nga 
Malesia e Madhe 

Lidhja Shqiptare e Prizrenit, perkrah 
shume trimave qe mblodhi rreth vetes, 
e gjeti Mic Sokolin ne krye te 3.000 
malesoreve, te cilet Micin dhe Ali Ibren 
i kishin zgjedhur si udheheqes. Mic So- 
koli pati nje rol shume te rendesishem ne 
kete organizim mbarekombetar. Ai kishte 
graden e kapedanit (qe eshte e barabarte 
me graden e sotme te gjeneralit) dhe ishte 
ne krye te 3 mije kaloresve nga Malesia 
e Madhe, qe me vone u transformua ne 
Garden e Lidhjes Shqiptare. 

Mic Sokoli ishte pjesemarres ne ng- 
jarjet e 2 shtatorit te vitit 1878, ku u vra 
Mehmet Ali Pasha, i cili kishte ardhur 
per te zbatuar vendimet e Konferences 
se Berlinit. Nder udheheqesit e revokes 
se Gjakoves, ku u vrane qindra luftetare 
nga te dy palet, ishin Sylejman Vokshi, 
Ahmet Koronica, Mic Sokoli, Ali Ibra, Is- 
lam Batusha dhe krere te tjere popullore. 
Keta treguan nivelin e larte te pjekurise 
se tyre politike dhe humanizmin e luftes 
se tyre te drejte, duke flakur ndjenjen 
e hakmarrjes qe mund ta zgjonte ne te 
tilla raste vrasja e nje numri kaq te madh 
shokesh a farefisi (Skender Rizaj - Lidhja 
Shqiptare e Prizrenit 1877-1885, f. 152). 

Mic Sokoli mori pjese ne kitten e 
Nokshiqit me 4 dhjetor te vitit 1879, 
ku forcat shqiptare derrmuan forcat 
malazeze, qe po perpiqeshin te oku- 
ponin Plaven dhe Gucine. Ai u dallua ne 
luftimet qe u zhvilluan tek ura e Lumit 
Lim, ku forcat e Mark Milanit, te zena 
ne kurth, u shpartalluan pothuajse kre- 
jtesisht. Po ashtu, ai ishte pjese e shtabit 
qe formoi Ali Pashe Gucia. Ky shtab beri 
planin operativ te operacionit te gjere te 
forcave te Lidhjes per te mesyre kunder 
forcave malazeze. Sipas ketij plani, sul- 
mi filloi me 7 janar dhe perfundoi me 
8 janar 1880, me shpartallimin e plote 
te forcave malazeze. Ishte pjesemarres 
edhe ne luften per mbrojtjen e Hotit 
dhe te Grudes nga ofensivat malazeze, 
te cilat perfunduan turpshem. Pati nje 
rol te rendesishem ne aksionet ushtarake 
te lidhjes per clirimin e Shkupit (4 janar 
1881), te Prishtines (18 janar 1881), te 
Mitrovices (25 janar 1881) dhe me vone 




te Vuciternes dhe te Gjilanit (Historia 
e Popullit Shqiptar II, f. 175). Kur eks- 
pedita e Dervish Pashes kishte mberritur 
ne Ferizaj dhe po pergatitej te marshonte 
drejt Prizrenit, Qeveria e Perkohshme e 
Lidhjes formoi shtabin e mbrojtjes me 
25 anetare nen udheheqjen e Sulejman 
Vokshit. Pjesetaret e shtabit qe njohim 
jane: Ali Ibra, Mic Sokoli, Binak Alia, 
Sef Kosharja, Halim Efendiu, Zeqiria 
aga, Mullah Hyseni, Mustafa aga, Halil 
efendiu, Xhelil efendiu etj.( Kristo Fra- 
sheri - Lidhja Shqiptare e Prizrenit). 
Per daten e renies se Mic Sokolit jane 2 
deshmi: njera qe thote se Dervish Pasha 
e nisi ekspediten drejt Slivoves me 22 
prill dhe tjetra qe thote se kjo ekspedite 
filloi me 20 prill, ndersa Mici ra po diten 
e fillimit te sulmit. 

Rrjedha e ngjarjeve filloi me marsh- 
imin e njesive te komanduara nga Haxhi 
Osman Pasha drejt Slivoves. Me t'iu 
afruar Slivoves, forcat turke u sulmuan 
befasisht nga luftetaret e Lidhjes dhe 
u detyruan te terhiqen. Pasi bene per- 
pjekjen e dyte dhe serish u zune ngushte, 
forcat turke filluan te rrihnin me artileri 
pozicionet shqiptare. Artileria u bente 
deme te konsiderueshme dhe ne keto 
momente, Mic Sokoli me disa shoke te 
tij lane pozicionet mbrojtese dhe u tur- 
ren ne drejtim te kodres ku ishte vendo- 
sur artileria osmane. Ata kishin per qel- 
lim ta shkaterronin artilerine e armikut 
qe shkaktonte deme ne radhet e forcave 
te qeverise se perkohshme. Te gjithe keta 
luftetare trima u vrane se bashku me 
komandantin e tyre Mic Sokolin, i cili 



ra heroikisht duke i vene gjoksin topit 
armik (Kristo Frasheri - Lidhja Shqip- 
tare e Prizrenit, f. 407). Ndersa rrefimet 
e malesoreve, qe degjohen edhe sot e 
kesaj dite, thuhet se nje i ri nga Bujani, 
qe mbijetoi, tregoi me vone per trimerite 
e Micit dhe te bashkeluftetareve te tij. 

Aty ku e la Mici e vazhdoi nipi i 
tij Tahir Sinani... 

Mici ra heroikisht ne moshen 42 
vjecare, duke lene pas gruan dhe 2 femi- 
je, nje djale dhe nje vajze. Me shume se 
nje shekull me pas, nje nip i tij e vazhdoi 
luften aty ku e la Mici, aty ku e la Lidhja 
Shqiptare. Ai kishte trasheguar nga gjen- 
et e Micit trimerine dhe shkathtesine 
ushtarake. Nipi i Mic Sokolit, Tahir Si- 
nani, ra deshmor duke luftuar ne radhet 
e UQK-se per Bashkim Kombetar. 

Shume ngjarje dhe luftetare te ep- 
okes se Lidhjes Shqiptare te Prizrenit u 
perjetesuan ne epiken historike. Vend te 
rendesishem ne te ze edhe Mic Sokoli, 
prijesi i Krasniqes, biri i Sokol Rames 
nga Malesia e Madhe. Heroizmi i pashoq 
i Micit u kthye ne legjende. Kenget per te 
jehuan neper vite dhe arriten deri te ne. 

Per Mic Sokolin eshte shkruar edhe 
nje roman nga Sylejman Krasniqi, i 
cili ka fituar Qmimin e Republikes per 
letersi ne vitet '70a. 

Shkencetaret e mirefillte duhet te stu- 
diojne dhe te shkruajne me shume per 
jeten dhe vepren e Mic Sokolit. Lufta dhe 
renia e tij heroike jane shembull i rralle qe 
duhet te ndiqet derisa te arrihen qellimet 
e Lidhjes Shqiptare te Prizrenit. ■ 



31 



QePShOP'09/NP. 31-32 



Ku It lire 



PAQJA 



Kritike letrare 





«M 



Flamur MALOKU 



Teksti i vajit 



Trupi fizik i kesaj bote perkujton ash- 
tu permallshem njeriun e dashur, 
te vdekur, me plot shenja te medha 
pikelluese. Pikellimi, i cili behet 
edhe me i forte, shprehet ne dy 
rrafshe: si prind dhe si bashkeshort 

Anton Zako Qajupi do te shk- 
ruaje elegjine e njohur 'Vaje', 
pikerisht ne dhjetevjetorin e 
vdekjes se gruas se tij Evgjen- 
ise (zvicerane). Kjo elegji edhe 
sot lexohet dhe interpretohet 
nga shume studiues te letersise shqipe. 
Esenca e lexueshmerise qendron ne 
vete strukturen e ndertimit, ligjerimit, 
figurshmerise, muzikalitetit, qe ka kjo 
elegji. Keshtu, duke u nisur nga struk- 
tura e ndertimit, elegjia eshte e perbere 
prej kater pjeseve, ku secila pjese dal- 
lon, si per nga metri, rima, ritmi, tema- 
tika. Pjesa e pare dhe e fundit jane ne 
varg 12 rrokesh, me rime te perputhur, 
ndersa pjesa e dyte dhe e trete ne var- 
gun 8 rrokesh, me rime te alternuar. Ne 
te gjitha pjeset e elegjise, ka gjithashtu 
degezime tematike, mirepo varesisht 
degezimeve tematike, keto pjese duhen 
lexuar pa nje shkeputje te kodit tematik. 
E tere kjo mbeshtetet ne faktin se sub- 
jekti, qe nga fillimi e deri ne fund, do 
te rrefeje mallin-dhembjen personale, 
per shkak te gruas se vdekur. Tani trupi 
fizik i kesaj bote perkujton ashtu per- 
mallshem njeriun e dashur, te vdekur, 
me plot shenja te medha pikelluese. 
Pikellimi, i cili behet edhe me i forte, 
shprehet ne dy rrafshe: si prind dhe si 
bashkeshort. Rrafshi prinderor lidhet 
me djalin, qe tani eshte duke e rritur je- 
tim, pa nene, i cili quhet Stefan. Kjo e rrit 
edhe me shume dramatiken jetesore te 
subjektit. Ndersa, rrafshi bashkeshortor 
shoqerohet me vetmine, dhembjen: 

E ke lene foshnjen, tani u be burre, 

Sarritje ta rritje, s'te ka pare kurrel 

Per ty shume here coc do te me thote, 

Po smund fi pergjigjem, se me mbytin lotel 

Shihet se malli, dhembja, jane te pa- 



shoqe kur humb njeriu i dashur, mirepo 
mungesa e njeriut, dhe zbrazetira e 
krijuar, duhet te tejkalohet, pavaresisht 
dhembjes. Nje gje e tille behet para- 
lajmeruese edhe nga paraqitja e figures 
se Zotit, me te cilin zhvillon dialog sub- 
jekti ligjerues: 

Pse s'kuvendon mire, more punebardhe 

Cili vdiq njehere dhe prape ka ardhe? 

GjitH humbasin gruan, meme e babane 

Po ata qe mbeten si ti nuk qane: 

Keto vargje tekstore ngrihen si gjy- 
kim jetesor, te cilat ne ide kerkojne 
pajtueshmerine me fatin individual. 
Mirepo, varesisht nga ky dialog, dhembja 
personale qe behet shume me e forte e 
kalon edhe konventen emocionale, duke 
ardhur deri te rebelimi individual: "Tani 
rroje pa shprese, andaj sdua te rroje". Per- 
dorimi i ligjerimit tejet retorik, krijon 
revolten subjektive, e cila vjen si shkas i 
dhembjes-humbjes se njeriut te dashur. 

Pikellimi 

Forma e te shprehurit, me nje gjen- 
dje tragjike, do te vendoset ne pjesen e 
dyte, ku trajtohet e ndodhura jetesore, 
pra shpaloset dhembja per gruan e 
semure. Ne kete pjese, teksti behet me 
shume dhembje, njeheresh duke zber- 
thyer edhe permasen tragjike/ jetesore. 
Tragjikja shpirterore fuqizohet edhe me 
shume, kur autori perkujtimin e kthen ne 
perjetim (Kujtim M. Shala). Perkujtimi 
me kete rast behet permallshem dhe jepet 
permes pikellimit. Mirepo, teksti behet 
me shume trishtues/mallengjyes, kur 
paraqitet figura e gruas. Ne kete menyre, 
filozofia e dialogut eshte teper shqete- 
suese edhe per vete lexuesit e tekstit: 

Perendi, leme te gjalle. 
Po lutete mem' e mjere, 
Te mund te rrite kete djale 
S'ka nje jave qe ka lere. 
Kush do ta marr ta rrise ? 
Jetim qysh do te rroje? 

Pyetjet e parashtruara, shkallezojne 
dhembjen dhe e rrisin rrafshin emocio- 
nal te tekstit. Mirepo, vargjet qe do te 
vijne zberthejne idene se njeriu ne kete 



bote eshte vetem kalimtar dhe asgje me 
shume. Nje gje e tille shprehet edhe ne 
vete tekstin, perkatesisht ne pjesen e trete: 

Bote moj bote epabese 

Nuk ke gje te vertete 

Njeriu po te vdese 

Dhe nuk vjen me nejete. 

Kurse ne vijimesi, ne shtresen e tek- 
stit, do te paraqiten trazimet shpirterore 
te perjetimeve, ku jeta-vdekja e funk- 
sionalizojne edhe me shume gjendjen e 
trazuar shpirterore. Edhe pse ketu kemi 
nje perzierje te perjetimeve, teksti rri 
tek statusi autorial, ndersa vdekja-jeta 
behen porosi universale, duke mos 
qendruar vetem perbrenda konventes 
personale. I gjithe ky universalizim def- 
ton simboliken e idese. Por, dhembja- 
deshperimi mbesin prape autoriale si: 

Kujto djalerine nje engjell nje nate 
Yiku neper duar dhe te la me djale. 

Andaj, kjo elegji permban brenda 
vetes nje deshperim dhe nje vuajtje, 
qe vijne si shkas i njeriut te humbur, 
ku subjekti e perkujton-perjeton per- 
mallshem-pikellueshem. Nje rendesi te 
vecante te ky tekst eshte muzikaliteti, 
qe A. Z. Qajupi (1902) e ka shkruar me 
mjaft mjeshteri ne permbledhjen po- 
etike "Baba Tomori". ■ 




32 



Kulture 



Nr.31-32/Qershor'09 



Lajme nga kultura 

Mbahet tryeza shkencore "Letersia 
jone per femije dhe kritika letrare" 



;•, •-*.. *-. • 


TT 




MSI t r5^5Vj 


* * ' ^ * - 












1 


V' ^ 


* 





, ' arvani i shkrimtareve per femije "Agim Deva", ne 
kuader te aktiviteteve qe eshte duke zhvilluar ne mje- 
dis te ndryshme te Kosoves, ne edicionin e tij te X-te, 
ka mbajtur ne Fakultetin e Filologjise, ne Prishtine, 
tryezen shkencore: "Letersia jone per femije dhe kritika le- 
trare". Duke vecuar rendesine e shkrimeve kritike per letersine 
tone per femije, studiuesit pjesemarres ne kete tryeze, thek- 
suan nevojen e vleresimit dhe te sistemimit te kesaj letersie 
ne kuader te vlerave te pergjithshme te letersise sone. Ud- 
heheqesi i Karvanit te shkrimtareve per femije "Agim Deva", 
poeti Xhevat Syla theksoi se letersia jone per femije qe nga 
Konstandin Kristoforidhi e deri me sot ka njohur emra te 
respektuar te letrave, andaj, sipas tij, ekzistojne mjaft ceshtje 
qe jane shume provokative per kete letersi. Nderkaq, studi- 
uesi i letersise Flamur Maloku, theksoi se letersia per femije 
ne Kosove identifikohet me autoret e saj, ne poezi e ne kri- 
tike, duke u identifikuar me autore, ajo njeh edhe modelet e 
vecanta diskursive. Ndersa ne vazhden e tryezes jane paraqitur 
me kumtesa gjithashtu edhe poet si Ibrahim Kadriu, Gani 
XhafollL Arif DemollL Faik Shkodra, Pandeli Koci e te tiere. 



Mbi 100 botues ne Panainn e libnt 
"Prishtina 2009" 

e Pallatin e Rinise eshte mbajtur Edicioni i Xl-te i Pa- 
nairit te librit "Prishtina 2009", ne te cilin kane marre 
pjese mbi 100 botues nga te gjitha trevat ku botohet dhe 
publikohet libri shqip. Po ashtu, ne kete edicion botimet 
e tyre i kane ekspozuar edhe shtepite me prestigjioze te botes, 
si "MacMillan", "Ekspress Publishing", permes perfaqesuesve 
te tyre. Ne hapjen e panairit kane marre pjese drejtuesit me te 
larte te institucioneve te Kosoves, ku vete presidenti i Repub- 
likes se Kosoves Fatmir Sejdiu, e shpalli te hapur panairin. Me 
kete rast, ai theksoi se ky panair eshte nje ngjarje e shenuar per 
librin dhe kulturen tone ne pergjithesi duke shtuar se ka marre 
me kenaqesi ftesen nga kryesia e Shoqates per te marre pjese 
ne hapjen e panairit, duke pasur ne kujtese se shume emra te 
njohur te kultures sone kane kaluar ne dyert e ketij panairi. 
"Po permend vetem dy emrat me te vecante te kultures sone: 



hapin kete panair, ndersa ne kemi fatin te jemi bashkekohes 
te tyre" - ka thene presidenti Sejdiu, duke pergezuar botuesit 
dhe krijuesit per punen e bere qe libri shqip te jete ne duart e 
lexuesve, me tituj te rinj nga fusha te ndryshme te dijes. Kry- 
etari i Shoqates se Botuesve te Kosoves, Nazmi Rrahmani, ka 
thene se ky panair, qe tubon pjesen me te madhe te botuesve 
te librit shqip, eshte edhe nje rast i mire qe libri te jete me afer 
lexuesit. "Ky panair do te jete rast i mire edhe per shenimin e 
pervjetoreve te rendesishme te autoreve te njohur, me botimin 
veprave te tyre dhe me aktivitete te tjera" - theksoi Rrahmani. 
Edicioni i sivjetme i Panairit eshte mbeshtetur nga Ministria 
e Kultures me nje shume prej 3.500 euro, shume e cila do te 



Permtiti: Esat Vatovci 



Promovime librash 



Liber me sistem te 
vecante 



M~~ % 5 qershor 2009, ne kuader 
te Panairit te Librit qe eshte 
mbajtur ne Prishtine, eshte 
promovuar libri poetik c Lule 
ajrf i autores tashme te njohur Hasije 
Selishta-Kryeziut. Ne promovim, 
per vlerat e librit poetik ka folur kri- 
tiku dhe studiuesi i letersise Flamur 
Maloku, i cili ka thene se poezia e ketij 
libri formulohet duke krijuar nje sistem te vecante ligjerimi. Sipas tij, 
struktura e tekstit analizohet nepermjet esencave diskursive shen- 
juese te cilat reflektohen ne kete poezi. Variantet e shumta personale 
shtresojne tema te cilat ne poezine e Hasije Selishtes-Kryeziut arti- 
kulohen nga nje gjendje shpirterore me perplot emocione - eshte 
shprehur Maloku. Per poezine e Hasije Selishtes-Kryeziut ka folur, 
gjithashtu, edhe poeti Raif Gashi, i cili ka theksuar se nje lexues i 
vemendshem, duke lexuar poezine e kesaj autoreje, do te hase nje 
stil krejt te vecante dhe origjinal. Poezia e Hasije Selishtes-Kryeziut, 
ka vleren e vertete te afirmimit dhe te ruajtjes se identitetit - eshte 




shprehur Gashi. Ne fund te promovimit, te pranishmit i ka per 
shendetur autorja Selishta, e cila i falenderoi te gjithe ata qe kane 
kontribuar ne daljen ne drite te ketij libri 



Libri "Semundja misterioze" i 
historianit suedez Joran Vasenius 



e 6 qershor, ne Biblioteken Kombetare dhe Universitare te 
Kosoves, eshte bere promovimi i librit "Semundja misteri 
oze", i historianit suedez, Joran Vasenius. Libri "Semundja 
misterioze", sjell fakte te argumentuara per historine e 
dhimbshme te vitit 1990, kur ne menyre misterioze u helmuan 
7500 nxenes shqiptare, ne shkolla te ndryshme te Kosoves. Permes 
ketij libri, historiani Vasenius sjell fakte te shumta dhe deshmi te 
atyre qe e perjetuan kete drejtpersedrejti, si dhe deklarata te insti- 
tucioneve prestigjioze qe u moren me zbardhjen e ketij misteri. Te 
dhenat ne librin e tij, Vasenius i mbeshtet edhe ne dokumentet 
e OKB-se, te cilat i mori ne Gjeneve lidhur me zbardhjen e kesaj 
historic Duke pershendetur te pranishmit, historiani Vaseius ka 
thene se Kosova duhet te vazhdoje te mbledhe deshmi rreth kesaj 
ngjarjeje e cila nuk duhet harruar. 

Pergatiti: Jeton Isufi 



33 



Qershor'09/Nr. 31-32 



Kulture 



Paqja 



Opinion 



Panairi, sfida dhe suksesi 




Fitim VELIU 



Sivjet, panairi i librit "Prishtina 
2009" eshte konsideruar si me i 
suksesshmi nga te gjitha panairet 
e viteve te kaluara, perkunder disa 
sfidave qe po e percjellin kete pa- 
nair gjate cdo viti si: mungesa e 
hapesires per te ekspozuar librat e tyre ne 
raport me kerkesat e bleresve, pastertia jo 
ne nivelin e duhur etj. Edhe sivjet, shume 
shtepi botuese nga vendi dhe rajoni kishin 
mesyre ne Prishtine ne Panairin e Librit 
qe te ekspozonin librat e rinj para lexuesve 
kosovare, mergimtare, atyre te rajonit e 
me gjere. Botuesit jane shprehur se ishin 
perpjekur te harmonizonin interesat e 
tyre dhe te lexuesve qe cmimet e librave 
te ishin me te volitshme. Por dashamiret 
e librit jane shprehur se cmimet nuk kane 
qene edhe aq te arsyeshme, duke pasur 
parasysh gjendjen ekonomike ne vend. 
Por, kesaj radhe panairi kishte disa risi te 
cilat nuk i kishte vitin e kaluar. Sivjet para 
lexuesve u ekspozuan shume tituj te rinj 
te zhanreve dhe tematikave te ndryshme, 
te cilat i kishin sjelle shtepite botuese te 
rajonit. Brenda panairit ishte nje atmos- 
fere plot njerez, te cilet i mbushnin qeset 
e tyre me libra dhe tituj te rinj dhe per 
librat qe iu pelqenin nuk pyetnin shume 
per cmimin. Lexuesit ishin te kategorive 
te ndryshme, por dallonte sidomos intere- 
simi i te rinjve, i nxenesve, studenteve, te 
cilet ishin versulur mbi libra per te sigu- 
ruar secili titullin e librit te deshiruar. Nje 
nga shtepite botuese te rajonit, Logos- A, 
nga Shkupi edhe sivjet, sikurse edhe gjate 
viteve te kaluara, kishte sjelle risi ne disa 
nga tituj t mjaft atraktive dhe te kerkuar 
per lexuesit e te gjitha kategorive. Titujt 
ishin te zhanreve te ndryshme si: letersi 
per femije, lektyra shkollore, etj. Nder lek- 
tyrat me te shitura te kesaj shtepie botuese 
jane: "Picimuli dhe Pinokio", kurse libri 
me i kerkuar per te rinjte ishte: "Koke 
me koke me te rinjte", nje liber i trajtuar 
nga aspekti i psikologjise se suksesit. Ne 
te perfshihen disa faktore qe e pengojne 
formimin e te riut nga aspekti moral e 

34 



Sivjet, para lexuesve, u ekspozuan shume tituj te rinj te zhanreve dhe 
tematikave te ndryshme, te cilat i kishin sjelle shtepite botuese te rajonit 



intelektual, si: identifikimi i shokut te 
keq, stresi, mossuksesi, veset e lindura 
dhe ato te trasheguara, pra, ky liber eshte 
nje oferte e shkelqyer per tejkalimin e tyre. 
Libri me i shitur i zhanrit teologjik dhe, 
po ashtu, me i kerkuari ishte: "Fuqia e be- 
simit persosmeri e shpirtit". Perfaqesuesi 
i shtepise botuese Logos-A, nga Shkupi, 
Nuredin Ahmeti, theksoi se: "Ne kete pa- 
nair, ne, si shtepi botuese, jemi mjaft te 
kenaqur, per faktin se shume nga titujt te 
cilet i kemi sjelle ketu nuk kane mbetur 
me asnje, gje qe na shtyn te mendojme 
menjehere per ribotimin e tyre brenda 
nje kohe mjaft te shkurter". Ne, po ashtu, 
deshem te dime per lexuesit tane se cilet 
nga titujt ishin me te kerkuar. Perfaqesuesi 
i Logosit- A u shpreh: "Per sa u perket li- 
brave me te shitur dhe me te kerkuar, do t'i 
kisha ndare sipas zhanrit dhe tematikes". 

Librat me te kerkuar 

Libri me i kerkuar ne fushen e stu- 
dimeve te kulturave dhe civilizimeve ka 
qene Libri i Hantingtonit "Perleshja e 
Civilizimeve" dhe libri i studiuesit dhe 
publicistit Dr. Milazim Krasniqit "Dhu- 
na dhe qyteterimi perendimor", (Islami 
si fillim i historise). Libri Dhuna dhe 
qyteterimi perendimor eshte i strukturuar 
perbrenda ne disa kapituj te cilet flasin per 
oferten e Islamit si projekt global per tere 
njerezimin, pra, bashkimin e dy civilizi- 
meve nen pranimin e Islamit si fe qiellore 
per tere njerezimin, duke mos i mohuar 




te arriturat e Perendimit ne aspektin e 
shkences dhe teknologjise. Pra, studiuesi 
argumenton faktin se kjo mund te arri- 
het nese bota eshte e gatshme ta pranoje 
oferten e Islamit si sistem universal dhe 
kjo mund te arrihet duke identifikuar 
gabimet historike, deformimet morale e 
shpirterore dhe duke u distancuar nga to. 
Ky liber, po ashtu, hedh drite mbi artin 
e antikitetit si prodhim dhe gjenerator i 
dhunes. Ketu kerkohet nje rrjet kuptimi 
dhe komunikimi i artit nga antikiteti e 
deri ne kohen moderne, per te prod- 
huar edhe deformimet historike permes 
figurave religjioze si p sh. Jezusin (Isen 
a. s.). Nje kapitull tjeter, mjaft teorizues 
e argumentues nga studiuesi Milazim 
Krasniqi, eshte demantimi i fakteve te 
Shoqates se Psikologeve Gjermane, te 
cilet dhunen e shohin si pjese te brend- 
shme te qyteterimit te orientuar drejt suk- 
sesit, gjithmone duke ju referuar gabimit, 
mekatit te trasheguar. Deargumentimi i 
ketij fakti nga studiuesi Milazim Kras- 
niqi eshte fakti se dhuna buron nga jashte 
individit, sepse Zoti e ka lene njeriun te 
lire ne veprimet e tij, duke i treguar se 
cila eshte rruga e suksesit dhe e shpeti- 
mit. Andaj veprimi i tij bart edhe pasojat, 
qofshin ato pozitive apo negative. Nga ky 
studiues ka qene i kerkuar edhe libri "Fijet 
e shpirtit", nje metafore e dy popujve te 
ndare padrejtesisht, kurse libri "E verteta e 
Islamit nder shqiptare", kesaj radhe mun- 
gonte per shkak se ky liber ishte shitur 
me heret dhe shpresojme se ribotimi i 
tij do te ndodhe ne nje te ardhme shume 
te afert. Sukses i pare i ketij panairi eshte 
ngritja e vetedijes se leximi eshte domos- 
doshmeri jetesore, andaj ngritja e leximit 
eshte evidente. Suksesi i dyte eshte nxjerra 
e titujve te rinj nen prizmin bashkekohor 
dhe per problemet bashkekohore. Dhe si 
sukses i trete konsiderohet fakti se lex- 
uesi nuk blen me libra dogmatike dhe te 
padobishem, libra fallsifikativ, por tani 
bleresi - lexuesi pyet per brendine e tij, 
pa dashur ta shohe jashtesine e tij. Leximi 
eshte ushqim shpirteror dhe kesaj radhe 
ky ushqim u konsumua me efikasitet ne 
Panairin e suksesit dhe te tradites. ■ 



Paqja 



Kulture 



Nr.31-32/Qershor'09 



Recension 

"Libri i Gjenerates" - monografi per gjeneraten e dyte te Deges se Gazetarise se UP-se, botoi Universiteti 
i Prishtines, 2009 




Karakteristike e "Librit te 
Gjenerates", te autorit Demir 
Reshiti, eshte ne menyre te 
vecante gershetimi i element- 
eve te zhanrit te monografise 
me elemente artistike. 
Ndonese sjell informacionet 
themelore per Degen e Gazetarise, si 
numrin e studenteve, te mesimdhe- 
nesve, aktivitetet etj., duke e plotesuar 
kesisoj anen monografike, "Libri i 
Gjenerates" i tejkalon kornizat e nje 
monografie te thj eshte ose nje albumi 
per ndonje nga gjeneratat e shumta te 
cilat kane kaluar neper Universitetin 
e Prishtines. Kjo eshte edhe poenta e 
ketij libri. Elementet qe e plotesojne 
anen artistike te librit jane pikerisht 
pershkrimet qe autori ua ben kolegeve 
te tij te gjenerates, duke u dhene epitete 
te ndryshme, jo rralle edhe me nje doze 
humori. 

Duke qene me i moshuari i gjener- 
ates, e besa edhe se nje pjese e profe- 
soreve te tij, Demiri filloi te shihej nga 
studentet e tjere si nje "profesor ne hije". 
Epitetet qe ai u jep kolegeve jane te 
shumta dhe te ndryshme, si per shem- 
bull: profesori i ardhshem, ambasadori i 
ardhshem, ylli i Bregasit, deshtaku, alter- 
nativisti, cigaromani, asistentja, sugar i i 
gjenerates etj. 

Nje vend te rendesishem zene edhe 
karakterizimet qe iu ben studenteve, si: 
studentja e martuar me profesor, presi- 
dent) a e pare e gjenerates, sekretarja 
personale e Barak Obames, valltarja 
simpatike e grupit, kryetarja e ardhshme 
e shtetit etj. 

Nder pershkrimet qe hasen jane 
edhe ato rreth hobeve qe kane studentet, 
sic jane: syshkruara qe e ka hobi qeshjen, 
goca qe urren thashethemet, balerina 
vetullshpuar qe e ka cmendur Armage- 
donin, dembelja e dashuruar me Ade- 
lina Ismailin, etj. 



Nje pjese tjeter e pershkrimeve kane 
te bejne me punen, deshirat dhe endrrat 
e studenteve, si p.sh dikush: e kalon ko- 
hen e lire duke shikuar TV, enderron 
te jete menaxher futbolli, deshiron te 
udhetoje ne vende te bukura, enderron 
nje udhetim ne planetin mars, ender- 
ron t'i lindin 2 djem binjake, enderron 
te behet pilot i aeroplaneve ushtarake, 
urren armiqte e Shqiperise natyrale, ur- 
ren strukturat paralele, urren ndertimet 
ilegale etj. 

Ne monografine e Demir Reshitit ka 
edhe studente te atille qe jane te lindur 
"n hava", por me vendbanim ne autobus. 

Tri sfidat... 

"Libri i Gjenerates" para se gjithash 
mund te lexohet edhe si nje sfide e 
trefishte. 

Sfida epare i atribuohet vete autorit, 
i cili me percaktimin per shkrimin e nje 
monografie per gjeneraten, ka rrezikuar 
te bjere ne deskriptivizem te nivelit el- 
ementar. Mirepo, konsideroj se ai e ka 
tejkaluar me sukses kete sfide. 

Sfida e dyte iu atribuohet studenteve, 
te cileve ne pak rreshta iu eshte kerkuar 
te pershkruajne vetveten. E, sic dihet, 
pikerisht pershkrimi i vetvetes paraqet 
nje nder rreziqet e medha te renies 



ne deklarativizem. Por, me talentin e 
tyre per humor dhe me perpunimin e 
pershkrimeve nga autori i librit, edhe 
studentet konsideroj se kane arritur ta 
tejkalojne sfiden e tyre. 

Sfida e trete nderkaq iu atribuohet 
mesimdhenesve te gjenerates, per te cilet 
kam dyshime nese e kane tejkaluar apo 
jo sfiden qe iu eshte bere. Kerkesa per 
te bere nje vleresim per gjeneraten te 
nxjerr ne udhekryq. Natyra e kerkeses, 
sipas nje rregulli te pashkruar, eshte 
e atille qe kerkon vleresim pozitiv. 
Mirepo, sipas nje rregulli tjeter, po ashtu 
te pashkruar, e verteta duhet thene troc, 
pavaresisht vendit a kohes, apo kerkeses. 
Ne rastin e dhenies se mendimit per 
gjeneraten e dyte te gazetarise, shumica 
e mesimdhenesve kane dhene vleresime 
pozitive, edhe pse privatisht mund te 
mos mendojne keshtu, ndersa hetohen 
edhe tendencat per t'iu shmangur ob- 
jektit konkret. 

Vleresimet jane te llojllojshme, 
shpesh hasen madje vleresime ne super- 
lativ. Ka te atille qe konsiderojne se "kjo 
gjenerate do te sjelle nje imazh post- 
modern ne mediet shqiptare", apo se "do 
te jete kulture dhe model per gjeneratat 
qe do te vijne pas". Disa e konsiderojne 
"privilegj per cdo mesimdhenes qe te 

■ 




Qershor'09/Nr. 31-32 



Opinion 



Paqja 



DEMIH HErHm 



LEBRI I QlENERATlS 

SkMfM(d^( fefNtf f*H(Jrtt( l»UMI 



! 



Poez i 

Toka pa diagnoze 



punoje me keta studente", ndersa disa 
pohojne se "do t'iu mbeten ne kujtese 
si nje brez i perkushtuar ne studime". 
Nje tjeter mendon se "nga kjo gjenerate 
do te dalin emra te njohur te gazetarise 
shqiptare". 

Disa te tjere perpiqen t'i shmangen 
vleresimeve te drejtperdrejta per gjener- 
aten, duke bere vleresime te pergjithesu- 
ara, si "gjenerate me ambicie te medha", 
apo "gjenerate me afinitet me te thek- 
suar ne identifikimin e problemeve" etj. 
Madje, ka edhe te atille qe nuk flasin 
fare per gjeneraten, duke bere vleresime 
te tilla si "^do brez e ka shenjen e vet te 
edukimit". 

Krahas ketyre ka edhe vleresime qe 
mund te lexohen si negative, ndonese 
autoret e tyre kane bere perpjekje qe 
vertet te thone di^ka per kete gjenerate, 
duke qene te drejtperdrejte dhe te sin- 
qerte. Perseritja ne kete kontekst e fjales 
se urte, se "nje kirurg i keq e mbyt nje 
njeri, ndersa nje gazetar i keq e helmon 
nje komb", ndonese ne lexim te pare 
mund te zgjoje asociacione negative, 
ne esence ajo ka qellim pozitiv, dhe si e 
tille duhet edhe te lexohet, si nje thirrje 
per vetedijesim rreth peshes qe ka fjala 
e shkruar. 

Po ashtu, edhe vleresimi se "kjo 
gjenerate paraqet nje paradoks te llojit 
te ve^ante ', ka kete qellim dhe mund te 
lexohet si nje thirrje per ta pare realitetin 
me sy ashtu si eshte, apo si nje sfide per 
t'i emertuar gjerat me emrin e tyre te 
vertete, qe eshte edhe njeri nder standar- 
det themelore te gazetarise profesionale. 

Kesisoj, monografia e Demir Reshitit 
per gjeneraten e dyte te gazetarise, ia 
vlen te lexohet, qofte per studentet, 
qofte per mesimdhenesit, qofte per 
vete autorin, duke qene njeheresh vlere 
gazetareske, por edhe veper arti. ■ 

36 



Rrahim M. SADIKU 
FALI SYTE 

Atebotejo te larget zemerime akorduat 
duke mbyllur syte me vitet e ikura, 
e une per pakez pesova nga buzeqeshjet 
e shpirtit 

e dot shpresat sifika. 

Ju te molisur nga barra djallezore 
e mosha e pertypur si plakat me nje dhembe 
me cka fju bindi - kur as vetvetes si besoni 
se dy milion vargje i kam. 

Neper gishtat tuaj qindra vargje hije s mbeten 
harruat per vete se kush jeni e kend e 
keni perpara 

dridhjet ne zemer e vargjet u benegjethe 
bota e marre lara-lara. 

Mesjush njeshpirt i madh mbetsall of shame 
leshoj si ti celen mijera plage 
prej nga u hodhet e muret, mekate me vale 
se largu me keni lage. 

Shperblime per te vdekur e hijet e tyre 
symbyllur u kollitet si krimba neflete 
a shihni, a e njihni f eshte e bukura ne vargje 
dju te pashpirt e jete. 

ODISENE NE KRAHE KOHE 

Fluturimthi me nisje tej frymemarrjes 
zeri i cjerre bulon si ne ndonje humnere 
kafsho bishtin egjarpritpo deshe kalimthi 
e bardha ste vjen shpesh ne dor'e 

fyrresh para pasqyres thuajse ssheh 
me syte e vetmise duke pertypur faje 
fjalet nuk ruajnepeshe qe tigjithe i mbush 
a e dine qe ska vend - sonteper vaje 

Akrepat e ores zene si per hijet 
qe drite thyejne ne nofulla duke dridh 
merripo deshe me vete ne vorbullen efatit 
e mos humb kohe nepasqyre 

Me hirin ejetes ruhen ne qivur 
ashtiyt e vargu qe pikon jete neper hene 
serish kendellesh neshkendija tretur oxhakut 
nukje ipa kenge. 

Odisene ne krahe kohe 

e ruajne ata qe nen cati krahe leshojne 

pika e shiut se lagfytyren e mizes 

e memecet veten e kafshojne. 



TOKA PA DIAGNOZE 

Mefener do ecur nepike te dites 
bukuri te rreme te shoh e te degjoj 
buzeqeshjet me dalin si ne enderr lemeri 
per kete ne heshtje vetes i tregoj. 

Kam ecur mija km. si kam mundur 
po lisa mali te tille e tesemure kurres kam pare 
ne mjegulla kohe atebote hyra disi i vetmuar 
zog i strukur ne kala. 

Shoh cdo kohe se si rrjedhin lumenjteemekateve 
net te tera ketu duke ndenjur njerezitpagjume 
Q'djallezi as Sodoma sju gjenfijet 

te nesermen qepohen nepune. 

Vasha e gra te reja mbarsen si mizat 
te dashurit e vet i kane salle si lule ne kapele 
Kete semundje ska bare qeju shewn; 
ne shpirt e ruajne rrenje thelle. 

Po semundjen e tokes e kane njerezit siper 
mekate sifije bari cep, cep e kane mbush 
botes nuk i duhen njerez te tille 

me bisht i bien vetes negushe. 

GJITHCKA ESHTE 
KALLKAN NE VETE 

Hyri ne bregore te sheh cka ka 
mori ne thua negurin e shpuar 
dhembje e hiret vec me pare 
plage mbi plage epaluar. 

Si te dilet nga kjo shkretine epaane 
shume fosile e ca eshtra te verdhe 
kohe e gurit shume vegla tej shpelle 
syri i verbet do pranvere. 

Merrfryme thelle o shpirti i bardhe 
negjuhe dheu-gjakun se tere 
buze te zbehura egojepa dhembe 
ze ejjale si ne ere. 

Sjell mendim e perhere kokerenda 
enderr e hershme per kallkan 
me thuaj jete...Foli ne heshtje 
peshen efatit kush e mban. 

Leshua nje shtegu ku do te dilet 
ne dileme ky udhetim i gjate 
me rrobe te shqyera arnuar qe moti 
mall per zjarr mall per flake. 

Po ky hi nefund te murit 
paska pasur ndonje hije oxhaku 
shpresa tretet thone efundit 

shpirti zvarre nepike tegjakut. 



Paqja 



Mjekesi 



Nr.31-32/Qershor09 




Shumica e njerezve, ne periudha 
te caktuara te jetes se tyre, 
ankohen nga dhembja e kokes. 
Shkaqet e kesaj dhembjeje jane 
nga me te ndryshme. Nder ta 
mund te permendim faktoret 
e brendshem qe jane fiziologjike dhe 
faktoret e jashtem natyrore qe jane: te 
nxehtit, te ftohtit apo era. 

Jo te gjitha dhembjet e kokes jane 
njesoj. Nje semundje mjaft e shpeshte 
qe ka shenje karakteristike dhembjen e 
kokes eshte edhe migrena. 

(ka eshte migrena? 

Migrena eshte forme e vecante dhe 
shume e rende e dhembjes se kokes. 
Karakteristike tek kjo semundje eshte 
se dhembja eshte e lokalizuar ne njeren 
ane te kokes. Dhembja e kokes tek disa 
njerez mund te paraqitet ne periudha 
te caktuara te jetes, e te disa te tjere 
gjate tere jetes. Mund te shfaqet ne cdo 
moshe, por me se tepermi paraqitet ne 
mes moshave 10-40 vjec dhe zvogelohet 
pas moshes 50 vjecare. 

Simptomat karakteristike te 
migrenes 

Dhembja fillon ne nje zone te cak- 
tuar te kokes dhe me pas perhapet duke 
u shtuar per disa ore dhe me pas gradu- 
alists zvogelohet, por ajo ndonjehere 
mund te zgjate edhe 24 ore, madje ne disa 
raste mund te zgjase edhe disa dite. Po 
ashtu, mund te jete e shoqeruar edhe me 
simptoma te tjere si: bllokim hundesh, 

te vjella, ndjeshmeri ndaj drites, zerave M*** * prOVOkOjne 

dhe ndaj aromave, kembet dhe duart /\ Shfaqjen e migrenes 

ndihen te djersitura e te ftohta. / Fres-^\ Dieta- Gjate ekzaminimit te 

ckb»^. M L.».X, / kimi i \ migrenes, pa dyshim, nje rol 
Shkaqet e migrenes / kQk ^ s me V t g rendesishem luan 

Shkaqet qe 90- / u je te ftohte, si \ ushqimi, mirepo 
jne ne shfaqjen e / dhe V Q nJa e herepa- \ nuk Ssht e e 

shershme e kompresave V on ! os " 
me uje te ftohte, e doshme 




ne percaktimin e migrenes eshte ndry- 
shimi i rrjedhes se gjakut ne tru. Ndry- 
shimet ne enet e gjakut karakterizohen 
me spazme (ngushtim) te eneve te 
gjakut qe furnizojne trurin 
me gjak. Ngushtimi i ke 
tyre arterieve shkakton 
zvogelimin e rrjedhjes / 

•• • 1 + -ju i • / se kokes 

se gjakut si dhe turniz- 
imin e dobet te trurit 
me oksigjen, mirepo 
me vone disa arterie 
te trurit zgjerohen per 
te perballur nevojat e 
trurit per energji dhe 
piker isht ky zgjerim i arter 
ieve shkakton dhimbjen e kokes. 




migrenes ende 
nuk jane te njo- 

hura. Megjithate, \ W ^.Y ^ . , . LW I , I ,LV ^ , v / mbajtjaenje 

shkencetaretmendojne \zvogelOjne dhem-/ diete £ 
se shkaktohet nga prob- \t)J en B VTWgre-X thelle por 
leme kimike dhe elektrike qe ^v ^eS. / gjithsesi eshte 
ndodhin ne disa pjese te trurit. ^y / me se e domosdoshme 

Element shume i rendesishem \ / zvogelimi i atyre ushqimeve 



Nese keni 

dhembje 

koke gdo 

dite ajo 




qe mendohet qe provokojne migrenen, 
si: alkooli (birra, vera e kuqe dhe pijet 
e forta alkoolike); qumeshti, kosi dhe 
sidomos djathi i vjeter; ushqimet 
me monosodium glutamat 
qe gjendet ne ushqimet 
kineze, pikante apo ne 
mishrat e perpunuar; 
kafeina (ne kafe caj, 
^okollate); ne ush- 
qimet e konservuara 
(turshite, konservat e 
peshkut); ne agrumet 
(portokajte, limonet); se 
fundi ne ushqimet e shpe- 
jta (sandvic, hotdog), etj. 
Gjumi - Eshte e rende- 
sishme qe te respektohet nje regjim ditor 
duke iu permbajtur nje orari per gjume, 
nga se mungesa ose teprica e gjumit con 
ne shfaqjen e migrenes. 

Hormonet - Rreth 75% e njerezve 
qe vuajne nga migrena jane 
femra, ne te cilat shfaqet mi- 
grena menstruale qe zhduket 
gjate shtatzenise. Kjo nuk eshte e 
njejte ne te gjitha pacientet, pasi 
ka gra, ku migrena zhvillohet gjate 
shtatzenise, kurse ne disa 
te tjera pas menopauzes. 
Statistikat tregojne se per- 
dorimi i kontraceptiveve orale 
con ne thellimin e simptomave te 

37 



Qershor'09/Nr. 31-32 



Mjekesi / Portret 



Paqja 




■jane 



migrenes. Nga 
kjoshihetsehor- 
monet luajne nje 
rol ky^, apo jane 
nje nder faktoret e 
shumte qe ndikon ne 
paraqitjen e migrenes. 

Stresi dhe ankthi 
nder faktoret qe ndikojne negativ- 
isht ne shendetin e njeriut. Si ne $do se- 
mundje tjeter, po ashtu, edhe te migrena 
jane dy faktore qe luajne nje rol negativ. 
Per kete ju nevojitet qe te gjeni pak kohe 
te lire ku mund te relaksoheni, duke i 
harruar problemet e perditshmerise. 

Faktoret rrethues - Ketu perfshihen 
ndryshimet e motit dhe te temperatures, 
drita ndri^uese dhe fluoreshente, ekrani i 
kompjuterit, aromat e forta, si dhe lartesite. 

Llojet e migrenes 

Ekzistojne dy lloje (tipa) te migrenes: 
migrena e thjeshte dhe ajo klasike. 

Migrena e thjeshte: Tek ky lloj futen 
rreth 75 % e te semureve. Te vjellat jane 
me te pakta. Dhimbjet nuk shoqerohen 
me AURA (vegime vizuale para fillimit 
te dhimbjeve). Mund te shfaqet ne nje 
apo ndonjehere ne te dy anet e kokes. 

Migrena klasike: Ne kete lloj ka 
aura (vegime vizuale para fillimit te 
dhimbjeve). Kohezgjatja e atakut zgjat 
2-6 ore. Shoqerohet me te vjella dhe ka 
defekt ne shikim. Ka nje boshllek ne 
fushen e shikimit. Karakteristike eshte 
ngase ndodh ne njeren ane te kokes. 

Dhimbjet e migrenes mund te vijne nje 
here ne muaj apo ne jave, apo mund te mos 
vijne per nje kohe te gjate, por ajo qe dihet 



mire eshte qe nese 

ndodh cdo dite ajo 

nuk eshte migrene. 

Zakonisht personi 

kerkon nje vend te 

qete dhe pas atakut te 

migrenes e ndjen veten 

mjaft te lodhur. 

Mjekimi 

Mjekimi i dhembjeve te kokes, qe 
shkaktohen nga migrena, mund ta lehte- 
soje dhembjen dhe simptomat e sulmit te 
migrenes dhe te parandaloje sulmet e ar- 
dhshme te migrenes. Trajtimi i migrenes 
mund te jete parandalues ose mjekues. 

Ne ditet e sotme, perve^ ila^eve 
antimigrene (Sandomigran, Avami- 
gran, Migristen, Cafergot, Ditamin, be- 
tabllokuesit, antidepresivet, magneziumi, 
etj.) pacientit i duhet shpjeguar roli i ten- 
dosjeve fizike, psikike dhe emocionale 
gjate sulmit te migrenes. ■ 



Faktoret qe ndikojne ne 
paraqitjen e Migrenes 
•> Stresi 

•> Ndryshimet hormonale (men- 

struacionet shtatzania, ilaget per 

pengimin e shtatzanise) 

•> Lodhja 

•^Uria 

•> Djathi i vjeter, gokollata, alkoli, 

vera, pijet me kafeine, kafeja etj. 

•> Pagjumesia apo gjumi i tepert 

•> Ndryshimi i gjendjes emocionale 

•^ Dhimbjet e tjera ne trup _ 




Trimi i sukseseve 
dhe shpresave te 
medha 




1~|rim Maloku ka lindur me 16 gusht 
1999, ne Prishtine. Vijon mesimet 
ne klasen e katert ne shkollen fil 
lore "Faik Konica". 
Trim Maloku ne turneun "Shpre 
sat e Kosoves 2009", te organizuar nga 
Federata e Karatese se Kosoves (FKK), 
ka zene vendin e trete. 

Trimi, perve^ talentit te tij ne karate, 
eshte nxenes i shkelqyeshem e po ashtu 
ka ambicie per te ardhmen. I vetedi 
jshem se ardhmeria e mire vjen nga 
shkollimi e dija, Trimi, perve^ librave 
shkollore, lexon edhe libra te ndryshem : 
e po ashtu shkruan edhe poezi. Ai per 
nga natyra eshte i qete, inteligjent dhe i 
dashur me mesuesit, shoket dhe shoqet. 
(M. Zejnullahu) 




38 



Paqja 



Sport 



Nr.31-32/Qershor'09 



Kosova rrezikon t'i humbe 
kualifikimet per Euro 2012 

Vonesat per pranimin e Federates se Futbollit te Kosoves ne FIFA dhe UEFA mund t'i kushtoje Perfaqesue- 
ses se Kosoves ne Futboll humbjen e kualifikimeve per Euro 2012, qe zhvillohet ne Poloni dhe Ukraine. 




Nese Federata e Futbollit te 
Kosoves, deri ne janar te 
vitit 2010, nuk pranohet ne 
FIFA dhe UEFA, ajo mund t'i 
humbe kualifikimet per Euro 
2012, qe mbahet ^^^^^ m 
ne Poloni dhe Ukraine. 
Kualifikimet per Euro 
2012 nisin ne vjeshten 
e vitit 2010, por perfaqe- 
sueset pjesemarrese cakto 
hen ne janar te vitit te 
ardhshem. Federata e 
Futbollit te Kosoves 
nuk eshte anetare e 
Federates Evropiane 
te Futbollit (UEFA) 
dhe nuk e ka te sigurt 
pranimin ne kete institu 
cion deri ne vitin 2010. Kusht 
per pjesemarrje ne kualifikime eshte 
te jesh anetare e UEFA-s. 

Federata e Futbollit te Kosoves po 
ben c eshte e mundur qe te pranohet ne 
Federatat Nderkombetare te Futbollit 
FIFA dhe UEFA. Shume shkresa me 
vule te FFK-s dhe te kryetarit te saj jane 
derguar ne adrese te ketyre dy shtepive 
te futbollit qe FFK-ja te pranohet ne 
keto institucione. FIFA ka refuzuar ap- 
likacionin e FFK-se me arsyetimin se 
aplikacioni nuk eshte ne perputhje me 
artikullin e dhjete te statutit te FIFA-s. 
Ne kete artikull thuhet se ne FIFA mund 
te pranohen vetem federatat e shteteve 
qe jane te pranuara nga komuniteti 
nderkombetar. Per pranim ne OKB, 
Kosoven duhet ta njohin dy te tretat e 
shteteve anetare te OKB -s, 124 shtete, 
kurse OKB-ja ka 190 shtete. 

Pasojat 

Mospranimi i FFK-se ne FIFA dhe 



nniHuinmouir ■ *o»*ti 

PUW1K! VMEHQttrm 



FFK 




UEFA, Kosoves i pamundeson pjese- 
marrjen ne kualifikimet per Euro 2012. 
Per me teper FIFA, gjate veres, FFK-se ia 
ka ndaluar edhe zhvillimin e ndeshjeve 
miqesore nderkombetare. Ky vendim 
eshte ende ne fuqi edhe pse FFK-ja ka 
bere kerkese per mbledhjen e Komitetit 
Ekzekutiv te FIFA-s, qe u mbajt ne To- 
kio te Japonise me 19-20 dhjetor 2008. 
FFK-ja dergoi nje shkrese ku i kerkoi 
KE te FIFA-s qe Kosoves t'i lejohet se 
^^^^^_ paku te zhvilloje ndeshje 
miqesore. Sic dihet, muaj 
me pare, FIFA ia ndaloi 
Perfaqesueses se Kosoves 
ne Futboll te zhvilloje ta- 
kime miqesore me Brazilin 
dhe Beninin. Komiteti 
Ekzekutiv i FIFA-s, 
kerkesen e FFK-s ia 
la per detyre UEFA- 
s, qe me 30 janar 2009 
ta shqyrtoje kerkesen e 
FFK-s. Me 30 janar, ne 
mbledhjen e mbajtur, UEFA 
nuk vendosi asgje per Kosoven, 
duke e mbajtur keshtu peng sportin 
me te dashur tek ne. 

Pervec rrezikut per te humbur 
kualifikimet per Euro 2012, shtyrja e 
pranimit nderkombetar po le pasoja ne 
futbollin e Kosoves. Klubet po humbin 
shume per mospjesemarrjen ne gara 
nderkombetare. Kjo po ndikon qe edhe 
transferimet e lojtareve te jene te pakta 
dhe qe klubet te mos perfitojne nga ato 
pak transferime. Edhe lojtaret jane duke 
humbur shume, vlera e tyre ne treg do te 
ishte shume me e madhe ne rast se ata do 
te luanin per Perfaqesuesen e Kosoves. 
Ikja e talenteve eshte nje pasoje 
tjeter. Shume futbolliste qe kane gjak 
shqiptari po pranojne te luajne per 
perfaqesuese te tjera ne pamundesi qe 
te luajne me Perfaqesuesen e Kosoves. 
Izolimi i futbollit po i detyron shume 
futbolliste te luajne per perfaqesuese te 
tjera, keshtu Kosova po humb shume 
futbolliste cilesore qe ne te ardhmen do 



te bartnin barren kryesore. Rregulloret 
e FIFA-s thone se nje futbollist mund 
te nderroje perfaqesuesen vetem deri 
ne moshen 21 vjecare, nese paraprak- 
isht ka luajtur per Perfaqesuesen A te 
nje vendi tjeter. Nderrimi i perfaqesue- 
ses mund te behet edhe pas moshes 21 
vjecare nese futbollisti nuk ka paraqitje 
ne Perfaqesuesen A. Njazi Kuci dhe Fa- 
tos Beqiraj ishin futbollistet e pare qe 
luajten per nje perfaqesuese tjeter, pas 
shpalljes se pavaresise se Kosoves. Kuci 
luajti per Finlanden kunder Gjerman- 
ise, kurse Beqiraj luajti per Malin e Zi 
kunder Italise. 

Ahmed Jonuzi e Samir Ujkani jane 
duke pritur rastin qe te luajne per per- 
faqesuesen e Shqiperise. Perparim Het- 
emaj pret te luaj per Finlanden, Ardian 
Nikci pret ftese per te luajtur nga Per- 
faqesuesja e Zvicres. 

Per Perfaqesuesen A te vendeve te 
tjera kane luajtur edhe: Arian Beqaj, 
Lorik Cana, Armend Dallku, Debatik 
Curri, Besart Berisha, Bekim Kastrati, 
Blerim Rrustemi e Mehmet Dragusha 
per Shqiperine, pastaj Valon Behrami per 
Zvicren, Shefki e Njazi Kuci per Finland- 
en, Ardian Gashi per Norvegjine etj. ■ 




39 



Qershor'09/Nr. 31-32 



Fjalekryqi 



Paqja 



Uatfn* - 

Iff.JVJ 




*MU¥EE 
HAD**. 

WESMfE 
KJtlU 

WALL 


WIHW 

tKUTTlBOM 

ZHIlll 

TTt 
hJIAVt 


■ME 1 •■ i 
VDtJl FHEJ 
15)1 Qf V1IR 

h*G*ilT 






HiEttiPLMC 


















UntHDNJA 


pEhehFr 








Urthtr 

HEHUt-^-JLL 



























E 

MtttMH 

















PJHAE 

PMffTfjlX 
ttOtaJ 











HAHijr>in 

EMEAtM 
HitU-fflB 1 1 






V2 










■ 








^^H 




r 













UUQAI 
SEBUHDJt 
f TCHCTI 




1 | 


^ 




"I 




nu 

rranAnn 







1IMJH 

HUTM 
HP '* E 

r. 1 mi- 










WML 

'HW.H 


*liiPiy HE 

mimcaaE 

nMKvm 


»FPW 


k »uiuk 


FHEtfM 
TRADE 


j"AN3ffT 


aiTPfPi 


ttmtaMm 

UFS'^iL. 


HOiLfVUDiM 


o 






EMIENDKI 

hAniniti. 






A.UC1K.AM 

fELLl/LQEP 


















tu«i 




TEJlHEtiEl 






















OH AM-. 
MBWEflTTEIl 

■ hamaoaU 






., r | .--. 
MUSE 1 


o 








HHUHTI 

PW(H 

HCUUUN 

.i. ■ Hi 






















UT*A 













BASHHlF- 

mtfucflir 
kjeShat 

ASfcAHA 




■ :,' 

wnn 

4CJ*R* E 
.f k .-Hf 5 L.I 

FrTffM 








IHHOO 1 

rh>R«H 

1 iDliT. 
^IC + I'JHH 








LEJ* HE" IF 

:-"iK!.*n 









H|M£fTJJLU 

.. tttfA 
ajudilja 
C4HMII 












AJCTqPLU, 

HE FAME 

DC-rtRQRE 

TuHHAA 

WEHA 

HfciA 

Ml 








JWKWE 

HKi£A'iTET1 
1 l-jUD.li 




-.Hli.^ 


o 












rinoflr 
: -.: 




■rfTRATHfrl 
IE FJf TUB- 
If Mil M* 














CLi TAWE 







U'.n E 






rti|hiiU 










uurwu 

W!U LULU 
1 TE tM-il 








mm 


TtMIU 


ihvom 




tUMU* 
rn-riKHiial- 

UAh f ■ r 














,i- - nn>. . p. 
WW 








4UD4ET 

RUJ 

KP>f QY IT i: 

I f HinkfVE 






1 


I *F . 

visiter if 

HKEIITA 














LMCJCUtH 
:. II ■."■'. 

.i-..n 








H A -Bt 1 

HAfElEE 

JflU* 

■ ■■■ «:-i 








akicbua 

HWTUE 










AC* LA* 
HMBMOl 


1J Fir 

fiOHUl 
r*-E 

.-i.i wr 






ngaw 

TrCUKUHf 

e hjt Mum 

r,! HHtLfclU 

r Mufti 

IH-MI 














N*TA 








MM Hi 

•ESS* 














KH.BLr 
Aim 

■awn 










r1f*OTli 






vAftfEHi 














MMJU 

NVAHU1A 








ZAMDfir 














■uwt; 

FME 






LlUUt 

■HHROKM 


















TH#» 












_ 










(4EkE1F 
hcweht 











40